Pickleball đang nhanh chóng chiếm cảm tình của giới trẻ Đông Nam Á, khiến vị thế thống trị lâu năm của cầu lông tại khu vực này lung lay. Từ Kuala Lumpur đến TP.HCM, những sân pickleball mọc lên ngày càng nhiều, trái ngược với thành tích của các tay vợt cầu lông hàng đầu của các quốc gia này ở giải đấu quốc tế.
Lớn lên tại khu vực Kuala Lumpur cùng nhiều anh em trai, thể thao đã gắn bó với cuộc sống của Ika Hashim từ khi cô còn nhỏ. Cô bắt đầu tập trung chơi cầu lông từ năm 6 tuổi. Khi bước vào tuổi thiếu niên, Ika đã thi đấu ở các giải quốc gia. "Thể thao là một phần rất quan trọng trong gia đình tôi", Ika chia sẻ.
Tuy nhiên, cầu lông không còn là môn thể thao mà nữ giám đốc tài chính, nay 35 tuổi, chơi nhiều nhất. Ít nhất ba ngày mỗi tuần, người ta có thể bắt gặp cô chơi pickleball, một môn thể thao dùng vợt tương đối mới. "Bạn bè lần đầu giới thiệu cho tôi môn này khoảng nửa năm trước và tôi gần như chơi ngay lập tức", Ika nói. "Chơi pickleball dễ hơn rất nhiều".
Pickleball đang nhanh chóng chiếm cảm tình của giới trẻ Đông Nam Á - Ảnh minh họa.
Sự xuất hiện của pickleball tại Đông Nam Á đang khiến người chơi rời bỏ không chỉ tennis mà cả cầu lông, vốn từ lâu là môn thể thao biểu trưng của khu vực. Làn sóng hào hứng dành cho môn thể thao mới này, trùng với việc các tay vợt cầu lông Đông Nam Á liên tục gặp thất bại tại các giải đấu quốc tế lớn, đang khiến nhiều nhân vật trong giới quản lý thể thao suy tư.
"Tôi không loại trừ khả năng pickleball sẽ trở nên rất lớn trong một ngày nào đó", ông Kenny Goh, Tổng thư ký của cả Badminton Asia và Liên đoàn Cầu lông Malaysia, nói với Nikkei Asia. "Nhưng khi nói đến việc mang vinh quang về cho đất nước - tôi không nói pickleball không thể làm được điều đó, song ở thời điểm hiện tại, cầu lông vẫn là môn thể thao đem lại niềm tự hào cho quốc gia".
Cầu lông cho đến nay vẫn là môn thể thao quốc tế tiêu biểu của nhiều quốc gia Đông Nam Á.
Thực tế, cầu lông cho đến nay vẫn là môn thể thao quốc tế tiêu biểu của nhiều quốc gia Đông Nam Á. Môn này chiếm 11 trong tổng số 15 huy chương Olympic mà các vận động viên Malaysia từng giành được. Malaysia cũng là quốc gia đăng cai trụ sở của Liên đoàn Cầu lông Thế giới (BWF). Cho đến Thế vận hội mùa hè tại Paris năm 2024, cầu lông là môn thể thao duy nhất mà các vận động viên Indonesia từng giành được huy chương vàng Olympic - với tổng cộng 8 lần. Thái Lan, Singapore và Việt Nam cũng từng sản sinh ra nhiều tay vợt cầu lông xếp hạng cao trên thế giới.
Tuy nhiên, Olympic Paris đã chỉ ra những vấn đề. Lần thứ hai kể từ khi cầu lông trở thành môn thi đấu Olympic vào năm 1992, không có vận động viên cầu lông nào đến từ Đông Nam Á giành được huy chương vàng. Các nhà vô địch đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan và Đan Mạch - những quốc gia cùng với Nhật Bản đang cho thấy họ ngày càng vượt lên trên Đông Nam Á ở môn thể thao này.
Xu hướng này thể hiện rõ tại Malaysia Open diễn ra ở Kuala Lumpur vào tháng trước, khi đại diện Đông Nam Á duy nhất góp mặt trong các trận chung kết của cả năm nội dung là cặp hỗn hợp không được xếp hạt giống của Thái Lan gồm Dechapol Puavaranukroh và Supissara Paewsampran, những người đã tạo bất ngờ khi đánh bại cặp số một thế giới của Trung Quốc.
