"Xông đất" đường sách bằng trang viết

Đầu Xuân, khi nhiều hoạt động xuất bản vẫn tạm lắng theo nhịp nghỉ Tết, việc những cuốn sách chọn "trình làng" vào mùng 3, mùng 4 Tết có lẽ tự thân đã là một lời chúc năm mới gửi đến độc giả.

Và đường sách Nguyễn Văn Bình (TP.HCM) được "xông đất" bởi 2 tác giả với 2 sắc thái khác nhau, nhưng cùng chung một niềm tin: Sách hay không chờ qua Tết mới gặp được bạn đọc.

Sách hay đâu ngại Tết

Làm sách, xét theo nghĩa nào đó, cũng là một việc trồng trọt, mà việc trồng trọt nào cũng coi thời tiết mùa màng. Thường vào lúc cận Tết, đa phần dân xuất bản ngại in sách vì sách in ra đúng kỳ nghỉ dài quan trọng, sợ lỡ nhịp.

Bởi người người đang nô nức đón Tết, ai ai đều trong trạng thái nghỉ-ngơi-một-nửa rồi. Thời buổi thông tin truyền thông, mọi sự chú ý đều đổ dồn vào Tết, hay chí ít là những gì liên quan đến Tết. Ăn món gì. Đi chơi đâu. Toàn mấy vấn đề "hệ trọng" dịp Xuân. Đâu phải lúc yên tĩnh để tập trung vào trang sách.

Nhưng phàm trên đời, chuyện gì cũng có biệt lệ. Năm Bính Ngọ mới được mấy ngày, 2 "chiến mã" xuất hành cùng xông đất đường sách Nguyễn Văn Bình.

Chú ngựa ô thứ nhất là tác phẩm Tôi kể - tất cả đều từ sách (Đông A và NXB Dân trí) của tác giả Trần Đại Thắng, dạo chơi đường sách vào mùng 3 Tết (19/2). Chú ngựa ô thứ nhì là tác phẩm Chúng ta sống để trở về (NXB Trẻ) của nhà thơ Nguyễn Phong Việt, nối bước ra mắt độc giả vào sáng mùng 4 (20/2).

Đáng chú ý ở đây là dù ra mắt vào lúc phần lớn binh bút mảng sách vở xuất bản đã… về quê ăn Tết, nhưng cả 2 tác phẩm phi hư cấu này đều nhận được sự quan tâm, chú ý từ độc giả.

Những phản hồi sau khi đọc sách, những hình ảnh buổi giao lưu ra mắt được đăng tải trên mạng xã hội cho thấy ngày Xuân không chỉ dành riêng cho mảng sách Tết.

Chúng ta vẫn còn chúng ta

Tập tản văn Chúng ta sống để trở về nằm trong loạt tác phẩm có tên đều bắt đầu bằng 2 chữ "Chúng ta…" của nhà thơ Nguyễn Phong Việt. Bao gồm: Chúng ta sống có vui không?, Chúng ta sống là vì…, Chúng ta sống để lắng nghe.

Trong tập sách mỏng này, ta gặp lại một Nguyễn Phong Việt đằm thắm, chân tình, thủ thỉ cùng những độc giả của đô thị hối hả ngày nay. Những dòng thủ thỉ ấy để an ủi? Để đồng cảm? Hay chí ít, để được thấy mình trở về.

Đó là cuộc trở về với cái tôi của chính chúng ta. Trở về với những điều thân thuộc. Trở về để nhận mặt chính mình và nhận mặt cuộc đời. Vì như tinh thần chung của cuốn sách, dẫu thế giới này có ra sao đi nữa, chúng ta vẫn còn chúng ta.

"Chúng ta vẫn còn chúng ta. Chúng ta có thể trở về với những gì tĩnh lặng nhất, thoải mái nhất, tự do nhất… Chúng ta có thể trở về với một niềm yêu thích, nằm nghe những con sóng biển rì rào, ngắm một đêm trăng lên, uống một tách cà phê ngon trong màn sương sớm. Chúng ta trở về với… chúng ta, theo một cách nào đấy!" (trích Chúng ta sống để trở về).

Với những thông điệp tích cực như vậy, cuốn sách này có thể thích hợp đọc vào bất cứ khoảng thời gian nào trong năm. Nhưng nếu muốn tìm chút dịu dàng, chút thi vị nhẹ nhàng vào ngày đầu năm mới, đây là một tác phẩm thích hợp cho sự khởi động một năm đọc sách.

Ở những tập tản văn trước đây, Nguyễn Phong Việt thường hẹn hò với độc giả thân thuộc của mình vào mùa Đông - mùa cuối cùng trong năm. Tập Chúng ta sống để trở về, như tên gọi, là sự trở về với điểm bắt đầu, là lời hẹn mới với mùa Xuân.

Nhưng dẫu Đông hay Xuân, tác phẩm của Nguyễn Phong Việt luôn viết trong tâm thế của một người bạn cố tri. Qua từng tản văn là một lần tác giả lại cất bước đến buổi hẹn hò với những độc giả thân quen của anh từ thơ đến văn suốt mười mấy năm qua.

