Taylor Swift kể chuyện bằng cả âm nhạc và điện ảnh

Tại lễ trao giải Video Music Awards (VMA) năm 2026, diễn ra vào Chủ nhật 27/9, ngôi sao nhạc pop Taylor Swift sẽ được trao giải thưởng Vinh danh Nghệ sĩ đạo diễn đầu tiên trong lịch sử.

Với giải thưởng mới này, nữ ca sĩ 36 tuổi đã chính thức trở thành người có nhiều giải nhất trong lịch sử VMA.

Người đầu tiên thắng giải

Đầu tuần này, MTV - đơn vị đứng sau giải VMA - đã ra thông cáo về giải thưởng hoàn toàn mới, có tên là Vinh danh Nghệ sĩ đạo diễn.

Theo đó, giải ra đời để tôn vinh "những nghệ sĩ âm nhạc có đóng góp sáng tạo phía sau máy quay, góp phần mở rộng cách kể chuyện bằng MV và đưa nghệ thuật kể chuyện bằng hình ảnh tiến xa hơn". Người thắng cuộc còn là "các nghệ sĩ đã vượt qua những giới hạn sáng tạo và định hình được phong cách đạo diễn riêng biệt, rõ nét".

MTV chi tiết thêm rằng giải dành cho toàn bộ quá trình sáng tạo có tính liên tục, tạo ảnh hưởng, chứ không phải chỉ cho 1 MV đơn lẻ. Điều này giúp phân biệt rõ giải Vinh danh Nghệ sĩ đạo diễn với giải Đạo diễn xuất sắc nhất - vốn xét dựa trên 1 MV.

Sự ra đời của giải Vinh danh Nghệ sĩ đạo diễn phản ánh sự thay đổi trông thấy ở làng nhạc thế giới hiện nay: Ngày càng có nhiều nghệ sĩ không còn chỉ đứng trước máy quay mà trực tiếp tham gia quyết định cách âm nhạc của họ được chuyển thành hình ảnh.

Thông cáo cũng chúc mừng Taylor Swift là người đầu tiên nhận giải thưởng mới. MTV nhận định cô là một trong những đạo diễn đặc biệt nhất của thế hệ mình, sử dụng MV như một phần mở rộng của sáng tác nhạc, đồng thời phát triển nên ngôn ngữ hình ảnh kết hợp giữa tự sự, biểu tượng, hài hước và các chủ đề mang tính tự truyện.

Đáng chú ý, cách kể chuyện của Swift ngày càng vượt ra ngoài từng MV riêng lẻ. Cô xây dựng những thế giới hình ảnh có sự liên kết, lặp lại các chi tiết và biểu tượng qua nhiều tác phẩm, qua đó tạo thêm những tầng ý nghĩa để khán giả khám phá.

Swift từng đạo diễn nhiều MV đình đám của mình. Tại VMA, cô đã 7 lần được đề cử cho hạng mục Đạo diễn xuất sắc nhất và giành chiến thắng 4 lần - là người giành nhiều giải này nhất, vượt qua thành tích 3 lần thắng giải của đạo diễn lừng danh David Fincher.

Năm nay, cô đang là nghệ sĩ nhận được nhiều đề cử thứ 2 tại VMA với 9 đề cử, chỉ xếp sau Madonna (người có 11 đề cử). Trong đó, MV The Fate of Ophelia do cô đạo diễn được đề cử cho các hạng mục Video của năm, Video nhạc Pop hay nhất và nhiều giải thưởng về sáng tạo khác.

Không ngừng vươn lên

Những ai yêu mến Taylor Swift đều biết phía sau thành công âm nhạc của cô luôn là những nỗ lực không ngừng. Tương tự như vậy, việc cô trở thành đạo diễn hoàn toàn không phải là chuyện ngẫu hứng.

Swift chia sẻ rằng trước khi đứng sau máy quay, cô đã có khoảng 15 năm quan sát cách các MV của mình được thực hiện, từ khi còn là 1 thiếu niên. "Tôi từng luôn nghĩ đó là việc của những người khác" - cô nói tại LHP Tribeca năm 2022.

Thế nhưng, càng quan sát, cô lại càng muốn được tham gia. Thế là, cô bắt đầu với khâu dựng và chỉnh sửa. Sau đó, cô dần chuyển sang viết bản phác thảo ý tưởng, câu chuyện và hình ảnh cho MV.

Cứ như thế, sau "một thời gian rất dài", Swift đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm để sẵn sàng làm đạo diễn. Bước ngoặt tới từ ca khúc The Man, phát hành năm 2020. Ban đầu, Swift muốn thuê 1 nữ đạo diễn cho MV, nhưng những người cô liên hệ đều đã kín lịch. Cuối cùng, cô quyết định tự mình làm MV.

"Đó đơn giản là cách dễ dàng và nhanh nhất để thực hiện MV này đúng theo cách tôi muốn" - cô chia sẻ khi đó. Câu nói này cũng cho thấy Swift, ngay từ thời điểm đó, đã có tầm nhìn rất riêng về hình ảnh.

