Trung tá - nhạc sĩ Lê Anh Thủy: Kể lịch sử bằng giai điệu đương đại

Từ một nghệ sĩ guitar bass bước ngang sang con đường sáng tác, nhạc sĩ Lê Anh Thủy đã khẳng định vị thế một trong những giám đốc âm nhạc hàng đầu với khả năng biến hóa vạn năng: vừa giữ trọn tính chuẩn mực của âm nhạc chính luận, vừa chạm đến trái tim khán giả bằng tư duy sáng tạo hiện đại.

Ngã rẽ định mệnh sau một lời "thách đố"

Nhạc sĩ Lê Anh Thủy sinh năm 1983 tại Nghệ An, mang trong mình dòng máu của người con gốc Huế. Sự nghiệp âm nhạc của anh được ví như một bản nhạc đầy những nốt thăng trầm và những bước ngoặt bất ngờ. Tốt nghiệp chuyên ngành biểu diễn nhạc cụ phương Tây tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, Lê Anh Thủy bắt đầu sự nghiệp với tư cách là một nghệ sĩ guitar bass chuyên nghiệp.

Suốt nhiều năm, anh thầm lặng đứng sau ánh đèn sân khấu, làm nền cho những giai điệu của người khác. Thế nhưng, vào năm 2012, một bước ngoặt “vô tiền khoáng hậu” đã xảy ra. Sau một cuộc gặp gỡ bạn bè và một lời thách đố về việc sáng tác, Lê Anh Thủy đã đặt bút viết những nốt nhạc đầu tiên. Anh chia sẻ: “Cái ngưỡng quan trọng nhất chính là bước chân đầu tiên. Khi chúng ta sợ, chúng ta sẽ mãi ở ranh giới. Bước qua được nỗi sợ, mọi thứ sẽ bắt đầu tuôn chảy”.

Chính tâm thế “thử xem thế nào” ấy đã khai quật một tài năng sáng tác thiên bẩm. Đến nay, anh đã sở hữu gia tài tác phẩm đồ sộ với những bản hit mang đậm màu sắc dân gian đương đại và trữ tình như: E ấp, Trăng buông, Mộng mị, Họa, Yếm, Tựa đóa sen...

"Cỗ máy" hoạt động bền bỉ đứng sau hơn 50 chương trình âm nhạc trong năm 2025

Nếu coi mỗi chương trình nghệ thuật là một cỗ máy phức tạp, thì Lê Anh Thủy chính là người vận hành hệ thống âm thanh cho cỗ máy đó hoạt động trơn tru. Chỉ tính riêng năm 2025, anh đã đảm nhận vai trò Giám đốc âm nhạc cho gần 50 chương trình, đại nhạc hội lớn khắp miền Bắc. Từ những chương trình trang trọng như “Lễ trao giải báo chí Quốc gia 2024”, "Sao độc lập 2025” đến những không gian đậm tính lịch sử như “Tự hào là người Việt Nam”, “Người là Hồ Chí Minh”... tại Quảng trường Ba Đình.

Khối lượng công việc khổng lồ đó không làm mòn đi sự sáng tạo của anh. Ngược lại, nó đúc kết cho anh một quy trình làm việc chuyên nghiệp và khác biệt. Anh không bao giờ làm việc theo kiểu “nhận đầu bài rồi trả bài”. Với mỗi chương trình, anh đều đặt ra hàng loạt câu hỏi: Mục đích là gì? Đối tượng khán giả là ai? Không gian ngoài trời hay trong nhà?, ...

Người lính giữ "lửa" cho những giá trị lịch sử

Với 25 năm phục vụ trong Quân đội Nhân dân Việt Nam, Trung tá - nhạc sĩ Lê Anh Thủy mang tư duy của một người lính vào nghệ thuật: kỷ luật và chính xác. Trong mảng âm nhạc chính luận – vốn được coi là khô khan và khó làm mới – anh lại tìm thấy mảnh đất màu mỡ để thể hiện bản sắc.

Nhờ nền tảng kiến thức lịch sử vững chắc được đào tạo trong môi trường quân ngũ, âm nhạc của Lê Anh Thủy trong các chương trình chính luận luôn là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa cái “Đúng” và cái “Hay”. Anh không chỉ dùng âm nhạc để minh họa, anh dùng âm nhạc để tái hiện không gian thời đại, để khán giả trẻ hôm nay có thể cảm nhận được hơi thở của lịch sử thông qua những bản phối mới mẻ, hiện đại nhưng không mất gốc.