Từ sách, từ đời

So với một tác giả quen thuộc như Nguyễn Phong Việt, tác giả Trần Đại Thắng với tập Tôi kể - tất cả đều từ sách là một niềm ngạc nhiên nho nhỏ dịp đầu năm 2026.

Ngạc nhiên vì Trần Đại Thắng là tên tuổi không xa lạ gì trong giới sách vở. Ông là chủ của thương hiệu sách Đông A - đơn vị làm sách có tuổi đời ngót 20 năm.

Chuyện Trần Đại Thắng làm xuất bản thì chắc nhiều người nghe, nhưng Trần Đại Thắng viết thì không hẳn ai cũng rõ. Cho nên khi nghe tin Tôi kể - tất cả đều từ sách sắp xuất bản, một "chân trời đón đợi" đã mở ra. Để biết thêm những câu chuyện hậu trường của ngành xuất bản. Hay hiểu thêm về công việc bếp núc của một nghề có tiếng là thầm lặng.

Nhưng tác giả không chỉ nói chuyện sách vở, xuất bản - câu chuyện nghề, mà ở đây ta còn được lắng nghe câu chuyện đời. Là câu chuyện về tuổi trẻ, về tình bạn, về những năm tháng đã qua nhưng chưa thể kết. Chưa thể kết bởi vì còn chưa được kể hết ra (?).

Trần Đại Thắng đưa độc giả qua hơn 500 trang sách khổ lớn nhờ một lối kể duyên dáng, tự nhiên, tưởng đâu tác giả hạ bút thật giản đơn. Có lẽ cái giản đơn ấy có được nhờ sự tích lũy, nhờ người viết đã biết chọn lọc để gạt đi cái rườm rà làm dáng, chỉ còn lại đây những sự thiệt thà, dù sau sự thiệt thà đấy vẫn còn khoảng trống cần được lấp đầy.

Nhắc đến thương hiệu Đông A, nhiều độc giả có thể kể ngay bộ Văn Mới mà đơn vị này thực hiện nhiều năm nay. Một tuyển tập văn chương trong những hạn chế nhất định của mình đã nỗ lực trình bày cho độc giả một góc nhìn bao quát về diện mạo của văn học đương đại Việt Nam.

Một nét đặc sắc của ấn bản Văn Mới chính ở chuyện ông Trần Đại Thắng đã bỏ công đi khắp miền đất nước để gặp trực tiếp các tác giả góp tác phẩm trong tuyển tập, xin chữ ký các tác giả này cho các ấn bản đặc biệt.

Trong một lần trò chuyện, người viết bài này có gợi ý tác giả của Tôi kể - tất cả đều từ sách viết lại hành trình dọc miền đất nước, viết về những nhà văn ông đã gặp, đã có dịp trò chuyện… những nhận định về tác giả, tác phẩm… Chắc hẳn đó là một tư liệu lý thú đứng trên góc độ người làm xuất bản thay vì góc nhìn của nhà văn hoặc giới phê bình.

Với một khởi đầu khá suôn sẻ nhờ Tôi kể - tất cả đều từ sách, hy vọng ông sẽ nghĩ thêm về chuyện viết cuốn sách mà tôi trót "đặt hàng" ấy.

Trở về với sách

Hai cuộc giao lưu, ra mắt của Tôi kể - tất cả đều từ sách và Chúng ta sống để trở về không phải là những hoạt động hiếm hoi diễn ra ở đường sách vào dịp Tết Bính Ngọ này. Những hoạt động sách vở đã góp phần làm phong phú thêm cho các sinh hoạt văn hóa công cộng trong dịp mà phần lớn chúng ta vẫn thường chuộng các hoạt động vui chơi, giải trí thuần túy.

Dĩ nhiên, sách vở không phải chuyện của một thời điểm hay một mùa. Đó là chuyện quanh năm. Những năm gần đây, chúng ta thường nhấn mạnh vào chuyện làm sao để nâng cao văn hóa đọc. Ngành xuất bản năm vừa qua cũng không có nhiều tín hiệu vui. Việc tăng cường, khuyến khích các hoạt động nhằm tạo thói quen đọc sách cho một lớp độc giả mới, nhất là các bạn học sinh, là điều cần được quan tâm hơn nữa.

Các thầy cô có thể hướng dẫn, đưa cho học sinh của mình một danh sách các tác phẩm phù hợp với lứa tuổi để đọc vào dịp Tết. Bởi kỳ nghỉ Tết, bên cạnh sum vầy với gia đình hay lựa chọn du Xuân, nhiều độc giả xem đây là dịp thích hợp để chìm đắm trên những trang sách mà suốt năm qua mình chưa dành được thời gian để đọc.

Mong là với 2 tác phẩm mở màn năm Bính Ngọ ở Đường sách Nguyễn Văn Bình là Tôi kể - tất cả đều từ sách và Chúng ta sống để trở về, năm 2026 sẽ là năm độc giả "trở về" trọn vẹn với sách vở.