Khi chuyển đổi số trở thành hạ tầng tăng trưởng du lịch di sản của Hà Nội

Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026 vừa kết thúc, du lịch Hà Nội ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng cả về lượng khách lẫn doanh thu, cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch văn hóa Thủ đô.

Tuy nhiên, đằng sau những con số 1,34 triệu lượt khách trong 9 ngày (từ 14-22/2) không chỉ là yếu tố mùa lễ hội truyền thống, mà còn là dấu ấn rõ nét của quá trình chuyển đổi số đang được đẩy mạnh trong lĩnh vực du lịch - di sản.

Các điểm đến như Chùa Hương, Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và Thành Cổ Loa... không chỉ thu hút đông đảo du khách, mà còn thể hiện rõ xu hướng tích hợp công nghệ vào bảo tồn, quản lý và nâng cao trải nghiệm di sản.

Tăng trưởng không chỉ đến từ lượng khách

Trong tổng số 1,34 triệu lượt khách, có 217.000 lượt khách quốc tế (tăng 55%) và 1,13 triệu lượt khách nội địa (tăng 33,2%). Doanh thu đạt 4.870 tỷ đồng - cho thấy mức chi tiêu và thời gian lưu trú đều được cải thiện.

Sự gia tăng này gắn liền với xu hướng du lịch trải nghiệm và du lịch văn hóa bền vững. Thay vì chỉ tham quan, du khách ngày càng tìm kiếm các sản phẩm có chiều sâu nội dung, có yếu tố tương tác, và đặc biệt là được hỗ trợ bởi công nghệ.

Chính ở điểm này, chuyển đổi số đã giúp Hà Nội không chỉ "phục hồi" mà còn "tái cấu trúc" mô hình tăng trưởng.

Di sản được kể lại bằng công nghệ

Một trong những ví dụ rõ nét là vở diễn Kinh đô Thăng Long hay tour Ký Ức Cột Cờ tại Hoàng thành Thăng Long. Thay vì cách thuyết minh truyền thống, chương trình sử dụng công nghệ trình chiếu 3D mapping để tái hiện các lớp lịch sử bằng hình ảnh, âm thanh và ánh sáng hiện đại. Những bức tường thành cổ trở thành "màn hình sống", nơi câu chuyện về kinh đô Thăng Long được kể lại theo ngôn ngữ của thời đại số.

Công nghệ ở đây không làm lu mờ di sản, mà tăng cường khả năng tiếp cận của di sản đối với công chúng trẻ - nhóm khách hàng vốn quen với trải nghiệm số hóa và nội dung trực quan.

Ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia chia sẻ, Cột cờ Hà Nội là biểu tượng lịch sử thiêng liêng của Thủ đô, biểu trưng cho tinh thần kiên cường, bất khuất và khát vọng hòa bình của dân tộc. Việc ra mắt tour Ký ức Cột cờ đánh dấu một bước tiến mới trong việc phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, lịch sử có chiều sâu.

"Đây là một sản phẩm du lịch, văn hóa chất lượng, có sức hấp dẫn, mang giá trị giáo dục truyền thống sâu sắc. Tinh thần này hoàn toàn phù hợp với định hướng về phát triển du lịch của Đảng, Nhà nước; không chỉ chú trọng đến số lượng khách mà quan trọng hơn là nâng cao về chất lượng trải nghiệm và lan tỏa, tôn vinh các giá trị di sản lịch sử của dân tộc. Việc không ngừng đổi mới, sáng tạo để ra đời những sản phẩm du lịch độc đáo, có bản sắc là một yêu cầu tất yếu…" - ông Phạm Văn Thủy nhấn mạnh.

Tại Thành Cổ Loa, không gian lễ hội cũng được bổ sung các lớp thông tin số, bản đồ tương tác và nội dung truyền thông đa nền tảng, giúp người tham quan có thể tiếp cận thông tin lịch sử ngay trên thiết bị di động.

Điểm khác biệt của mùa lễ hội năm nay là việc tích hợp mạnh mẽ công nghệ vào tổ chức và quảng bá. Trong khuôn viên lễ hội, Không gian Di sản số và Lễ hội truyền thống số gồm ba khu trải nghiệm: thực tế ảo 3D 360 độ, trình chiếu hologram 3D và khu VR tại Giếng Ngọc. Du khách có thể đeo kính VR để tham quan toàn bộ quần thể di tích dưới góc nhìn 360 độ, khám phá câu chuyện xây thành, truyền thuyết nỏ thần, các hiện vật được số hóa 3D; đồng thời quét mã QR để truy cập thông tin lịch sử, kiến trúc và phim tài liệu về lễ hội.

