Tour de France nữ siết chặt kiểm tra áo ngực của VĐV

Giải đua xe đạp nữ danh giá nhất thế giới Tour de France Femmes 2026 đang đối mặt với một trong những tranh cãi kỳ lạ nhất lịch sử môn thể thao này. Không phải doping hay gian lận động cơ, tâm điểm lần này lại là... áo ngực và phần đệm ngực của các VĐV.

Liên đoàn Xe đạp Quốc tế (UCI) đã phải tăng cường kiểm tra trước chặng đua tính giờ diễn ra tại Dijon sau khi nhận được nhiều báo cáo cho rằng một số tay đua cố tình làm thay đổi hình dáng cơ thể nhằm cải thiện tính khí động học.

Tour de France Femmes chấn động vì nghi án "Bra-gate"

Ngay trước chặng đua tính giờ dài 21 km tại Dijon (chặng 4 Tour de France Femmes diễn ra ngày 4/8), UCI đã phát đi thông báo khẩn yêu cầu các trọng tài tiến hành những cuộc kiểm tra đặc biệt đối với trang phục và thiết bị của các VĐV.

Theo quy định tại Điều 1.3.032 của UCI, các cua-rơ bị cấm sử dụng: "Những vật dụng không cần thiết hoặc phụ kiện có thể làm thay đổi hình thái cơ thể của vận động viên".

Điều đó đồng nghĩa với việc mọi vật liệu độn ngực, vật nhét vào áo thi đấu hay bất kỳ phụ kiện nào có tác dụng làm thay đổi hình dáng cơ thể để tăng hiệu quả khí động học đều bị xem là vi phạm luật.

Theo nhiều đội đua, nghi vấn bắt đầu xuất hiện khi họ nhận thấy hình dáng cơ thể của một số VĐV thay đổi bất thường mỗi khi bước vào các chặng đua tính giờ.

Tờ WielerFlits của Hà Lan cho biết nhiều đội WorldTeam đã gửi đơn khiếu nại lên UCI vì nghi ngờ đối thủ cố tình độn thêm phần ngực, tạo cảm giác vòng một lớn hơn nhằm đạt lợi thế về khí động học.

Giám đốc đội AG Insurance-Soudal, Stijn Steels, tiết lộ ông đã chú ý đến hiện tượng này từ Olympic Paris 2024. "Có một tay đua bỗng nhiên sở hữu vòng một rất lớn". Steels cho biết mùa giải trước nhiều cua-rơ còn nhét đầy đá lạnh hoặc nhiều vật khác vào phần ngực. "Điều đó giúp tạo thể tích lớn hơn và mang lại hiệu quả khí động học tốt hơn. Chỉ vài watt công suất thôi nhưng trong một chặng đua tính giờ, vài watt cũng cực kỳ quan trọng".

Không chỉ AG Insurance-Soudal, đội FDJ-Suez của ứng viên vô địch Demi Vollering cũng lên tiếng. Giám đốc Stephen Delcourt nhấn mạnh: "Chúng tôi không bao giờ chơi trò lách luật như vậy. Nếu UCI phải kiểm tra thì có nghĩa là chắc chắn có người đang làm điều đó".  Ông cho biết các đội hiện đại đều đầu tư rất lớn cho hầm gió, ghi đông, xe đạp và mũ bảo hiểm để tối ưu khí động học, nhưng việc cố tình thay đổi hình dạng cơ thể là điều không thể chấp nhận.

Vì sao chỉ vài miếng đệm ngực lại có thể quyết định chiến thắng?

Đằng sau vụ việc tưởng như hài hước này lại là câu chuyện rất nghiêm túc về khoa học khí động học.

Giáo sư Bert Blocken, chuyên gia khí động học của Đại học Heriot-Watt (Scotland), đã thực hiện nhiều nghiên cứu về hiện tượng gọi là "chest fairing".

Theo ông, khi các tay đua bước vào chặng cá nhân tính giờ, họ cúi rất thấp trên xe, hai cánh tay khép sát khiến vùng cổ và ngực xuất hiện một khoảng không khí nhiễu loạn. Nếu khoảng trống này được lấp đầy bằng phần đệm ngực, luồng gió sẽ trượt mượt hơn quanh cơ thể, giảm đáng kể lực cản không khí.

Kết quả nghiên cứu cho thấy: lực cản khí động học có thể giảm tới 3,6%; tiết kiệm khoảng 0,78 giây mỗi km. Với chặng đua dài 21 km ở Dijon, lợi thế này tương đương hơn 16 giây, trong khi người chiến thắng Marlen Reusser chỉ hơn người về nhì đúng 4 giây.

Điều đó cho thấy chỉ một thay đổi rất nhỏ cũng đủ quyết định thắng bại. Giáo sư Blocken nhấn mạnh: "Bạn sẽ không nhanh hơn hàng chục giây trong một chặng đua tính giờ, nhưng ở cự ly 20-30 km, lợi thế đó hoàn toàn có thể quyết định ai thắng và ai thua".

Tranh cãi

Nhà vô địch thế giới Marianne Vos ủng hộ việc kiểm tra của UCI. "Thật tốt khi UCI cố gắng thực thi luật. Ai cũng muốn tối ưu khí động học nên chắc chắn sẽ có người tìm cách lách luật". Theo Vos, miễn là việc kiểm tra không quá xâm phạm quyền riêng tư thì cô hoàn toàn đồng tình.

Đội trưởng Kasia Niewiadoma, Rolf Aldag, cũng có quan điểm tương tự. Ông so sánh việc kiểm tra trang phục với kiểm tra doping. "Nếu chúng ta phản đối chỉ vì quyền riêng tư thì cũng phải bỏ luôn kiểm tra doping. Luật đã có thì phải thực thi".

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình. Nhiều ý kiến cho rằng việc chỉ tăng cường kiểm tra ở giải nữ có thể mang màu sắc phân biệt giới tính. Một số hoài nghi tính thực thi của quy định. Koen de Kort, Trưởng bộ phận Kỹ thuật và Đổi mới của đội Lidl-Trek, đặt câu hỏi: "Bạn có thể nói điều đó là không được phép. Nhưng làm sao xác định một phụ nữ thực sự cần bao nhiêu phần đệm? Đó là vùng rất khó kiểm soát".

Tranh cãi này cũng khiến nhiều người liên tưởng tới những vụ gian lận khí động học kỳ lạ khác trong thể thao.

Đội tuyển nhảy trượt tuyết Na Uy từng bị phát hiện chỉnh sửa bộ đồ thi đấu để tăng lực nâng, khiến huấn luyện viên trưởng, trợ lý HLV và kỹ thuật viên trang phục đều bị cấm hoạt động 18 tháng cùng khoản tiền phạt 5.000 franc Thụy Sĩ.

Đầu năm nay, thể thao mùa đông còn rúng động bởi vụ việc được truyền thông gọi là "Penis-gate". Khi đó, Cơ quan Phòng chống Doping Thế giới (WADA) phải điều tra thông tin một số VĐV nhảy trượt tuyết bị nghi tiêm axit hyaluronic vào bộ phận sinh dục hoặc nhét đất sét vào đồ lót nhằm làm tăng kích thước cơ thể để được phép mặc bộ đồ lớn hơn, qua đó tạo thêm lực nâng khi bay.

Dù sau đó Liên đoàn Trượt tuyết Quốc tế (FIS) khẳng định không có bằng chứng nào cho thấy hành vi này từng xảy ra, vụ việc vẫn cho thấy cuộc chạy đua giành lợi thế về khí động học trong thể thao đỉnh cao đang ngày càng phức tạp.