Giữa làn sóng chỉ trích về màn trình diễn đáng thất vọng của các tay vợt Malaysia tại giải đấu hàng đầu của quốc gia, Lee Chong Wei - ngôi sao cầu lông vĩ đại nhất mà Malaysia từng sản sinh, đã công khai chỉ trích các cầu thủ đăng ảnh kỳ nghỉ ở nước ngoài trên mạng xã hội ngay trước thềm giải đấu, thay vì ở nhà tập luyện.
"Đây là một khởi đầu tệ hại cho năm mới", cựu chủ nhân huy chương Olympic nói với New Straits Times. "Tôi hy vọng sau việc này, các VĐV nhận ra trách nhiệm của mình và hiểu rằng họ cần phải hy sinh cho sự nghiệp. Tôi không nói rằng các bạn không được đi nghỉ, nhưng các bạn phải biết nhìn vào thời điểm".
Một cựu tuyển thủ cầu lông Olympic khác của Malaysia, Tan Boon Heong, nói với Nikkei Asia rằng đất nước này đã tụt lại phía sau trong việc đào tạo lớp vận động viên đỉnh cao mới. "Trong nhiều thập kỷ, Malaysia từng đi trước các quốc gia như Nhật Bản và Hàn Quốc", ông nói. "Nhưng ngày nay, họ đã vượt qua chúng tôi nhờ hệ thống đào tạo cơ sở vững mạnh hơn và sự lãnh đạo tốt hơn".
Để giữ vị thế cho cầu lông, các nhà lãnh đạo của môn thể thao này đang nỗ lực tăng cường hiện diện trên mạng xã hội.
Giới trẻ Malaysia cũng dường như sẵn sàng thử sức với các môn thể thao khác. Trong nhiều năm, hầu như tất cả người Malaysia đều chơi cầu lông ở trường học, trong khi các đài truyền hình địa phương phát sóng các giải đấu quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay, thay vì xem TV, giới trẻ Malaysia dành thời gian xem video trên YouTube và TikTok - những nền tảng nơi pickleball có thể nổi bật như một xu hướng mới.
Pickleball được chơi bằng một quả bóng nhựa rỗng có đục lỗ và một cây vợt bản lớn hình chữ nhật dài, trông giống vợt bóng bàn phóng to. Môn thể thao này có thể chơi đơn hoặc đôi, trên sân có kích thước tương đương sân cầu lông nhưng lưới thấp hơn và vạch kẻ khác. Vợt lớn cùng các lỗ trên bóng - làm chậm tốc độ bay trong không khí, giúp cả người trẻ lẫn người lớn tuổi dễ duy trì các pha đánh qua lại.
Farrell Choo, hiện là Chủ tịch Hiệp hội Pickleball Malaysia, đã góp phần đưa môn thể thao này bén rễ tại nước mình khi ông còn quản lý một trường cao đẳng điều dưỡng ở Miri, thành phố gần biên giới Malaysia - Brunei, và đang tìm kiếm một môn thể thao mới cho sinh viên thử nghiệm ngay trước thời điểm COVID. "Vợ tôi, Sally, và tôi bắt đầu thử nghiệm với một bộ dụng cụ pickleball cơ bản. Chúng tôi nhanh chóng yêu thích trò chơi này vì sự đơn giản của nó. Tôi mang pickleball đến cho sinh viên của mình tại Nhà thi đấu trong nhà Miri, và họ lập tức bị cuốn hút. Sự đơn giản và niềm vui của môn thể thao này thực sự chạm đến họ".
Nghĩ xa hơn, Choo đặt mua 200 cây vợt và 1.000 quả bóng, rồi ngay sau đó thành lập hiệp hội quốc gia mà ông hiện vẫn đứng đầu. Tổ chức này hiện có 33 chi hội địa phương và ước tính có khoảng 2.000 người Malaysia đang chơi pickleball thường xuyên.
Trong năm qua, Malaysia cùng Indonesia, Việt Nam, Singapore và Thái Lan đều đã đăng cai một hoặc nhiều giải pickleball quốc tế. Liên đoàn Pickleball châu Á, có trụ sở tại Singapore, ước tính Việt Nam có thể là quốc gia có cộng đồng người chơi pickleball lớn nhất khu vực.
"Điều thực sự thú vị ở môn thể thao này là tôi nhận thấy mọi lứa tuổi đều có thể chơi", ông Hoàng Minh Quang, đồng sáng lập Câu lạc bộ Pickleball QTC tại TP.HCM, cho biết. "Có những người ngoài 70 tuổi, trẻ em 4 tuổi, và cả ba thế hệ trong cùng một gia đình".
Jason Yew, người Singapore, cũng đánh giá cao pickleball vì khả năng gắn kết gia đình, khi bố mẹ anh và con trai 8 tuổi đều cùng chơi. "Đây là một cách tuyệt vời để gắn kết gia đình", Yew nói. "Độ khó để làm quen không cao như các môn dùng vợt khác như tennis hay cầu lông. Tôi cũng nghĩ nguy cơ chấn thương đầu gối hoặc cổ chân thấp hơn so với khi tôi từng chơi cầu lông".
Tại Singapore, số người chơi cầu lông vẫn được ước tính nhiều hơn người chơi pickleball khoảng 100 lần. Tuy nhiên, quốc gia này hiện đã có số lượng cơ sở công cộng dành cho pickleball bằng khoảng 1/3 so với cầu lông.
Trong khi đó, người Indonesia cho đến nay dường như vẫn trung thành với cầu lông nhiều hơn các quốc gia Đông Nam Á khác. Kevin Kennedy Kie, quản lý sản phẩm cho một công ty phần mềm tại Jakarta, làm quen với pickleball trong một chuyến đi Việt Nam nhưng gặp khó khăn khi muốn tiếp tục chơi tại quê nhà. "Có rất ít sân chơi ở Jakarta, và ngay cả vợt cũng rất khó tìm", anh nói. Trái ngược với các quốc gia khác, anh cho biết có rất ít người ảnh hưởng trên mạng xã hội tại Indonesia chơi pickleball. "Tôi chỉ biết một nữ diễn viên chơi pickleball, con số này ít hơn rất nhiều so với padel".
Để giữ vị thế cho cầu lông, các nhà lãnh đạo của môn thể thao này đang nỗ lực tăng cường hiện diện trên mạng xã hội.
"Trong bối cảnh các thế hệ trẻ phải đối mặt với vô số sự xao nhãng trong nền kinh tế chú ý, việc xây dựng sự hiện diện trực tuyến mạnh mẽ là điều thiết yếu để bổ trợ cho những nỗ lực phát triển phong trào cơ sở mà chúng tôi đang làm", ông Lloyd Green, Trưởng bộ phận truyền thông của Liên đoàn Cầu lông Thế giới, cho biết. Tổ chức này đặc biệt nhắm tới các nhà sáng tạo nội dung và người ảnh hưởng trên TikTok.
Để giúp cầu lông dễ tiếp cận hơn, liên đoàn đang thúc đẩy AirBadminton, một biến thể mới sử dụng cầu nặng hơn và được thiết kế ít bị ảnh hưởng bởi gió, có thể chơi ngoài trời trên cỏ, bãi biển hoặc bất kỳ mặt phẳng nào. Đồng thời, một cựu vận động viên cầu lông chuyên nghiệp đã mở một câu lạc bộ với phiên bản cầu lông phát sáng trong bóng tối tại tháp đôi Petronas ở Kuala Lumpur.
Với những nỗ lực tiếp cận này, Badminton Asia đặt mục tiêu mở rộng số lượng người chơi cầu lông trong khu vực thêm 25% vào năm 2027. Theo một khảo sát chưa công bố do Liên đoàn Cầu lông Thế giới thực hiện năm ngoái, cầu lông vẫn là môn thể thao được chơi nhiều nhất tại Indonesia và Malaysia, đồng thời là môn vận động phổ biến thứ hai sau chạy bộ tại 20 thị trường toàn cầu. Có 19% người được hỏi cho biết họ đã chơi cầu lông trong năm trước, so với 3% cho padel và 2% cho pickleball. Về mức độ theo dõi, cầu lông đứng thứ hai sau bóng đá, với 24% mức độ quan tâm, trong khi các môn dùng vợt mới chỉ đạt 6%.
Dù vậy, tại nhiều khu vực ở Đông Nam Á như vùng phụ cận Kuala Lumpur, không khó để bắt gặp những sân cầu lông cũ đã được chuyển đổi sang pickleball, dù số lượng sân cầu lông vẫn còn rất lớn. Chan Peng Soon, cựu đại diện Malaysia tại Olympic nội dung đôi nam nữ, đã mở một trung tâm thể thao mới bên ngoài Kuala Lumpur vào tháng 12, với 16 sân cầu lông và 18 sân pickleball.
"Chúng ta không thể kỳ vọng có kết quả ngay nếu không tập trung vào nền tảng phát triển của môn thể thao này", ông nói, đề cập đến cầu lông. "Pickleball chắc chắn sẽ tác động đến cầu lông khi ngày càng nhiều người lựa chọn chơi môn này. Tuy nhiên, người hâm mộ vẫn sẽ tiếp tục theo dõi cầu lông. Môn thể thao này vẫn sẽ phổ biến".
