Kỷ niệm 100 năm ngày sinh họa sĩ Hoàng Sùng (1926 – 2026), chiều 23/3 tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp cùng Hội Mỹ thuật Việt Nam khai mạc triển lãm Hồn quê.
Triển lãm giới thiệu đến công chúng 62 tác phẩm tiêu biểu của họa sĩ Hoàng Sùng qua các chất liệu sở trường như sơn mài, lụa và giấy dó. Các sáng tác tái hiện không gian nghệ thuật làng quê Việt Nam với mảng màu nâu đậm nhạt của phù sa sông Hồng, những ngôi nhà cheo leo sườn núi, một chợ vùng cao bảng lảng trong sương hay dáng vẻ đôn hậu, tần tảo của người phụ nữ đồng bằng Bắc Bộ. Tình yêu quê hương cùng với khả năng quan sát, cảm nhận tinh tế đã tạo nên một Hoàng Sùng rất riêng trong nghệ thuật tạo hình.
Theo Nghệ sĩ Nhân dân Vương Duy Biên, Chủ tịch Hiệp hội phát triển công nghiệp văn hóa, trong tiến trình phát triển của hội họa Việt Nam, họa sĩ Hoàng Sùng đã dành trọn đời lao động nghệ thuật với tinh thần tận tụy, để lại di sản mang dấu ấn riêng biệt. Ở đó, người xem nhận ra một tâm thế sáng tạo chân thành, một tư duy tạo hình chắt lọc và một chiều sâu cảm xúc gắn bó máu thịt với đời sống con người Việt Nam.
Một góc không gian triển lãm. Ảnh: Phương Thanh-TTXVN
Được nuôi dưỡng trong môi trường giáo dục nền nếp, việc học chữ Hán, tiếp xúc với thư tịch cổ đã sớm hình thành ở ông một nền tảng văn hóa truyền thống vững chắc. Hình ảnh làng quê Bắc Bộ như cánh đồng, lũy tre, phiên chợ, mái đình, giếng nước, con đê, cùng nhịp sống của dòng sông Hồng trên bến dưới thuyền, những làn điệu ca trù, chèo, trống quân đã lắng đọng thành ký ức thẩm mỹ bền vững, bồi đắp nên hồn quê trong con người nghệ sĩ.
Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, ông lên đường tham gia kháng chiến với tất cả nhiệt huyết của tuổi trẻ. Trên khắp những nẻo đường từ đồng bằng Bắc Bộ đến miền núi Tây Bắc, ông đã hòa mình vào đời sống phong phú của nhân dân, tích lũy một khối lượng ký họa và trải nghiệm thực tiễn quý giá. Chính những tư liệu sống động đó đã trở thành nguồn cảm hứng dồi dào cho sáng tác lâu dài của ông.
Năm 1991, lần đầu tiên tranh của tác giả Hoàng Sùng được trưng bày tại một dinh thự cổ kính nằm trong khuôn viên Quảng trường Louvre, Paris (Pháp), trở thành cầu nối đưa "hồn quê" đất nước đến với bạn bè thế giới. Đây cũng là lần đầu tiên công chúng Paris được chiêm ngưỡng những bức tranh lụa, tranh giấy dó về một phiên chợ vùng Phong Thổ, buổi chiều trên bản Mèo hay một đêm hát ca trù xứ Bắc. Chỉ trong 5 ngày, 20 tác phẩm của ông đã được bạn bè quốc tế mua hết.
Khách tham quan triển lãm. Ảnh: Phương Thanh-TTXVN
Các tác phẩm sơn mài của ông thường có bố cục lớn, chặt chẽ, với nhiều nhân vật được khắc họa sinh động trên cơ sở nghiên cứu kỹ lưỡng về hình họa. Nổi bật trong sáng tác là hình tượng đồng bào các dân tộc thiểu số như Thái, Dao, Tày, Nùng, H’Mông, gắn với không gian sinh hoạt và phong cảnh đặc trưng của từng vùng miền.
Nhân dịp này, gia đình họa sĩ chính thức trao tặng tác phẩm sơn mài Chợ Phùng cho Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật, đồng thời đưa di sản của họa sĩ đến gần hơn với công chúng.
Họa sĩ Hoàng Sùng (1926-2018), quê ở Hưng Yên, là một nghệ sĩ đa tài với những đóng góp quan trọng cho nền hội họa, điện ảnh và truyền hình. Ông trải qua nhiều vị trí công tác tại Nha Thông tin Việt Nam (1950), Thông tấn xã Việt Nam (1954), Xưởng phim truyện Việt Nam (1958), Đài Truyền hình Việt Nam (1972). Ông được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương kháng chiến chống Pháp hạng Ba, Huân chương kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất và nhiều huy chương cao quý khác. Năm 2022, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật.
Triển lãm Hồn quê mở cửa đón khách tham quan tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội) đến hết ngày 31/3.
