Tháng Thanh niên 2026: Nghệ sĩ trẻ đam mê và khát vọng cống hiến cho nghệ thuật Xiếc

Từ những giờ tập ép dẻo đau đớn, đến những cú đu đầy mạo hiểm trên không, Nghệ sĩ Ưu tú Bùi Thu Hương, gương mặt trẻ tiêu biểu của Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã biến đam mê thành những thành tích quốc tế rực rỡ. 

Mỗi động tác chỉ vài giây trên sân khấu là cả nghìn giờ nỗ lực, minh chứng cho tình yêu xiếc Việt và khát vọng đưa nghệ thuật quê hương vươn ra thế giới.

Đến với nghệ thuật xiếc một cách tình cờ và gắn bó với nghề hơn chục năm, đến nay Bùi Thu Hương đã để lại những dấu ấn đậm nét trong lòng công chúng. Chị được biết đến nhờ các màn trình diễn xiếc đu dây đầy kỹ thuật và một bảng thành tích ấn tượng, với hàng chục giải thưởng trong nước và quốc tế.

Khẳng định vị thế nghệ sĩ trẻ

Trở về từ Liên hoan Xiếc quốc tế “Con Voi Vàng” tổ chức tại Tây Ban Nha đầu tháng 3/2026, Nghệ sĩ Ưu tú Bùi Thu Hương vẫn nhớ nguyên vẹn cảm giác thăng hoa và tự hào, khi hai tiết mục chị tham gia đều được vinh danh: Huy chương Bạc cho tiết mục “Duo Love” và Giải đặc biệt cho tiết mục “Đế kiếm trên đu”. Với chị, những giải thưởng này không chỉ là thành quả của quá trình nỗ lực tập luyện mà còn là dấu ấn trong hành trình gần hai thập kỷ gắn bó với nghề xiếc.

Sinh năm 1993 tại tỉnh Bắc Giang (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh), Bùi Thu Hương tốt nghiệp Trường Trung học Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam. Chị sớm khẳng định tài năng ở bộ môn đu dây – một trong những thể loại khó và nguy hiểm bậc nhất của xiếc – và đến nay là một trong những gương mặt xuất sắc nhất của Liên đoàn Xiếc Việt Nam trong bộ môn này. Ngay từ năm 2014, khi mới 21 tuổi, chị đã giành Huy chương Vàng quốc tế với tiết mục “Đu quan họ”, gây ấn tượng mạnh nhờ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kỹ thuật xiếc hiện đại và chất liệu văn hóa truyền thống Việt Nam.

Chia sẻ về hành trình của mình, Nghệ sĩ Ưu tú Bùi Thu Hương cho biết các thành tích và sự ghi nhận mà chị đạt được là kết quả của nỗ lực, hy sinh và bền bỉ. Chị sinh ra trong một gia đình gắn bó với nghệ thuật chèo: ông nội chị là Nghệ sĩ Nhân dân Bùi Đắc Sừ, nguyên Giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam. Từ nhỏ, gia đình mong muốn chị theo nghề hát hoặc chơi đàn. Tuy nhiên, khi được xem các nghệ sĩ xiếc biểu diễn, Bùi Thu Hương đã bị cuốn hút và quyết tâm theo đuổi nghề xiếc.

Năm 11 tuổi, sau khi học xong tiểu học, chị được ông nội đưa đi thi tuyển vào Trường Xiếc và may mắn đỗ ngay lần đầu. Dù bố mẹ và ông bà ngoại không ủng hộ, nhưng khi thấy Bùi Thu Hương quyết tâm, gia đình đành đồng ý. Những ngày đầu trong môi trường đào tạo xiếc, chị gặp nhiều khó khăn: một cô bé 11 tuổi phải thực hiện các bài tập thể lực quanh khu tập thể văn công Mai Dịch, bất chấp mưa hay nắng; đối mặt với những giờ tập ép dẻo đau đớn và lặp đi lặp lại hàng trăm, hàng nghìn lần một động tác chỉ diễn ra trong vài giây trên sân khấu.

Chị tâm sự: “Một động tác chỉ diễn ra trong vài giây trên sân khấu, nhưng phía sau là hàng trăm giờ tập luyện. Với bộ môn đu dây, nghệ sĩ còn phải đối mặt với thử thách lớn hơn khi làm quen với độ cao và kiểm soát cơ thể tuyệt đối, trong không gian không có điểm tựa, sai sót không được phép xảy ra. Một sai lệch nhỏ cũng có thể dẫn đến lệch nhịp biểu diễn, thậm chí gây chấn thương”.

Nghề xiếc không chỉ khắc nghiệt mà còn tiềm ẩn rủi ro. Trong hành trình của mình, Bùi Thu Hương đã nhiều lần gặp chấn thương, trong đó có những ca nghiêm trọng. Năm 2016, trước kỳ thi Liên hoan Xiếc quốc tế tại Huế, chị bị gãy xương bàn chân và các ngón lệch sang một bên, bác sĩ và gia đình khuyên chị nên từ bỏ nghề, nhưng với tình yêu xiếc, chị quyết tâm tiếp tục tập luyện để trở lại sân khấu.

