Trần Đại Thắng - Tất cả đều từ sách và tại sách

"Tất cả đều từ sách" là cách Trần Đại Thắng gọi tên hành trình của mình: khởi đầu từ niềm say mê đọc, rồi vẽ bìa, làm sách và hôm nay viết sách. Hành trình ấy, như anh nói vui, cũng "tại sách" mà thành.

1. "Nhiều người vẫn hỏi tôi: Làm sách khó không? Thật ra với tôi, sách là niềm vui, và mọi điều tôi có hôm nay đều bắt đầu từ sách. Nếu không có sách, tôi cũng không biết mình sẽ làm gì" - họa sĩ Trần Đại Thắng chia sẻ trong buổi giao lưu nhân ra mắt hồi ký Tôi kể - Tất cả đều từ sách tại Hà Nội sáng 26/2.

Chia sẻ của Thắng giản dị nhưng đủ để mở ra câu chuyện dài phía sau. Bởi với anh, sách chính là điểm khởi đầu của cả một hành trình sống và làm nghề.

Trước đó, vào mùng 3 Tết Bính Ngọ vừa qua, Trần Đại Thắng cũng đã có buổi giao lưu với bạn đọc tại Đường Sách Tết TP.HCM. Còn lần này, buổi gặp gỡ tại Hà Nội là dịp để anh chia sẻ sâu hơn cùng độc giả phía Bắc về hành trình làm sách cùng những câu chuyện phía sau cuốn hồi ký đầu tay. Và hơn thế, với anh, đây còn là một sự trở về mang nhiều ý nghĩa: trở về bên gia đình, trở về nơi những ngày đầu lập nghiệp từ thời sinh viên mỹ thuật và trở về để hội ngộ đồng nghiệp, đối tác, bạn hữu đã đồng hành suốt nhiều năm qua.

Thật ra, với độc giả yêu sách, Trần Đại Thắng không phải cái tên xa lạ. Từ nửa đầu những năm 2000, anh đã là họa sĩ vẽ bìa được nhiều đơn vị xuất bản tin tưởng gửi gắm. Như chia sẻ tại buổi tọa đàm, chỉ trong sáu năm, Thắng đã thực hiện khoảng 5.000 bìa sách - một con số cho thấy cường độ làm việc và sự hiện diện bền bỉ của anh trong đời sống xuất bản thời điểm đó.

Rồi một thời gian, Thắng sáng lập Công ty cổ phần Văn hóa Đông A - thương hiệu sớm gây ấn tượng với những cuốn sách mang vẻ đẹp chỉn chu, duy mỹ. Như nhiều người nhận xét, xuất thân từ môi trường mỹ thuật, Thắng mang vào lĩnh vực xuất bản một tư duy tạo hình rõ rệt: Mỗi cuốn sách cần tạo nên một chỉnh thể hài hòa, với nội dung và hình thức song hành để tạo nên giá trị trọn vẹn.

2. Hành trình nghề nghiệp của Thắng được kể lại phần nào trong Tôi kể - Tất cả đều từ sách (Đông A và NXB Dân Trí ấn hành): từ mê đọc, vẽ bìa, làm sách, bán sách đến theo đuổi những ấn bản đặc biệt mà bạn đọc quen gọi là "Sách S". Tại đó, đằng sau mỗi cuốn sách của Thắng là những quyết định khó khăn, sự kiên định với tiêu chuẩn thẩm mỹ và những đánh đổi thầm lặng về thời gian, công sức. Và tất nhiên, hồi ký được minh họa bởi chính tác giả để hình ảnh và chữ nghĩa song hành, tạo nên dòng hồi ức xuyên suốt cuốn sách.

Tôi kể - Tất cả đều từ sách cũng không phải chỉ có chuyện nghề. Tại đó, những quãng đời của một người làm sách hiện lên qua ký ức về gia đình, tuổi thơ, tuổi trẻ, bạn bè và nghề nghiệp. Hồi ức về các vùng đất gắn với lịch sử gia đình xuyên suốt thế kỷ XX - xứ Lào, xứ Thái Lan, phố núi Hòa Bình - được kể lại như những lớp ký ức nối tiếp, góp phần hình thành con đường làm sách của Thắng.

Và xa hơn, Tôi kể - Tất cả đều từ sách còn là tập hợp những chân dung trong thế giới sách. Đó là nơi tác giả dùng chữ nghĩa để vẽ nên những bức chân dung của các họa sĩ, nhà văn, biên tập viên xuất bản, người buôn bán sách, các nhà sưu tầm và người chơi sách - những nhân vật đã đi qua cuộc đời và nghề nghiệp của tác giả...

Theo lời kể, gần 500 trang trong cuốn sách đầu tay của Trần Đại Thắng được viết khá nhanh. Mọi thứ được bắt đầu vào tháng 9 năm ngoái, khi anh chia sẻ một bài viết cá nhân về phố sách. Rồi những ký ức về những hiệu sách cũ ở phố Tràng Tiền, Hà Nội, về cuộc sống, nghề nghiệp cứ thế tiếp nối và tuôn chảy. Để kịp xuất bản mà không ảnh hưởng đến công việc điều hành Đông A, Thắng viết liên tục trong một tháng, mỗi ngày chỉ ngủ hai, ba giờ.

Như chia sẻ của nhà báo Yên Ba tại buổi tọa đàm, thể loại hồi ký từng khiến nhiều NXB dè dặt vì có thể chạm đến những ký ức tổn thương hoặc gây tranh cãi. Nhưng trong cuốn sách này, hàng chục, thậm chí hàng trăm chân dung bạn bè, đồng nghiệp của Trần Đại Thắng đều hiện lên với sự gần gũi, thân tình. Cách nhìn ấy, phần nào, phản chiếu chính con người anh ngoài đời - hiền lành, mộc mạc. Và phía sau vẻ lặng lẽ ấy lại là một giọng viết linh hoạt, đôi khi hóm hỉnh, đủ để câu chuyện đời không nặng nề mà giữ được nhịp điệu tự nhiên.

Và như thế, "tất cả đều từ sách" chính là cách Trần Đại Thắng gọi tên hành trình của mình - hành trình khởi đầu từ niềm say mê đọc, rồi vẽ bìa, làm sách và hôm nay là viết sách. Từ người đứng sau những trang in, anh bước ra phía trước để kể lại câu chuyện của mình, vẫn với sách là điểm tựa quen thuộc.