HighTech

Sàn diễn ảo và lo ngại của người mẫu thật

17/11/2026 12:21 GMT+7 Google News

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một "mỏ vàng" đầy cám dỗ cho các thương hiệu thời trang: khả năng tạo ra những hình ảnh sống động như thật cho các trang web bán lẻ mà vẫn cắt giảm được hơn 90% chi phí so với việc tổ chức các buổi chụp hình với người mẫu thật. 

Tuy nhiên, đối với ngành công nghiệp người mẫu, công nghệ này lại hiện diện như một mối đe dọa sinh tử bởi quy định về nội dung số do AI tạo ra còn hạn chế.

Lợi thế về chi phí và tốc độ

Với các nhà bán lẻ thời trang trực tuyến, lợi ích lớn nhất của AI là tiết kiệm chi phí và thời gian. Doanh nghiệp không cần tổ chức buổi chụp mới cho mỗi bộ sưu tập. Họ có thể dùng AI để "mặc" nhiều trang phục khác nhau lên cùng một hình ảnh người mẫu, hoặc tạo ra người mẫu hoàn toàn mới không dựa trên người thật.

Zalando, nhà bán lẻ thời trang trực tuyến lớn nhất châu Âu, là một ví dụ điển hình. Công ty đã nhanh chóng chuyển sang dùng hình ảnh do AI tạo ra cho nội dung tiếp thị và đóng cửa cả hai studio chụp ảnh tại Berlin vào năm ngoái. About You, công ty thời trang nhanh mà Zalando mua lại vào tháng 7/2025, cũng đóng studio của mình.

Sàn diễn ảo và lo ngại của người mẫu thật - Ảnh 1.

Trợ lý AI của Zalando. Ảnh: Internet

Thậm chí, About You còn biến công nghệ này thành dịch vụ kinh doanh. Công ty ra mắt dịch vụ Scayle Studios chuyên tạo hình ảnh kỹ thuật số bằng người mẫu AI cho các nhà bán lẻ khác, với lời hứa giảm hơn 90% chi phí sản xuất. Theo người phát ngôn công ty, Scayle hiện có 130 thương hiệu khách hàng và đã tạo hình ảnh cho 190.000 bộ trang phục trong tháng qua.

Ông Julian Jansen, Phó Chủ tịch tiếp thị của About You chia sẻ rằng các hoạt động thương mại điện tử vốn vận hành rất nhanh, trong khi việc chụp ảnh mẫu truyền thống lại mất nhiều thời gian. Do đó, việc ứng dụng AI đã giúp xóa bỏ độ vênh này.

Trong khi các hãng thời trang nhanh như Mango (Tây Ban Nha) đã triển khai người mẫu AI trên quy mô lớn, các thương hiệu cao cấp lại thận trọng hơn. Moncler từng thử nghiệm một chiến dịch AI sớm vào năm 2023, nhưng hãng hiện không còn sử dụng người mẫu AI, trong khi Gucci từng gây tranh cãi khi đăng tải hình ảnh do AI tạo lên Instagram trong năm nay.

Những lo ngại về việc làm và quyền hình ảnh

Ở chiều ngược lại, ngành người mẫu đang chịu tác động trực tiếp. Một cuộc khảo sát với 15 giám đốc công ty quản lý người mẫu cho thấy lượng hợp đồng đang giảm và nhiều studio chụp ảnh đã đóng cửa. Chẳng hạn, tại Zalando, đợt chuyển đổi đi kèm việc cắt giảm hơn 340 việc làm, dù công ty cho biết đã bố trí một số nhân viên sang vị trí khác.

Mảng chịu ảnh hưởng nhiều nhất là chụp ảnh cho các trang bán hàng thời trang nhanh, vốn là nguồn thu nhập ổn định của nhiều người mẫu. Một người mẫu tại London dự báo việc làm trong mảng này sẽ giảm chỉ trong vòng 6 tháng đến 1 năm. Người này cũng lo ngại công chúng ngày càng khó phân biệt người mẫu thật với người mẫu AI.

Sàn diễn ảo và lo ngại của người mẫu thật - Ảnh 2.