Quản trị thông minh và mở rộng giá trị du lịch bằng công nghệ số

Trao đổi với truyền thông, ông Vương Trọng Đạo, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn, Phó Trưởng Ban Tổ chức lễ hội, cho biết tại Chùa Hương - một trong những lễ hội đông khách nhất miền Bắc - địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp đổi mới công tác quản lý, trong đó có áp dụng vé điện tử, quét mã QR và hệ thống camera AI, tạo bước chuyển quan trọng trong nâng cao chất lượng phục vụ và điều hành lễ hội.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhân lực thủ công, ban tổ chức có thể: Kiểm soát lưu lượng khách theo thời gian thực; Hạn chế tình trạng chen lấn, quá tải; Minh bạch hóa doanh thu; Phân tích dữ liệu hành vi du khách để tối ưu vận hành.

Đây là biểu hiện rõ nét của mô hình "điểm đến thông minh" - nơi công nghệ không chỉ phục vụ trải nghiệm mà còn là công cụ điều phối, dự báo và ra quyết định.

Sau Tết, các tour đêm tại khu vực phố cổ và di tích lịch sử tiếp tục duy trì sức hút. Đạp xe đêm, tham quan di tích kết hợp trình diễn ánh sáng, thưởng thức nghệ thuật dân gian trong không gian số hóa… đang trở thành sản phẩm gia tăng giá trị.

Việc thiết kế trải nghiệm theo chủ đề, bán vé trực tuyến, quảng bá qua nền tảng số và cá nhân hóa lộ trình tham quan đã giúp kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu bình quân. Thay vì tăng lượng khách đơn thuần, Hà Nội đang hướng đến tăng "giá trị trên mỗi lượt khách".

Đây là chiến lược phát triển bền vững, trong đó công nghệ là công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng thay vì chỉ chạy theo quy mô.

Kiến tạo hệ sinh thái du lịch di sản trong kỷ nguyên số

Đằng sau sự tăng trưởng là sự phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp. Thành phố đẩy mạnh quảng bá trực tuyến, nâng cao chất lượng dịch vụ tại di tích quốc gia, đồng thời khuyến khích các cơ sở lưu trú, lữ hành tích hợp công nghệ vào vận hành.

Khách sạn 4-5 sao đạt công suất trên 72% không chỉ nhờ nhu cầu tăng cao, mà còn nhờ khả năng kết nối trực tuyến, triển khai đặt phòng sớm, gói trải nghiệm văn hóa kết hợp công nghệ, và cá nhân hóa dịch vụ.

Sự kết nối giữa điểm đến - lưu trú - lữ hành - truyền thông số đang tạo thành một hệ sinh thái khép kín, nơi dữ liệu trở thành tài sản quan trọng nhất.

Chuyển đổi số trong du lịch di sản không chỉ là câu chuyện của thiết bị hay phần mềm. Quan trọng hơn, đó là cách di sản được "tái sinh" trong môi trường mới.

Khi một di tích có thể được kể lại bằng công nghệ trình chiếu; khi lễ hội được quản trị bằng AI; khi vé tham quan nằm trong điện thoại; khi nội dung văn hóa được lan tỏa trên nền tảng số - di sản không còn bị giới hạn trong không gian vật lý.

Đó cũng là nền tảng để Hà Nội xây dựng hình ảnh một trung tâm du lịch văn hóa thông minh của khu vực, nơi truyền thống và công nghệ không đối lập mà bổ trợ cho nhau.

Kết quả 1,34 triệu lượt khách chỉ trong hơn một tuần đầu năm không phải là đỉnh điểm ngắn hạn, mà là tín hiệu cho thấy mô hình phát triển mới đang vận hành hiệu quả.

Trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt, chuyển đổi số giúp Hà Nội: Tăng tính minh bạch và chuyên nghiệp; Cải thiện trải nghiệm khách hàng; Quản trị rủi ro và quá tải; Gia tăng giá trị kinh tế từ di sản.

Du lịch di sản sau Tết vì thế không chỉ là câu chuyện đông khách. Đó là câu chuyện về cách một thành phố đang dùng công nghệ để nâng tầm bản sắc văn hóa, biến di sản thành nguồn lực kinh tế bền vững trong kỷ nguyên số.