Trải nghiệm di sản Huế qua lăng kính công nghệ số: Hấp dẫn và sinh động

Bằng việc ứng dụng công nghệ số, thành phố Huế đang mở ra những phương thức tiếp cận mới, giúp di sản hiện diện sinh động trong đời sống đương đại. Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng giúp chính quyền giải quyết công việc nhanh hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn.

Tiếp cận di sản văn hóa bằng công nghệ số

Các điểm di tích thu hút đông khách tham quan khi đến Huế như Đại Nội, các lăng vua Tự Đức, Khải Định, Minh Mạng… đều đã ứng dụng công nghệ số để mua vé trực tuyến và thanh toán không tiền mặt. Hệ thống vé điện tử với sự hỗ trợ ba ngôn ngữ gồm tiếng Việt, tiếng Anh và Hàn Quốc, vận hành liên tục 24/7. Việc thanh toán không dùng tiền mặt cũng được thực hiện bằng nhiều hình thức như quét mã QR, ví điện tử, thẻ ngân hàng nội địa, quốc tế hoặc thanh toán qua máy POS tại các điểm di tích. Qua đó, du khách dễ dàng mua vé vào tham quan, đồng thời giúp điều tiết lượng khách trong các dịp cao điểm, hạn chế việc phải xếp hàng chờ đợi.

Anh Đoàn Anh Trung cùng nhóm bạn 15 người đến từ Hà Nội cho biết, anh đã mua vé trực tuyến trước khi vào Đại Nội Huế tham quan. Sau khi hoàn tất giao dịch, mã vé điện tử được sử dụng để quét tại cổng kiểm soát.

Hiện nay, hành trình khám phá di sản Huế không còn giới hạn trong những bước chân tham quan hay lời thuyết minh trực tiếp. Với sự hỗ trợ của công nghệ số, du khách có thêm nhiều cách để tìm hiểu lịch sử, tiếp cận thông tin, khám phá chiều sâu văn hóa vùng đất Cố đô. Từ những hình ảnh được số hóa, dữ liệu di sản được lưu trữ trên nền tảng điện tử đến các giải pháp thuyết minh đa phương tiện, công nghệ đang từng bước làm thay đổi cách di sản tiếp cận công chúng. Người xem không chỉ quan sát một công trình kiến trúc mà còn có thể tìm hiểu bối cảnh lịch sử, giá trị nghệ thuật, câu chuyện về những nhân vật và sự kiện gắn với từng không gian.

Đến tháng 10/2026, thành phố Huế đã lắp đặt 96 Trạm du lịch tương tác thông minh tại 13 điểm di tích. Trạm thông minh là những bảng vật lý được gắn chip kết nối không dây tầm ngắn (NFC), khách tham quan có thể chạm điện thoại vào để kết nối với câu chuyện văn hóa lịch sử của mỗi địa điểm, bằng nhiều hình thức thể hiện phong phú như: hình ảnh, video, mô hình 3D, văn bản và hướng dẫn viên sử dụng trí thông minh nhân tạo.

Ngoài ra, tại mỗi điểm tham quan, khách được cung cấp lộ trình, được dẫn đường đến điểm tham quan tiếp theo. Công nghệ này được khách tham quan, nhất là giới trẻ hào hứng đón nhận và khám phá. Chị Võ Vân Khánh đến từ Đà Nẵng chia sẻ, các trạm du lịch tương tác này thuận tiện, hấp dẫn ở chỗ liên kết với nhau trong một trải nghiệm liền mạch, tạo thành bản đồ trải nghiệm văn hóa và di sản toàn diện.

Trong hoạt động du lịch, công nghệ số còn mở ra cơ hội thiết kế những trải nghiệm phù hợp với từng nhóm khách. Người yêu lịch sử có thể quan tâm đến câu chuyện cung đình và các dấu tích của triều Nguyễn. Giới trẻ có thể bị thu hút bởi hình thức kể chuyện trực quan, nội dung đa phương tiện; khách quốc tế có thể thuận tiện hơn khi được cung cấp thông tin bằng nhiều ngôn ngữ.

"Không gian trải nghiệm văn hóa - di sản - công nghệ" trong Đại Nội Huế ứng dụng nhiều công nghệ số để du khách trải nghiệm di sản như: điện toán không gian (spatial computing), triển lãm số ứng dụng Apple Vision Pro (thiết bị thực tế ảo), trình chiếu Hologram 3D (công nghệ tạo ra hình ảnh ba chiều), thử cổ phục số (Virtual Try-on).