Khát vọng đưa xiếc Việt ra thế giới

Vượt qua khó khăn và rủi ro, những khoảnh khắc thăng hoa trên sân khấu khiến nghệ sĩ cảm thấy mọi nỗ lực được đền đáp xứng đáng. Một trong những dấu mốc đáng nhớ nhất trong sự nghiệp của Bùi Thu Hương là Liên hoan Xiếc quốc tế lần thứ 30 tại Roma, Italy, năm 2014. Tiết mục “Đu quan họ” do chị và diễn viên Vũ Thanh Tuấn biểu diễn đã chinh phục ban giám khảo và nhận được sự cổ vũ nhiệt thành từ khán giả quốc tế. Ngay sau khi kết thúc màn trình diễn, toàn bộ khán giả đứng dậy vỗ tay không ngớt, khiến chị xúc động và tự hào. Ban giám khảo đã trao Huy chương Vàng duy nhất của Liên hoan cho tiết mục này, đó cũng là Huy chương Vàng quốc tế đầu tiên của chị.

Những năm gần đây, bảng thành tích của nữ nghệ sĩ tiếp tục được nối dài: Huy chương Vàng tại Liên hoan Xiếc quốc tế Kazakhstan (2025), Huy chương Bạc tại Liên hoan “Không biên giới” ở Nga, cùng nhiều giải thưởng trong nước. Những thành tích này không chỉ khẳng định tài năng cá nhân mà còn góp phần nâng tầm vị thế của xiếc Việt Nam trên bản đồ nghệ thuật quốc tế. Hai giải thưởng tại Liên hoan Xiếc quốc tế “Con Voi Vàng” ở Tây Ban Nha (tháng 3/2026) một lần nữa khẳng định tài năng của nữ nghệ sĩ trẻ, cũng như nỗ lực không ngừng của chị và đồng nghiệp trên hành trình đưa xiếc Việt ra thế giới.

Trong bối cảnh hội nhập văn hóa, việc đưa xiếc Việt ra quốc tế không chỉ là câu chuyện của cá nhân nghệ sĩ mà còn là nhiệm vụ của toàn ngành. Gần 20 năm gắn bó với nghề, hành trình của Bùi Thu Hương là minh chứng rõ nét cho giá trị của đam mê, nghị lực và sự kiên trì. Trong thế hệ nghệ sĩ trẻ hôm nay, câu chuyện của chị truyền cảm hứng cho nhiều người, đồng thời khẳng định rằng xiếc Việt Nam hoàn toàn có thể vươn xa trên bản đồ nghệ thuật thế giới. Những nghệ sĩ như Bùi Thu Hương chính là “đại sứ văn hóa” tiên phong, mang hình ảnh Việt Nam đến bạn bè quốc tế bằng tài năng và sự sáng tạo.

Không chỉ là nghệ sĩ biểu diễn, Bùi Thu Hương còn suy tư về nghề. Theo chị, xiếc là loại hình nghệ thuật đặc thù, đòi hỏi thể lực, sự dẻo dai và kỷ luật cao, nhưng tuổi nghề lại ngắn, đặc biệt với nữ nghệ sĩ. Với mong muốn gắn bó lâu dài với nghề, chị vừa tập luyện, biểu diễn, vừa tiếp tục học tập để chuẩn bị cho giai đoạn mới, khi không còn trực tiếp biểu diễn: “Tôi vẫn muốn làm nghề nên bây giờ tiếp tục đi học, để khi không còn biểu diễn nữa thì tôi vẫn có thể ở một vị trí khác, giúp đỡ các bạn trẻ mới ra trường giống như mình ngày xưa, để các bạn cũng có thể đến với thành công nhanh nhất”, chị chia sẻ.

Bùi Thu Hương xứng đáng là tấm gương tiêu biểu của nghệ thuật xiếc Việt Nam nhờ tài năng, ý chí và sự cống hiến bền bỉ. Chị không chỉ mang về vinh quang cho đất nước qua các giải thưởng quốc tế mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống, truyền cảm hứng cho thế hệ nghệ sĩ trẻ. Nghệ sĩ Nhân dân Tống Toàn Thắng- Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho hay: “Bùi Thu Hương là một Nghệ sĩ Vàng của Liên đoàn Xiếc Việt Nam với quá trình đóng góp, cống hiến bằng chính đôi bàn tay của mình đã khẳng định được vị trí và đạt được nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, đóng góp cho sự phát triển mạnh mẽ của Liên đoàn Xiếc Việt Nam. Đây là một trong những Nghệ sĩ luôn nỗ lực, cống hiến hết hình mà chúng tôi rất tự hào vì sự kiên định, đam mê và yêu nghề của chị”.