Trong không khí sôi nổi của Tháng Thanh niên 2026 và kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, đội ngũ trí thức trẻ tiêu biểu của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đang trở thành hình ảnh đại diện cho tinh thần “tiên phong, sáng tạo”.
Là một trong những gương mặt trẻ tiêu biểu của Viện hàn Lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền, Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi cho rằng, thanh niên chính là nhóm tiếp cận nhanh nhất công nghệ mới, với những cách làm mới.
Trong quá trình nghiên cứu, Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền nhận thấy, những thay đổi lớn như chuyển đổi số hay đổi mới sáng tạo không chỉ đến từ chính sách, mà còn đến từ cách con người tiếp nhận và vận dụng nó trong đời sống. Ở điểm này, thanh niên có lợi thế rất rõ: họ cởi mở hơn, linh hoạt hơn và sẵn sàng thử nghiệm.
Tuy nhiên, để “tiên phong” thực sự có ý nghĩa, theo Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền, không chỉ dừng ở tinh thần xung kích mà còn cần có môi trường để thanh niên phát huy. Khi có điều kiện học hỏi, được trao cơ hội và được tin tưởng, thanh niên hoàn toàn có thể không chỉ đi đầu mà còn tạo ra những cách làm mới, góp phần thực hiện hiệu quả các định hướng lớn mà Chính phủ đang thúc đẩy.
Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền (Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi), một trong những đoàn viên trẻ tiêu biểu của Viện Hàn lâm năm 2025. Ảnh: Diệu Thúy - TTXVN
Từ trải nghiệm của bản thân, Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền cho rằng, trí thức trẻ hiện nay có rất nhiều cơ hội để phát triển, nhưng cũng dễ rơi vào tình trạng bị cuốn theo quá nhiều xu hướng cùng lúc. Điều quan trọng là mỗi người cần hiểu rõ thế mạnh của mình và kiên trì theo đuổi một hướng đi đủ sâu, thay vì cố gắng làm mọi thứ một cách dàn trải.
Suốt quá trình làm nghiên cứu, Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền cũng nhận ra rằng những vấn đề hiện nay ngày càng đòi hỏi cách tiếp cận rộng hơn, không chỉ trong một lĩnh vực chuyên môn mà cần có sự kết nối giữa nhiều góc nhìn khác nhau. Khi có được sự kết hợp đó, những đóng góp sẽ có tính thực tế và giá trị hơn.
Bên cạnh đó, khả năng thích ứng với công nghệ mới là điều gần như không thể thiếu, nhưng theo Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền, điều quan trọng hơn là hiểu được sử dụng công nghệ đó để làm gì và tạo ra giá trị gì. "Không phải lúc nào kết quả cũng đến nhanh và cũng không phải hướng đi nào ban đầu cũng rõ ràng. Nhưng nếu giữ được sự nghiêm túc trong công việc và gắn với những vấn đề thực tế của xã hội, thì dần dần các bạn trẻ sẽ tìm được con đường phù hợp và tạo ra những đóng góp có ý nghĩa", Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền chia sẻ.
Năm 2025, Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền đã có 19 bài báo khoa học được công bố trên các tạp chí chuyên ngành uy tín trong nước và quốc tế. Đặc biệt, công trình nghiên cứu về "Vai trò của AI trong phát triển bền vững tại khu vực Đông Nam Bộ" của Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền cho thấy cách tiếp cận gắn kết giữa công nghệ và phát triển kinh tế vùng. Cùng với đó, với vai trò chủ nhiệm đề tài cấp cơ sở về “Hợp tác du lịch giữa Việt Nam và các nước Trung Đông - Bắc Phi”, nghiên cứu của Tiến sĩ Hồ Diệu Huyền đã góp phần thúc đẩy kết nối tri thức đa quốc gia, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc mở rộng hợp tác du lịch giữa Việt Nam và khu vực Trung Đông - Bắc Phi.