Theo Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế Hoàng Việt Trung, các công nghệ này không thay thế di sản mà mở rộng biên độ trải nghiệm, giúp du khách hiểu, đồng hành cùng di sản bằng cách thức gần gũi, hấp dẫn hơn. Đến nay, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã số hóa 207 cổ vật triều Nguyễn bằng công nghệ 3D, 108 hiện vật được định danh số, lắp đặt 96 Trạm du lịch tương tác thông minh, ghi nhận hơn 223.500 lượt khách check-in.

Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm

Ứng dụng nền tảng số Hue-S của thành phố Huế đã có khoảng 1,3 triệu người dùng, tích hợp nhiều tiện ích và phục vụ công tác quản lý điều hành của chính quyền. Ngày 9/10, mục "Hỗ trợ doanh nghiệp" ra mắt trên nền tảng Hue-S nhận được sự sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp. Chỉ cần đăng ký, xác thực tài khoản và khai báo đầy đủ thông tin trên Hue-S, các nhà đầu tư, doanh nghiệp có thể gửi kiến nghị về những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thời gian tiếp nhận kiến nghị của doanh nghiệp trên Hue-S chỉ trong 30 phút, tính từ khi hệ thống ghi nhận hợp lệ.

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi tiếp nhận kiến nghị, cơ quan, đơn vị được giao xử lý phải xác định thẩm quyền. Đối với nội dung đúng thẩm quyền, thời gian kiểm tra, xác minh, xử lý và cập nhật kết quả tối đa 6 ngày làm việc. Trường hợp phức tạp cần thêm thời gian xác minh, việc gia hạn phải nêu rõ nội dung cần kiểm tra và thời gian gia hạn, không vượt quá 7 ngày làm việc tiếp theo; kết quả sau đó được phê duyệt, biên tập và công khai.

Chủ tịch UBND thành phố Huế Lê Trí Thanh nhấn mạnh, hỗ trợ doanh nghiệp trên nền tảng Hue-S là tinh thần xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ; chủ động đồng hành với doanh nghiệp trong tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Cơ quan nhà nước có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết, cập nhật tiến độ để quá trình xử lý kiến nghị được theo dõi, giám sát rõ ràng. Việc giải quyết phải xác định được nội dung đang ở bước nào, cơ quan, cá nhân nào chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành; kết quả xử lý là cơ sở để kiểm soát, đánh giá trách nhiệm thực thi công vụ.

Nhằm phục vụ công tác theo dõi, cảnh báo ứng phó với mưa lũ, ngập lụt, đến tháng 10/2026, thành phố Huế đã lắp đặt 55 trạm đo mưa tự động Vrain, 4 máy đo tốc độ gió, 10 trạm giám sát ngập lụt và 7 trạm quan trắc mực nước trên các sông: Hương, Bồ, Ô Lâu, Truồi và Bù Lu.

Hệ thống này được kết nối, tích hợp, công bố trên ứng dụng Vrain, đồng thời kết nối với nền tảng Hue-S. Qua đó, dữ liệu mưa, mực nước và ngập lụt được cập nhật, chia sẻ kịp thời, giúp các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, tổ chức và người dân chủ động theo dõi diễn biến thiên tai, triển khai các biện pháp ứng phó.

Đại diện Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thành phố Huế cho biết, các nền tảng số như Trung tâm Giám sát điều hành đô thị thông minh (IOC), Hue-S đã ghi nhận hàng triệu lượt tiếp cận và truy cập. Điều này cho thấy việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu quan trắc và các nền tảng truyền thông trực tuyến đã góp phần quan trọng nâng cao khả năng tiếp cận thông tin thiên tai của người dân.

Thông qua mạng lưới quan trắc tự động, kết hợp với các nền tảng số như IOC, Vrain, Hue-S, thành phố Huế từng bước hình thành phương thức phòng, chống thiên tai dựa trên dữ liệu thời gian thực, hỗ trợ cơ quan chức năng nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và điều hành; đồng thời giúp người dân chủ động hơn trong phòng tránh, ứng phó với thiên tai, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 của thành phố Huế xác định, xây dựng chính quyền số hoạt động hiệu quả, kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng và xã hội số phát triển toàn diện, an toàn.

Thành phố tập trung phát triển đồng bộ các nội dung gồm: chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến chất lượng cao, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; xây dựng hạ tầng số hiện đại, dữ liệu số thống nhất, kết nối liên thông; mở rộng phủ sóng viễn thông, thúc đẩy sử dụng điện thoại thông minh và các nền tảng số trong đời sống.