Nhật Bản khởi đầu World Cup 2026 bằng trận hòa Hà Lan 2-2. Một phần sức mạnh của "Samurai xanh" gắn với hình ảnh CĐV dọn rác trên khán đài.

Bóng đá phản ánh cả một nền văn hóa. Chính những gì người hâm mộ Nhật Bản thể hiện lý giải cho việc họ là đội bóng châu Á tiến đến đẳng cấp thế giới. Vòng 1/16 đang vẫy gọi.

Từ khán đài đến sân cỏ

Không phải bàn thắng ở phút 89 của Daichi Kamada, cũng không phải 2 lần ngược dòng trước Hà Lan là hình ảnh gây ấn tượng mạnh nhất của Nhật Bản tại World Cup 2026. Đó là khoảnh khắc sau trận đấu, khi các CĐV áo xanh vẫn nán lại trên khán đài để nhặt từng chai nước, từng mẩu giấy, từng chiếc túi nilon còn sót lại. Một hình ảnh quen thuộc đến mức thế giới không còn ngạc nhiên, nhưng vẫn luôn cảm thấy thán phục.

Trước cuộc đối đầu Tunisia, trận đấu có thể mở toang cánh cửa vào vòng 1/16, câu chuyện về những chiếc túi rác ấy lại mang ý nghĩa lớn hơn một hành động đẹp. Nếu muốn tìm lời giải thích vì sao Nhật Bản từ lâu đã vượt khỏi mặt bằng châu Á để trở thành một thế lực thực sự của thế giới, có lẽ nên bắt đầu từ chính điều đó.

Nhật Bản gọi triết lý ấy là O-soji, hiểu nôm na là "đại tổng vệ sinh". Về bản chất, đó là thói quen dọn dẹp nhà cửa, trường học và nơi làm việc để bắt đầu một giai đoạn mới với tinh thần trong sạch và ngăn nắp hơn. Nhưng O-soji không đơn thuần là chuyện quét dọn. Đây là phương pháp giáo dục, cách sống và cũng là cách người Nhật nhìn nhận trách nhiệm của bản thân với cộng đồng, với môi trường.

Ở Nhật Bản, học sinh tiểu học và trung học tự lau bảng, quét lớp, cọ nhà vệ sinh. Những công việc này không giao hoàn toàn cho lao công. Từ nhỏ, trẻ em được dạy rằng không gian chung là trách nhiệm của tất cả mọi người. Nếu làm bẩn, phải tự dọn. Nếu thấy chưa sạch, hãy góp tay làm sạch. Đây chính là nền tảng tạo nên xã hội có tính kỷ luật bậc nhất thế giới.

Bóng đá Nhật Bản cũng được xây dựng từ nền tảng tương tự. Trong nhiều thập kỷ, Nhật Bản không sở hữu những cầu thủ thiên tài như Brazil, không có thể hình vượt trội như châu Âu hay nguồn tài nguyên bóng đá khổng lồ như Argentina, càng không có thể hình "đẹp" như láng giềng Hàn Quốc. Nền móng của họ là sự kiên trì, tính tổ chức và khả năng làm đúng những điều cơ bản trong thời gian rất dài. Nhật Bản hiểu rằng muốn trở thành đội bóng lớn thì trước tiên phải làm tốt những việc nhỏ nhất.

Vì thế, khi cả châu Á vẫn còn loay hoay với câu chuyện thành tích ngắn hạn, Nhật Bản đã đầu tư cho đào tạo trẻ, cho hệ thống trường học, cho các học viện và cho cả văn hóa bóng đá. Thay vì mơ về phép màu, họ xây dựng từng viên gạch. Kết quả là ngày hôm nay, Nhật Bản không còn đến World Cup với tâm thế của một đội bóng châu Á muốn tạo bất ngờ. Giới chuyên môn xếp "Samurai xanh" vào nhóm cạnh tranh chức vô địch.

Làm tốt công việc chính mình

Trận hòa Hà Lan 2-2 là minh chứng rõ ràng nhất. Nhật Bản không hoảng loạn trước đối thủ sở hữu chất lượng hàng đầu châu Âu. Các cầu thủ giữ nhịp chơi quen thuộc, luân chuyển bóng bình tĩnh và vẫn tin vào kế hoạch đã chuẩn bị. Bàn gỡ, một khoảnh khắc không chiến, là phần thưởng cho sự kiên nhẫn kéo dài suốt cả trận.

Ngay trên băng ghế chỉ đạo, HLV Hajime Moriyasu cũng tạo ra một trong những hình ảnh đáng nhớ nhất giải đấu. Ông giơ những tấm bảng với các con số lớn để truyền đạt thông điệp tới cầu thủ trên sân. Nhìn từ bên ngoài, người ta có thể tranh cãi đó là ký hiệu chiến thuật hay tín hiệu về thời gian thi đấu còn lại. Nhưng quan trọng là các cầu thủ hiểu ngay điều HLV muốn nói.

Đó cũng là sản phẩm của nền bóng đá vận hành dựa trên tính tổ chức và sự đồng bộ từ xã hội. Moriyasu không phải mẫu HLV tạo ra những phát biểu gây sốc. Nhật Bản cũng không phải đội bóng thích thu hút ánh đèn sân khấu. Tất cả đều làm việc, giống như cách các CĐV lặng lẽ nhặt rác sau trận đấu. Chính sự âm thầm ấy tạo ra sức mạnh khiến mọi đối thủ phải tôn trọng.

Trước Tunisia, Nhật Bản đang nắm lợi thế lớn trong cuộc đua giành vé đi tiếp. Đối thủ của họ vừa thua đậm Thụy Điển 1-5 và bộc lộ rất nhiều vấn đề ở hệ thống phòng ngự. Xét về chất lượng đội hình, nhịp độ thi đấu và trạng thái tinh thần, Nhật Bản được đánh giá cao hơn. Hơn nữa, vượt ra ngoài khía cạnh chuyên môn, Nhật luôn tạo hình ảnh của một tập thể không bao giờ tự mãn. Sau những chiến thắng lịch sử trước Đức và Tây Ban Nha ở World Cup 2022, hạ Brazil và Anh trong giai đoạn giao hữu, hay sau trận hòa Hà Lan đầy cảm xúc, "Samurai xanh" vẫn giữ nguyên thói quen tiếp tục làm tốt việc của mình.

Không ăn mừng quá lâu, không đao to búa lớn, không để cảm xúc kéo mình đi quá xa, đó là tinh thần của O-soji trong bóng đá. Luôn dọn dẹp những gì còn dang dở, sửa chữa những sai sót và chuẩn bị cho thử thách tiếp theo.

Xem tin tức mới nhất World Cup 2026

Xem lịch thi đấu World Cup 2026

Xem bảng xếp hạng World Cup 2026

Xem kết quả World Cup 2026

Xem dự đoán bóng đá World Cup 2026

Ngọc Linh