Trong The Man, Swift vừa đóng vai chính, vừa đạo diễn và trực tiếp chỉ đạo diễn xuất của các diễn viên khác. Tại VMA 2020, MV The Man đã đưa Swift trở thành nữ nghệ sĩ solo đầu tiên thắng giải Đạo diễn xuất sắc nhất. "Đây là MV đầu tiên tôi tự mình đạo diễn và tôi vô cùng biết ơn vì giải thưởng này" - cô xúc động khi nhận giải.

Nhưng phải tới Cardigan, Swift mới thể hiện rõ nét ngôn ngữ hình ảnh của mình. Ra mắt trong album nhạc dân gian Folklore năm 2020, MV Cardigan không dựa nhiều vào những hình ảnh hào nhoáng thường thấy ở các sản phẩm pop, mà xây dựng nên 1 thế giới giàu tính biểu tượng: 1 căn nhà gỗ, chiếc đàn piano, khu rừng tối và vùng biển dữ dội. Những không gian ấy không đơn thuần làm nền cho ca khúc mà là một phần của câu chuyện lớn, biến những hình ảnh và cảm xúc vốn mang tính trừu tượng trong ca từ thành những hình ảnh điện ảnh tráng lệ.

Một năm sau, Swift tiến thêm một bước với All Too Well: The Short Film. Đây không còn là MV thông thường mà là 1 phim ngắn có nhân vật, lời thoại và cấu trúc tự sự riêng, với các diễn viên nổi tiếng đóng chính. Swift lên ý tưởng, viết kịch bản và trực tiếp chỉ đạo trên trường quay.

Bản thân Swift ý thức rất rõ mình đang bước qua ranh giới mới. "Tôi cho phép bản thân thực sự thực hiện bước nhảy sang làm phim ngắn có tính tự sự, bởi đây không phải là MV" - cô nói.

Tại Grammy 2023, All Too Well: The Short Film đã thắng giải MV hay nhất, đưa Swift trở thành nghệ sĩ đầu tiên thắng hạng mục này với 1 video mà cô là người duy nhất giữ vai trò đạo diễn.

"Sau khi Swift đưa phiên bản 10 phút đầy tính huyền ảo của All Too Well: The Short Film ra khỏi kho lưu trữ cho album Red (Taylor's Version), dường như chỉ có 1 cách để làm trọn vẹn câu chuyện của ca khúc: 1 bộ phim ngắn do chính Swift đạo diễn" - Grammy nhận định khi đó, nói thêm rằng Swift giờ đây có thể bổ sung vào lý lịch nghề nghiệp của mình chức danh nhà làm phim.

Với sắc thái tự nhiên, đời thường, bộ phim ngắn đánh dấu sự khác biệt so với những sản phẩm hình ảnh trước đó do Swift đạo diễn, chẳng hạn The Man mang tính châm biếm hay Lover với thế giới ngôi nhà búp bê đầy tính kỳ ảo. Nó cũng cho thấy Swift ngày càng sáng tạo hơn, chính xác hơn và tham vọng hơn.

Xu hướng ngày càng được ưa chuộng

Tất nhiên, Taylor Swift không phải người đầu tiên đưa vai trò của nghệ sĩ âm nhạc vượt ra ngoài phòng thu và sân khấu. Nếu nhìn lại khoảng hơn 1 thập niên qua, có thể thấy ngày càng nhiều ngôi sao pop chủ động tham gia sâu hành trình hình ảnh hóa âm nhạc của họ.

Đặc biệt phải kể tới Beyoncé. Từ năm 2006, cô đã bắt đầu thử nghiệm việc xây dựng hình ảnh cho các ca khúc.

"Tôi muốn mọi người nghe các ca khúc cùng câu chuyện đang ở trong đầu tôi, bởi chính điều đó khiến chúng trở thành tác phẩm của tôi" - Beyoncé giải thích. Grammy sau đó nhận xét cô đã dần hoàn thiện mình để trở thành một trong những nghệ sĩ kể chuyện bằng hình ảnh có ảnh hưởng nhất của nhạc pop.

Đến thế hệ trẻ như Billie Eilish, họ ngày càng muốn kiểm soát hình ảnh hơn. Eilish đã sớm tham gia định hình các MV của mình. Khi thực hiện MV When the Party's Over, cô thậm chí tự mình giám sát từng chi tiết trên trường quay. Sau khi hoàn thành MV, cô tuyên bố: "Từ những video sau, tôi sẽ tự đạo diễn tất cả". Do quá bận rộn, cô đã không thể làm như mình muốn nhưng đã thực sự đạo diễn rất nhiều MV sau đó, được Grammy đánh giá cao.

Với giải Vinh danh Nghệ sĩ đạo diễn của Taylor Swift lần này, có thể sẽ có nhiều nhạc sĩ khác mạnh dạn bước xa hơn, mang tới cho khán giả những trải nghiệm tuyệt vời khi âm nhạc và hình ảnh hoàn toàn hòa quyện vào nhau.