Sự "hiện đại nhưng không mất gốc" của Lê Anh Thủy nằm ở cách anh làm mới những bản hùng ca. Anh hiểu rằng, để khán giả Gen Z hay Gen Alpha hôm nay ngồi lại và thực sự cảm động trước một bài hát được sáng tác từ rất nhiều năm về trước, không thể chỉ bê nguyên si những bản phối cũ. Anh sẵn sàng đưa những nhịp điệu mạnh mẽ, sự sang trọng của giao hưởng hay tính thời thượng của âm nhạc điện tử vào để đem ca khúc tới gần hơn với giới trẻ.

Tuy nhiên, sự cách tân này luôn nằm trong sự kiểm soát của một "trái tim thép". Dù bản phối có hào nhoáng đến đâu,nhạc sĩ Lê Anh Thủy vẫn giữ nguyên cái "hồn cốt" của giai điệu gốc. Anh dùng công nghệ để làm cho lịch sử trở nên sống động và gần gũi, khiến người nghe trẻ tuổi không cảm thấy đó là những câu chuyện xa vời trong sách giáo khoa, mà là một thực tại đầy kiêu hãnh đang hiện hữu trong từng câu hát, từng câu bè. Cách làm này giúp âm nhạc trở thành chiếc cầu nối mượt mà nhất, đưa hơi thở của quá khứ vào nhịp sống đương đại một cách tự nhiên và đầy thuyết phục.

"Khán giả chính là đích đến cuối cùng"

Trong giới làm nghề, người ta thường thấy một Lê Anh Thủy bận rộn với khối lượng công việc khổng lồ. Việc cầm trịch âm nhạc cho rất nhiều chương trình âm nhạc trong một năm là áp lực mà không phải ai cũng chịu thấu. Anh thừa nhận, sáng tạo không phải lúc nào cũng là một biểu đồ đi thẳng lên đỉnh thăng hoa. Có những lúc, người nhạc sĩ ấy cũng cảm thấy bị gò bó, thậm chí là "ngộp" trong những kịch bản có phần tương đồng về các cột mốc lịch sử.

Những lúc "bí" ý tưởng, thay vì tự nhốt mình trong phòng thu với những lý thuyết khô khan, Lê Anh Thủy chọn cách đối thoại. Anh ngồi lại với biên kịch để đào sâu ý đồ, hoặc thú vị hơn, anh tìm đến những người "ngoại đạo". Chính sự ngây ngô, tự nhiên của những người không làm nghề lại trở thành chìa khóa mở ra những không gian âm nhạc mới, giúp anh thoát khỏi những rào cản chuyên môn tự thân để tìm thấy những góc nhìn độc bản.

Nam nhạc sĩ thừa nhận, sáng tạo không phải lúc nào cũng là một biểu đồ đi thẳng lên đỉnh thăng hoa. Ảnh: NVCC

Sau hơn hai thập kỷ tôi luyện trong môi trường quân ngũ và nghệ thuật chuyên nghiệp, cái nhìn của Trung tá Lê Anh Thủy về danh vọng cũng rất khác biệt. Anh trân trọng giải thưởng như một sự ghi nhận nỗ lực, nhưng tuyệt đối không đặt nó lên trên công chúng. Với anh, âm nhạc bản chất là để phục vụ con người. Một tác phẩm có thể "đúng" về kỹ thuật, chuẩn mực về sách vở, nhưng nếu không được khán giả đón nhận thì đó vẫn là một thất bại. Anh làm nghề với một thái độ thực tế: mưu sinh và cống hiến phải song hành, nhưng đích đến cuối cùng và cao nhất luôn là sự yêu mến, là sức lan tỏa của giai điệu trong lòng khán giả.

Khi nói về việc truyền nghề cho thế hệ kế cận, Lê Anh Thủy khiêm nhường từ chối hai chữ "dạy bảo". Anh quan niệm sáng tạo là thứ thuộc về nội tâm, là gu thẩm mỹ riêng biệt và sự rung động cá nhân – những thứ vốn dĩ không thể học vẹt hay vay mượn. Thứ duy nhất anh có thể trao đi là kinh nghiệm và sự khích lệ. Anh muốn là người tiếp thêm bản lĩnh để các bạn trẻ dám bước qua nỗi sợ của chính mình, bởi chỉ khi vượt qua được ranh giới ấy, họ mới thực sự tìm thấy tiếng nói riêng trên hành trình nghệ thuật đầy khắc nghiệt nhưng cũng lắm vinh quang.