Giang mai bẩm sinh có thể phòng ngừa hiệu quả nếu người mẹ được xét nghiệm và điều trị sớm trong thai kỳ. Tuy nhiên, thực tế vẫn ghi nhận trẻ mắc bệnh do mẹ chưa được sàng lọc, trong khi các biểu hiện ban đầu có thể bị nhầm với bệnh da liễu thông thường.
Nhầm giang mai bẩm sinh với bệnh ngoài da
Vừa qua, Bệnh viện Da liễu Trung ương tiếp nhận và điều trị cho một bé gái 2 tháng tuổi mắc giang mai bẩm sinh. Trước khi nhập viện, trẻ xuất hiện nhiều sẩn đỏ có viền vảy ở đầu, lưng, tay chân, lòng bàn tay và bàn chân, kèm sốt cao. Các triệu chứng kéo dài khoảng 2 tuần.
Hình ảnh tổn thương trên tay trẻ lúc nhập viện. Ảnh: BVCC
Trẻ từng được chẩn đoán viêm da cơ địa và điều trị nhưng không cải thiện. Khi khai thác tiền sử, các bác sĩ ghi nhận trẻ sinh thường, đủ tháng, là con thứ hai. Trong thời gian mang thai, người mẹ không thực hiện xét nghiệm sàng lọc giang mai và cũng chưa được điều trị bệnh.
Sau khi thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ xác định bệnh nhi mắc giang mai bẩm sinh. Trẻ được điều trị bằng Benzyl Penicillin G, một loại kháng sinh đặc hiệu trong điều trị giang mai, truyền tĩnh mạch trong 10 ngày. Người mẹ cũng có kết quả xét nghiệm dương tính với giang mai và được điều trị theo phác đồ dành cho người lớn.
Khoảng 2 giờ sau liều thuốc đầu tiên, trẻ sốt 39 độ C và xuất hiện ban đỏ lan tỏa. Các bác sĩ xác định đây là phản ứng Jarisch–Herxheimer, một phản ứng viêm cấp có thể xảy ra sau khi bắt đầu điều trị giang mai, không phải dị ứng với thuốc.
Trẻ được điều trị hỗ trợ, hạ sốt và theo dõi sát, đồng thời tiếp tục sử dụng penicillin. Sau khoảng 6 giờ, trẻ hết sốt, toàn trạng ổn định và không ghi nhận thêm phản ứng bất thường.
Tổn thương trên tay của trẻ giảm rõ rệt sau 10 ngày điều trị. Ảnh: BVCC
Sau 10 ngày điều trị, các tổn thương da giảm rõ rệt, bệnh nhi ổn định và được xuất viện. Trẻ được hẹn tái khám định kỳ để đánh giá đáp ứng điều trị bằng xét nghiệm huyết thanh học.
Giang mai bẩm sinh có thể phòng ngừa nếu phát hiện sớm
BSNT. Nguyễn Minh Hường, Phòng khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs), Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết xoắn khuẩn giang mai có thể lây từ mẹ sang thai nhi qua rau thai, thường từ tháng thứ 4-5 của thai kỳ. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào tình trạng nhiễm và lượng vi khuẩn truyền sang thai nhi. Trường hợp nặng có thể dẫn đến sẩy thai, thai chết lưu, sinh non hoặc tử vong sơ sinh.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), riêng năm 2022, thế giới ghi nhận khoảng 700.000 ca giang mai bẩm sinh, kéo theo khoảng 390.000 kết cục thai kỳ bất lợi. Nhiều trường hợp có thể phòng ngừa nếu người mẹ được phát hiện và điều trị kịp thời trong thai kỳ.
TS.BS Trịnh Minh Trang, Phó phụ trách Phòng khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs), Bệnh viện Da liễu Trung ương, khuyến cáo phụ nữ mang thai cần chủ động xét nghiệm sàng lọc giang mai ngay trong lần khám thai đầu tiên, đặc biệt trong 3 tháng đầu, để kịp thời phát hiện và điều trị nếu mắc bệnh.
Theo các bác sĩ, các cơ sở y tế cũng cần tăng cường phối hợp giữa các chuyên khoa Sản, Nhi, Da liễu và Xét nghiệm nhằm phát hiện, xử trí sớm những trường hợp có nguy cơ. Cùng với đó, cộng đồng cần nâng cao kiến thức về phòng, chống các bệnh lây truyền qua đường tình dục và thực hiện quan hệ tình dục an toàn.
Xét nghiệm giang mai trong thai kỳ có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và trẻ. Khi phát hiện mắc bệnh, người mẹ cần được điều trị đúng phác đồ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để giảm nguy cơ lây truyền sang thai nhi.