Nhấn mạnh vai trò của thanh niên Việt Nam hiện nay, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đức (Viện Nhà nước và Pháp luật) nhận thấy, thanh niên Việt Nam hôm nay đang thay đổi theo một hướng rất tích cực. Các bạn trẻ không còn chỉ nghĩ đến việc học gì, làm nghề gì hay thành công cho riêng mình, mà ngày càng quan tâm nhiều hơn đến câu hỏi mình có thể đóng góp gì cho xã hội, cho đất nước và cho tương lai xanh hơn, thông minh hơn. Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu lớn của thời đại, thanh niên chính là lực lượng có nhiều lợi thế nhất để đi đầu, vì sự nhanh nhạy với công nghệ, cởi mở với cái mới và sẵn sàng thử thách bản thân. Thời kỳ mới cần một lớp thanh niên dám nghĩ lớn, dám làm thật, học cái mới và cũng dám gắn ước mơ cá nhân với lợi ích chung. Khi thanh niên chuyển từ tâm thế "tham gia" sang tâm thế "kiến tạo", đó cũng là lúc họ thực sự trở thành lực lượng nòng cốt của phát triển đất nước.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đức, trong kỷ nguyên AI này, mỗi thanh niên cần luôn tự vấn, đặt câu hỏi sâu sắc hơn, nhiều lớp ý nghĩa hơn, để có thể thực sự “đồng sáng tạo” với máy móc chứ không bị biến thành “người dùng thụ động”.
Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đức quan niệm rằng, người trẻ hôm nay muốn đi đường dài thì phải giữ được hai điều rất quan trọng, đó là tâm sáng và chí bền. Tâm sáng ở đây là làm việc bằng sự tử tế, trung thực, không chạy theo thành tích nhanh mà bỏ qua chất lượng hay giá trị thật của công việc. Còn chí bền là khi gặp khó khăn, gặp thất bại, thậm chí có lúc chưa ai ghi nhận, vẫn không bỏ cuộc, vẫn tiếp tục học, tiếp tục làm và tiếp tục tin vào con đường đã chọn.
Tiến sĩ Hồ Mạnh Tùng (Viện Triết học) sở hữu một bảng thành tích đáng nể trong năm 2025 với 16 bài báo khoa học. Ảnh: Diệu Thúy – TTXVN
Năm 2025 thật sự là một năm có ý nghĩa với Tiến sĩ Hồ Mạnh Tùng (Viện Triết học) với một số công trình nghiên cứu được giới chuyên môn trong và ngoài nước đánh giá tốt. Tiến sĩ Hồ Mạnh Tùng bày tỏ: Những thành quả này là kết quả của sự hỗ trợ, dìu dắt của cơ quan, cũng như sự đồng hành của gia đình.
Tiến sĩ Hồ Mạnh Tùng cho rằng Đảng và Nhà nước ngày càng quan tâm đến khoa học xã hội, nhân văn, trong đó nỗ lực tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, cơ chế tài trợ, tạo môi trường thuận lợi hơn cho nghiên cứu, ...
Tiến sĩ Hồ Mạnh Tùng cho rằng khi AI, robot ngày càng trở nên thông minh như hiện nay, thanh niên ở Việt Nam cũng như trên thế giới đang đứng trước hai thách thức lớn. Thứ nhất là việc tiếp cận, sàng lọc và lan tỏa thông tin có giá trị tích cực cho bản thân và cộng đồng. Thứ hai là vấn đề tôn tạo và làm mới những giá trị truyền thống đã góp phần làm nên bản sắc Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Trước những quyết sách lớn của Đảng và Nhà nước như Nghị quyết 57 hay Luật về AI, thanh niên cần không ngừng trau dồi kỹ năng, học tập Nghị quyết, am hiểu chính sách và luôn sẵn sàng đóng góp ý kiến, đề xuất thiết thực để đưa nghị quyết và luật pháp đi vào đời sống một cách hiệu quả và nhân văn. Qua đó, thanh niên sẽ thực hiện tốt vai trò xung kích, không chỉ là người chấp hành mà là người đồng hành, đồng sáng tạo trong quá trình kiến tạo một kỷ nguyên mới, nơi công nghệ, bản sắc dân tộc và phát triển con người cùng tiến bước song song.
Những thành tích của các nhà khoa học trẻ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam không chỉ là những con số thống kê, mà là kết tinh của tinh thần dấn thân. Họ chính là những hạt nhân tiêu biểu, đưa các Nghị quyết của Đảng và chính sách pháp luật vào đời sống bằng chính những công trình nghiên cứu công phu, góp phần kiến tạo một kỷ nguyên mới.
