Ngày 8/5, Lễ hội đền thờ Lê Văn Hưu năm 2026 đã diễn ra tại Di tích lịch sử văn hóa quốc gia đền thờ nhà sử học Lê Văn Hưu (xã Thiệu Trung, tỉnh Thanh Hóa) nhân kỷ niệm 704 năm Ngày mất của ông (1322 - 2026).
Đây là sự kiện văn hóa, tâm linh quan trọng của địa phương nhằm tri ân, tôn vinh công lao của nhà sử học Lê Văn Hưu - người đặt nền móng cho nền quốc sử Việt Nam với bộ "Đại Việt sử ký"; đồng thời giáo dục truyền thống yêu nước, hiếu học và quảng bá giá trị di tích lịch sử văn hóa của quê hương.
Trong khuôn khổ lễ hội sẽ diễn ra chuỗi các hoạt động như: nghi thức mở cửa đền, lễ mộc dục, lễ rước kiệu, rước biểu tượng sách "Đại Việt sử ký", khai bút, dâng hương tưởng niệm, tế cáo chính lễ, trình tấu chúc văn và các nghi thức tri ân tiền nhân.
Điểm nhấn của lễ hội năm nay là phần nghi lễ truyền thống được tổ chức trang trọng, kết hợp với các hoạt động văn hóa nghệ thuật quần chúng, sân khấu hóa hình tượng nhà sử học Lê Văn Hưu do chính người dân địa phương tham gia dàn dựng và biểu diễn. Bên cạnh đó, phần hội còn có nhiều hoạt động phong phú, gắn kết cộng đồng như: hội chợ làng nghề truyền thống, sản phẩm OCOP và văn hóa; các giải thể thao, trò chơi dân gian; trải nghiệm nghề đúc đồng Trà Đông; gặp mặt đại biểu, đồng hương Thiệu Trung - kết nối trí tuệ, nhân lực, nguồn lực xây dựng quê hương và công bố thành lập Quỹ khuyến học, khuyến tài mang tên Lê Văn Hưu.
Ông Đỗ Thế Bằng, Bí thư Đảng ủy xã Thiệu Trung cho biết, theo kế hoạch, lễ hội sẽ diễn ra từ ngày 8 - 10/5/2026 (tức từ ngày 22 - 24/3 năm Bính Ngọ) tại đền thờ, lăng mộ Lê Văn Hưu và các không gian văn hóa trên địa bàn xã. Phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, Lễ hội đền thờ Lê Văn Hưu năm 2026 không chỉ do chính quyền tổ chức để nhân dân tham dự, mà là sự chung tay của cả cộng đồng.
Thiệu Trung là vùng đất cổ, nơi mỗi tên làng, tên phố đều mang trong mình trầm tích của lịch sử, đạo học, làng nghề và nghĩa tình quê hương. Lê Văn Hưu sinh năm 1230, ở làng Phủ Lý (nay thuộc xã Thiệu Trung, tỉnh Thanh Hóa). Thuở nhỏ, ông nổi tiếng là người thông minh, học giỏi. Ông đỗ Bảng nhãn trong khoa thi đầu tiên của nhà Trần (năm Đinh Mùi 1247, đời vua Trần Thái Tông). Ông được giao nhiều chức vụ quan trọng của triều đình nhà Trần như: Kiểm pháp quan, Hàn lâm viện học sĩ kiêm Quốc sử viện giám tu, làm phó quan cho Thượng tướng quân Trần Quang Khải (tương đương với chức Thượng thư bộ binh sau này). Ông tinh thông võ nghệ, giỏi thư thi, trở thành Thượng tướng quân vang danh trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược.
Phần mộ, tượng đồng, bia ký khắc ghi tiểu sử, sự nghiệp của nhà sử học Lê Văn Hưu được lưu giữ tại xã Thiệu Trung, tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Hoa Mai/TTXVN
Thực hiện lệnh của vua Trần Thái Tông, ông đã thu thập tất cả sách sử ghi chép ít ỏi và sơ sài của thời Lý để biên soạn lại, hoàn thiện bộ quốc sử có tên "Đại Việt sử ký" - ghi dấu mốc quan trọng đầu tiên cho nền sử học nước nhà, được vua Trần Thánh Tông xuống chiếu ban khen và được sử thần thời Hậu Lê Ngô Sĩ Liên căn cứ để biên soạn "Đại Việt Sử ký toàn thư".
Ngoài việc viết sử, nhà sử học Lê Văn Hưu còn nghiên cứu, tìm hiểu sâu rộng và có những đóng góp về địa lý, phong thủy. Khi được phong chức Binh Bộ thượng thư, ông đã có nhiều đóng góp cho cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước. Trong quá trình làm quan, ông luôn yêu thương dân chúng, chăm lo cho đời sống của nhân dân và cống hiến, phụng sự triều đình với mong muốn góp phần xây dựng một xã hội hài hòa, đất nước thái bình, thịnh vượng.
Ông mất năm Nhâm Tuất (1322), hưởng thọ 93 tuổi. Ngày nay, đền thờ và lăng mộ Lê Văn Hưu không chỉ là Di tích lịch sử quốc gia, mà còn là biểu tượng của lòng tri ân và niềm tự hào của nhân dân xã Thiệu Trung cũng như xứ Thanh và của cả dân tộc.
