Thúc đẩy văn hóa, du lịch và di sản làm động lực tăng trưởng mới

Thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh và động lực phát triển đất nước, những ngày qua nhiều địa phương đang triển khai nhiều giải pháp nhằm phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển kinh tế và du lịch, tạo thêm dư địa tăng trưởng, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam, đồng thời nâng cao vị thế của văn hóa trong tiến trình phát triển và hội nhập.

Biến di sản văn hóa thành nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch của Hà Nội

Hà Nội đang từng bước khẳng định vị thế là trung tâm sáng tạo văn hóa của cả nước thông qua việc đưa các giá trị văn hóa truyền thống vào đời sống đương đại, biến di sản thành nguồn lực phục vụ phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa. Sự ra đời của những không gian sáng tạo mới không chỉ góp phần bảo tồn, lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc mà còn mở ra hướng đi hiệu quả trong việc khai thác nguồn tài nguyên văn hóa đặc sắc của Thủ đô, hiện thực hóa mục tiêu đưa văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh và động lực phát triển bền vững.

Từ biểu diễn nghệ thuật múa rối nước, rối cạn, trình diễn các làn điệu hát xẩm, ca trù, đến các lễ hội, làng nghề và không gian sáng tạo mới… Hà Nội đang đưa kho tàng văn hóa dân gian vào đời sống đương đại thông qua du lịch và công nghiệp văn hóa. Không chỉ tạo thêm sản phẩm du lịch, cách làm này đã khai thác "mỏ vàng" văn hóa truyền thống, nuôi dưỡng di sản, xây dựng thương hiệu Thủ đô sáng tạo và hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Ngày 10/7, không gian văn hóa - ẩm thực CADAO Collective khai trương tại Hà Nội, trở thành điểm đến mới kết hợp nghệ thuật truyền thống, ẩm thực và trải nghiệm văn hóa. Không gian quy tụ ba loại hình nghệ thuật đặc trưng của Thăng Long - Hà Nội gồm múa rối nước, ca trù và hát xẩm, giúp công chúng và du khách vừa thưởng thức biểu diễn, vừa giao lưu với nghệ nhân, tìm hiểu về lịch sử và giá trị của các di sản văn hóa dân gian.

Sự ra đời của CADAO Collective phản ánh xu hướng đưa di sản ra khỏi không gian bảo tồn truyền thống để gắn với du lịch, dịch vụ và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Đây là cách làm đang được Hà Nội đẩy mạnh nhằm đưa nghệ thuật dân gian đến gần hơn với công chúng, đồng thời tạo thêm các sản phẩm du lịch văn hóa hấp dẫn.

Đối với Hà Nội, việc mở rộng các không gian sáng tạo như CADAO Collective không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản mà còn làm giàu hệ sinh thái văn hóa, đa dạng hóa sản phẩm du lịch và từng bước đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới của Thủ đô. Đây cũng là hướng đi giúp Hà Nội xây dựng hình ảnh một thành phố sáng tạo, nơi các giá trị truyền thống được thổi luồng sinh khí mới để tiếp tục lan tỏa trong đời sống đương đại.

 Công nghiệp văn hóa và kinh tế đêm: Động lực tăng trưởng mới Thành phố Hồ Chí Minh

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, phát triển công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế đêm được xác định là một trong những hướng đi trọng tâm nhằm khai thác hiệu quả "sức mạnh mềm" của đô thị. Theo Tổng cục Thống kê, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 5,7% GRDP của thành phố vào năm 2025 và tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026. Hiện thành phố có khoảng 97.000 lao động và hơn 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này.

Trong khuôn khổ Đề án Phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2030, thành phố tập trung phát triển các lĩnh vực có lợi thế gồm quảng cáo, thời trang, triển lãm, điện ảnh, du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, nhiếp ảnh và mỹ thuật, hướng tới mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đóng góp từ 7 - 8% GRDP vào năm 2030. Cùng với đó, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục đầu tư hệ thống thiết chế văn hóa, đẩy mạnh quy hoạch không gian phát triển kinh tế đêm và huy động nguồn lực xã hội hóa để xây dựng hệ sinh thái văn hóa hiện đại, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Không chỉ chú trọng phát triển công nghiệp văn hóa, nhiều địa phương cũng đang đẩy mạnh bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Bảo tồn di sản, lan tỏa bản sắc, tạo động lực phát triển

Tại Phú Thọ, nghệ thuật Keng Lóng của đồng bào Thái ở các xã Mai Châu và Mai Hạ đang được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Từ một loại hình nghệ thuật gắn với đời sống lao động, Keng Lóng đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của cộng đồng. Nhiều câu lạc bộ được duy trì thường xuyên, các nghệ nhân tích cực truyền dạy cho thế hệ trẻ, trong khi trường học và nhà văn hóa địa phương lồng ghép hoạt động giới thiệu, thực hành Keng Lóng vào các chương trình ngoại khóa. Bên cạnh công tác bảo tồn, loại hình nghệ thuật này còn được đưa vào các chương trình phục vụ khách du lịch, góp phần quảng bá văn hóa dân tộc Thái và tạo thêm sinh kế cho người dân.

Tại Tuyên Quang, trang phục truyền thống của phụ nữ Pà Thẻn ở xã Tân Trịnh tiếp tục được gìn giữ như một phần quan trọng của bản sắc văn hóa dân tộc. Những kỹ thuật dệt, thêu, nhuộm chàm, vẽ sáp ong và tạo hoa văn vẫn được truyền dạy trong gia đình và cộng đồng, giúp các thế hệ trẻ tiếp nối nghề truyền thống. Trước sự tác động của đời sống hiện đại, địa phương khuyến khích các nghệ nhân duy trì nghề dệt, thêu, đồng thời đưa việc giới thiệu trang phục truyền thống vào các hoạt động văn hóa, du lịch. Du khách đến với các bản làng Pà Thẻn có cơ hội tìm hiểu quy trình làm trang phục, trải nghiệm các công đoạn thủ công và khám phá giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào.

Các chương trình hoạt động, các sự kiện trên gắn với việc triển khai Nghị quyết số 80 tại các địa phương cho thấy văn hóa ngày càng được nhìn nhận là nguồn lực quan trọng cho phát triển. Từ xây dựng công nghiệp văn hóa, phát triển kinh tế đêm đến bảo tồn di sản và khai thác các giá trị văn hóa truyền thống phục vụ phát triển du lịch, các mô hình đang góp phần tạo động lực tăng trưởng mới, đồng thời giữ gìn, lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam trong quá trình phát triển và hội nhập.