Triển lãm tranh và sách “Hồn Việt trên đất Pháp”

Tại Trung tâm văn hóa Marius Sidobre, tỉnh Val-de-Marne, vùng thủ đô Ile-de-France, Câu lạc bộ Yêu biển đảo Việt Nam tại Pháp phối hợp với Hội Hương sắc Việt Nam – Âu Châu đã tổ chức triển lãm tranh và sách với chủ đề "Hồn Việt trên đất Pháp".

Vượt ra ngoài một hoạt động nghệ thuật thuần túy, triển lãm là nơi hội tụ của nhiều trí thức thành danh, nghệ sĩ tài hoa người Việt đang sinh sống tại Pháp nhưng luôn đau đáu hướng về quê hương, bên cạnh những người bạn Pháp gắn bó lâu năm với Việt Nam và dành cho mảnh đất hình chữ "S" những tình cảm sâu đậm. Hơn 30 tác phẩm hội họa cùng nhiều đầu sách được giới thiệu tại triển lãm đã tái hiện những lát cắt ký ức về hành trình hội nhập nhiều thử thách nhưng cũng đầy tự hào của cộng đồng người Việt tại Pháp, đồng thời thể hiện nỗi nhớ và tình yêu sâu nặng đối với quê hương. Mỗi bức tranh, mỗi trang sách đều là một câu chuyện riêng, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm chung: khát vọng gìn giữ và lan tỏa "hồn Việt" nơi xứ người.

Theo bà Trần Thu Dung, Chủ tịch Câu lạc bộ Yêu biển đảo Việt Nam tại Pháp, triển lãm mang ý nghĩa đặc biệt khi quy tụ những người Việt dù đã sống xa quê hương nhiều năm nhưng vẫn luôn hướng về nguồn cội. Sự kiện không chỉ thể hiện tình cảm của cộng đồng đối với Tổ quốc, mà còn góp phần tăng cường sự gắn kết giữa các hội đoàn và lan tỏa hình ảnh một Việt Nam giàu bản sắc văn hóa.

Triển lãm cũng ghi dấu sự hiện diện của nhiều gương mặt tiêu biểu trong cộng đồng trí thức và nghệ sĩ người Việt tại Pháp – những nhà khoa học, bác sĩ, nhà nghiên cứu hay họa sĩ đã đạt được những thành tựu trong sự nghiệp, nhưng trong sâu thẳm vẫn luôn gìn giữ tình yêu sâu nặng đối với quê hương. Trong số đó có Giáo sư Nguyễn Quý Đạo, nguyên giám đốc cao cấp danh dự của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp (CNRS) và từng có nhiều đóng góp cho hợp tác khoa học Pháp-Việt. Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục dành thời gian viết sách và sáng tác hội họa, như một cách bền bỉ gìn giữ ký ức và tình cảm dành cho Việt Nam. Bác sĩ Bùi Hoàng Yến, sang Pháp từ năm 12 tuổi, cũng mang đến triển lãm những tác phẩm hội họa đậm chất Việt. Dù theo đuổi sự nghiệp y khoa, chị vẫn dành nhiều tâm huyết cho hội họa, trong đó hình ảnh con người và cảnh sắc Việt Nam luôn là nguồn cảm hứng chủ đạo. Họa sĩ Nguyễn Duy Đạt góp mặt với nhiều tác phẩm lấy cảm hứng từ văn hóa và phong cảnh Việt Nam, gợi lên vẻ đẹp bình dị của quê hương qua những nét vẽ giàu cảm xúc.

Triển lãm còn có sự tham gia của thế hệ trẻ gốc Việt. Sinh viên kiến trúc Trần Hoàng Khánh Vân mang đến những bức tranh phản ánh hành trình cá nhân giữa hai nền văn hóa Việt Nam và Pháp. Qua hội họa, cô mong muốn tái hiện những ký ức tuổi thơ và những cảm xúc sâu lắng khi nghĩ về quê hương.

Một điểm nhấn đặc sắc của sự kiện là sự xuất hiện của nghệ thuật tò he – một loại hình văn hóa dân gian truyền thống của Việt Nam – do nghệ nhân Nhật Minh thực hiện. Những con giống nhỏ xinh được nặn từ gạo Việt Nam đã thu hút sự thích thú của nhiều em nhỏ và khách tham quan, góp phần gìn giữ một nét văn hóa dân gian đặc sắc ngay giữa lòng nước Pháp.

Triển lãm cũng nhận được sự tham gia và đồng hành của nhiều trí thức, nghệ sĩ Pháp yêu mến Việt Nam. Họ không chỉ sáng tác sách và hội họa về Việt Nam mà còn từng sống và làm việc tại đất nước này, qua đó góp phần tăng cường sự hiểu biết và giao lưu văn hóa giữa hai dân tộc. Ông François Loscheider, Phó Thị trưởng Arcueil, cho rằng điều khiến ông luôn ấn tượng về Việt Nam là khả năng kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Theo ông, tinh thần ấy cũng được thể hiện rõ trong triển lãm lần này, từ âm nhạc, hội họa đến các tác phẩm sách, phản ánh một Việt Nam vừa gìn giữ nền văn hóa lâu đời, vừa không ngừng đổi mới và phát triển. Nghệ sĩ guitar và nhà soạn nhạc Marc Béhin – người nhiều năm gắn bó với cuộc đấu tranh pháp lý của các nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam – bày tỏ niềm vui khi được tham gia sự kiện cùng cộng đồng người Việt tại Pháp. Theo ông, đây là dịp để khám phá sâu hơn văn hóa Việt Nam và chia sẻ không khí ấm áp của cộng đồng người Việt trong những ngày đầu xuân.

Theo Tiến sĩ Hoàng Thị Hồng Hà, nhà nghiên cứu dân tộc học, trong nhiều năm qua hiếm có những hoạt động quy tụ đông đảo trí thức và nghệ sĩ người Việt tại Pháp xoay quanh hội họa và sách như sự kiện lần này. Bà cho rằng triển lãm đã tạo ra một không gian để những người con xa xứ thể hiện tình yêu quê hương thông qua sáng tác nghệ thuật. Tại triển lãm, Tiến sĩ Hoàng Thị Hồng Hà giới thiệu hai cuốn sách, trong đó có một tác phẩm về tín ngưỡng Đức Thánh Trần và một công trình viết chung với nhà văn Dominique de Miscault về hành trình ký ức Việt Nam. Bên cạnh đó, bà cũng trưng bày nhiều tranh tĩnh vật lấy cảm hứng từ con người, cảnh sắc và đời sống văn hóa Việt Nam.

Không gian triển lãm càng thêm sâu lắng với những tiết mục âm nhạc truyền thống mang đậm sắc thái văn hóa Việt Nam. Tiếng đàn tranh réo rắt qua làn điệu "Lý hoài xuân", âm sắc trầm bổng của đàn bầu trong "Bài ca tôm cá", cùng những giai điệu quen thuộc như "Trống cơm" hay ca khúc "Diễm xưa" của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã tạo nên một dòng chảy âm nhạc nối liền ba miền văn hóa Bắc – Trung – Nam. Trong không gian ấy, hội họa, văn chương và âm nhạc như cùng hòa vào một mạch cảm xúc chung. Những nét cọ, trang sách và thanh âm mộc mạc không chỉ gợi lại hình ảnh quê hương thân thuộc, mà còn làm sống dậy một "hồn Việt" bền bỉ nơi cộng đồng người Việt xa Tổ quốc – một sợi dây vô hình nhưng sâu nặng, luôn nối liền những người con đất Việt với quê hương, dù họ đang ở bất cứ nơi đâu.