About You ra mắt dịch vụ Scayle Studios chuyên tạo hình ảnh kỹ thuật số bằng người mẫu AI. Ảnh: Internet

Ngoài nguy cơ bị thay thế, người mẫu còn có thể bị sử dụng hình ảnh theo những cách họ không lường trước. Trong khoảng hơn 10 hợp đồng chụp ảnh chưa ký của các thương hiệu (bao gồm những cái tên như Diesel, Calvin Klein và L'Oréal) được tiết lộ với truyền thông, phía chủ thuê đề xuất quyền dùng AI để hoán đổi khuôn mặt người mẫu. Một số hợp đồng còn đề xuất tạo bản sao kỹ thuật số (digital twin, tức phiên bản ảo mô phỏng ngoại hình người thật) mà không trả thêm thù lao, hoặc thậm chí dùng hình ảnh cơ thể người mẫu để huấn luyện AI.

Các thương hiệu liên quan đều đưa ra giải thích. OTB - công ty mẹ của Diesel cho biết điều khoản chỉ được soạn cho một chiến dịch cụ thể và hãng không chỉnh sửa người mẫu bằng AI theo cách có hệ thống. Calvin Klein cho biết đang thử nghiệm AI trên cơ sở tuân thủ quy định và tôn trọng quyền của người mẫu. L'Oréal thì khẳng định chỉ dùng công cụ AI tiêu chuẩn ở khâu hậu kỳ, không làm thay đổi hình ảnh người mẫu.

Dù vậy, nhiều hợp đồng đang dùng những cụm từ như "bao gồm" hay "không giới hạn ở", vốn là cách luật sư thường dùng để giành thêm những quyền không ghi rõ. Bà Melanie Howard, luật sư thành viên phụ trách mảng thương hiệu xa xỉ tại hãng luật Loeb & Loeb, cảnh báo sự mơ hồ này rất nguy hiểm vì nó khiến người mẫu khó phản đối nếu hình ảnh bị dùng sai mục đích.

Đi tìm sự cân bằng

Về mặt pháp lý, các quy định trên thế giới nhìn chung chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ. Một ngoại lệ là Đạo luật Người lao động ngành thời trang của bang New York (Mỹ). Từ tháng 6/2025, luật này cấm thương hiệu tạo hay chỉnh sửa bản sao người mẫu khi chưa có sự đồng ý rõ ràng của họ. Tổ chức phi lợi nhuận Model Alliance, đơn vị ủng hộ đạo luật, đang vận động để các bang khác và chính quyền liên bang ban hành luật tương tự.

Tại Anh, Hiệp hội Các công ty quản lý người mẫu thời trang Anh (BFMA) đã xây dựng bộ quy tắc ứng xử về AI. Theo bộ quy tắc này, AI chỉ được dùng khi người mẫu đồng ý và người mẫu có quyền sở hữu bản sao kỹ thuật số của chính mình.

Tuy nhiên, người đứng đầu BFMA cho rằng người mẫu vẫn có nguy cơ bị lợi dụng khi Anh và châu Âu chưa có quy định ràng buộc. Một giám đốc công ty quản lý người mẫu tại Barcelona cũng lưu ý nhiều người mẫu trẻ chưa hiểu hết hậu quả lâu dài khi ký những điều khoản liên quan đến AI.

Sàn diễn ảo và lo ngại của người mẫu thật - Ảnh 3.

Người mẫu AI trình diễn thiết kế thời trang ánh kim trên sàn catwalk ảo. Ảnh: Internet

Trên sàn diễn ảo, người mẫu AI không cần nghỉ ngơi, không nhận thù lao và có thể thay trang phục chỉ sau vài cú nhấp chuột. Sức hút ấy khó cưỡng với các nhà bán lẻ. Tuy nhiên, đằng sau nhiều gương mặt hoàn hảo trên màn hình vẫn có thể là hình ảnh của một người mẫu thật. Khi một gương mặt, một hình thể đã trở thành dữ liệu, việc ai có quyền quyết định cách sử dụng nó sẽ là thước đo cho sự phát triển có trách nhiệm của ngành thời trang trong kỷ nguyên số.

Hương Thủy/TTXVN

Cùng chuyên mục

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm