Phim tài liệu "McCartney: The Hunt for the Lost Bass": Cuộc truy tìm cây bass huyền thoại

Đây không phải cây guitar bass bình thường. Có thể chính chủ nhân, Paul McCartney, không còn nhớ nhiều đến nó, nhưng lịch sử sẽ không bao giờ quên. Cây bass này đã góp phần định hình The Beatles thời đầu và hơn thế, thay đổi vị thế của bass trong âm nhạc nói chung.

Phim McCartney: The Hunt For The Lost Bass (McCartney: Cuộc săn tìm cây bass thất lạc), nói về hành trình tìm lại cây bass này, sẽ ra rạp ở Anh vào ngày 2 và 4/4, còn trên kênh BBC Two và iPlayer vào ngày 11/4.

Cây bass đầu tiên

Thật ra, khi mới gia nhập The Beatles - thời còn có tên là The Quarrymen - Paul McCartney không chơi bass. Ông là 1 trong 3 thành viên chơi guitar, bên cạnh John Lennon và George Harrison. Vị trí bass ban đầu vốn thuộc về Stuart Sutcliffe.

Khi Sutcliffe rời nhóm vào năm 1961 để tiếp tục học vẽ, vị trí này bị bỏ trống. McCartney buộc phải chuyển qua chơi bass, vì… ông là thành viên nổi bật nhất nhóm. Ông sẽ không lo bị chìm nghỉm khi chơi nhạc cụ bị coi là họ hàng xa kém cỏi của guitar.

Thật sự, trước McCartney, chưa có tay bass nào đình đám. Khán giả thường chỉ tập trung vào ca sĩ và những người này, nếu chơi nhạc cụ, thường sẽ chọn guitar hoặc dương cầm. Nhưng McCartney đã giúp thay đổi mãi mãi vị thế của bass.

Với tài năng phi thường, ông đã khai thác được những khả năng tiềm ẩn của bass, mang tới sự phức tạp khó tin ở nhạc cụ này. Hình ảnh chàng trai McCartney dễ mến, đung đưa trên tay cây bass hình vĩ cầm đã ăn sâu vào lịch sử âm nhạc.

McCartney mua cây bass đầu tiên, cây Hofner 500/1 dáng vĩ cầm, vào năm 1961, khi ông 18 tuổi, trong chuyến đi thứ 2 của The Beatles đến Hamburg, Đức. Lý do cho lựa chọn này là vì cây đàn rẻ, chỉ 30 bảng Anh. Ngoài ra, nó có thân hình vĩ cầm đối xứng, sẽ "đỡ ngớ ngẩn" khi đặt lộn ngược lại cho phù hợp với người thuận tay trái như McCartney.

Tiền nào của nấy. Cây bass chỉ có âm trung, độ sâu và khả năng cộng hưởng đều kém. Muốn có được âm thanh mạnh mẽ, dồn dập đặc trưng của The Beatles, McCartney phải gảy đàn thật mạnh. Thế là, chính hạn chế của cây đàn lại tạo ra phong cách chơi đặc biệt của ông.

McCartney đã sử dụng cây bass trong các buổi biểu diễn và các bản thu âm đầu tiên của The Beatles, bao gồm cả album đầu tay của họ.

Đến tháng 10/1963, do bị sử dụng quá nhiều, cây bass phải mang đi sửa chữa. McCartney liền mua một cây 500/1 gần giống như cũ. Sau đó, ông hiếm khi chơi cây bass năm 1961, dù nó đã xuất hiện ngắn ngủi trong các buổi thu âm album Let It Be của The Beatles.

Năm 1972, khi McCartney và ban nhạc Wings của ông đang thu âm album Red Rose Speedway tại các phòng thu quanh London, cây bass Hofner năm 1961 nằm trong số những nhạc cụ bị đánh cắp từ xe chở thiết bị đậu ở khu Notting Hill.

Tìm lại sau hơn nửa thế kỷ

Khi vụ trộm mới xảy ra, tất nhiên, mọi người đã nhốn nháo đi tìm. "Tôi biết cây bass Hofner đầu tiên của Paul McCartney đã bị đánh cắp và tôi biết nó có ý nghĩa thế nào với ông ấy" - kỹ sư âm thanh một thời của McCartney là Ian Horne chia sẻ sau này.

Horne đã nỗ lực hết mình để tìm lại cây bass, nhưng không thành. Cuối cùng, Horne đành phải tới nhà McCartney để nói sự thật. "Ông ấy bảo chúng tôi đừng lo. Ông ấy là người rất tốt" - Horne kể - "Tôi tiếp tục làm việc cho ông thêm 6 năm nữa, nhưng tôi đã mang mặc cảm tội lỗi này suốt đời".

Mãi tới năm 2018, một nhân viên cũ của Hofner là Nick Wass mới quyết tâm tìm lại cây bass huyền thoại. Khi ông công khai phát động dự án truy tìm The Lost Bass Project vào năm 2022, nó nhanh chóng trở thành sự kiện toàn cầu.

Ban đầu, việc tìm kiếm khá khó khăn, vì nơi cây bass mất là khu vực khá phức tạp, với nhiều thành phần xã hội khác nhau. Nghi ngờ lớn nhất hướng về nhóm nhạc Hawkwind, những người sống rất gần nơi chiếc xe tải đậu; cũng như người quản lý mờ ám của họ là Michael "DikMik" Davies, người đã qua đời năm 2017.

Kinh ngạc là, một người phụ nữ hoàn toàn không biết gì về cuộc tìm kiếm này lại tìm ra cây bass thất lạc! Nó nằm ngay trên gác mái nhà bà - cách nơi McCartney sống chỉ khoảng 12 dặm.

Câu chuyện này mới được tiết lộ trên tờ The Times hôm 28/3, ngay trước khi bộ phim tài liệu mới của BBC, McCartney: The Hunt For The Lost Bass, ra mắt tại Anh.

Theo đó, hóa ra, George Glenister đã đánh cắp cây bass trong một vụ trộm vặt, tin rằng mình có thể bán nó "với giá vài bảng Anh". Khi nhận ra sự thật về cây đàn, Glenister biết rằng mình không thể bán vì nó quá dễ nhận biết. Thế là, gã đã đưa nó cho Ron Guest - chủ quán rượu Admiral Blake ở khu Ladbroke Grove - để đổi lấy vài cốc bia.

Khi Guest qua đời năm 1992, cây bass được truyền lại cho con trai ông, Haydn Guest. Haydn kết hôn với Cathy, rồi họ chuyển đến Hastings ở East Sussex. Khi Haydn qua đời trong đại dịch Covid-19, những cây đàn của ông - bao gồm cả Hofner - đã ở lại với vợ ông.

"Tôi được thừa kế khoảng 15 cây đàn" - bà Guest cho biết - "Tôi biết có một vài cây ở trên gác mái, nhưng đã nhiều năm không lên đó".

Sau này, khi cần tiền trang trải học phí cho các con, bà mới lấy cây đàn xuống và khi tìm kiếm thông tin trên Google, bà "hoảng loạn" phát hiện ra nó có thể là đàn của McCartney.

"Kết quả ngay lập tức hiện lên tên Paul McCartney" - bà nhớ lại - "Tôi không thể tin được. Nhưng tôi biết ông ấy sống cách đây chỉ khoảng 12 dặm. Vì vậy, tôi nghĩ mình sẽ lái xe đến đó".

Nơi bà Guest nói đến là trang trại của McCartney ở East Sussex. Nhưng lúc đó ông đang ở Los Angeles, nên bà đã liên lạc với đội an ninh của ông và gửi ảnh cây bass để xác minh.

"Đêm đó, vì lo lắng, tôi đã để cây đàn bên cạnh khi ngủ"- bà kể.

Cái kết có hậu

Sau khi Paul McCartney xác nhận đó là cây Hofner đã mất của mình, cây bass đã được trả lại cho ông vào ngày 21/9/2023. Cây bass vẫn còn nguyên vẹn, nằm trong hộp đựng ban đầu của nó và vẫn có thể chơi được.

Bộ phim McCartney: The Hunt For The Lost Bass có ghi lại khoảnh khắc McCartney được "đoàn tụ" với nhạc cụ thời trẻ. Lần đầu tiên cầm nó trên tay sau hơn 50 năm, ông thì thầm: "Chào mừng cưng đã về nhà".

Bà Guest cũng rất vui khi cây đàn đã trở về với chủ nhân đích thực. "Chúng tôi thích nhạc sống, thích các buổi biểu diễn. Đó là sở thích của gia đình chúng tôi" - bà chia sẻ - "Ông ấy rất vui. Và giờ thì chúng tôi có thể tiếp tục cuộc sống của mình và chẳng vướng bận gì!".

Khi được hỏi liệu bà có phải là người hâm mộ The Beatles không, bà thành thật: "Tôi thích Jam hơn, xin lỗi nhé! Nhưng ai cũng yêu thích The Beatles, không thể không yêu thích The Beatles!"

Bà cũng tri ân The Lost Bass Project. Nhờ họ mà thông tin về cây đàn được lan truyền rộng rãi và các mảnh ghép của câu chuyện dần được hé lộ.

"Chúng tôi vô cùng tự hào vì đã đóng vai trò quan trọng trong việc tìm thấy cây bass bị mất" - The Lost Bass Project thông cáo - "Đây là giấc mơ đã được ấp ủ từ năm 2018. Mặc dù nhiều người nói với chúng tôi rằng nó đã mất vĩnh viễn hoặc bị phá hủy, chúng tôi vẫn kiên trì cho đến khi đưa nó trở lại đúng vị trí của mình".