NSND Quốc Hưng hát "Đất nước hôm nay" chào mừng Đại hội XIV của Đảng

Ra mắt nhân dịp Đại hội XIV của Đảng, MV "Đất nước hôm nay" không đơn thuần là một sản phẩm ca nhạc mà tác phẩm được nhìn nhận như một "bản đại tự sự" bằng âm nhạc, kể lại hành trình hình thành, đấu tranh, dựng xây và phát triển của đất nước trong nhịp sống đương đại.

MV Đất nước hôm nay là kết quả của sự hợp tác giữa NSND Quốc Hưng và nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung - tác giả phần nhạc, với phần phối khí của nhạc sĩ Dương Đức Thụy. Tác phẩm có sự tham gia thể hiện của ca sĩ Thu Hằng cùng Hợp xướng Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, dưới sự dàn dựng hình ảnh của đạo diễn Anh Quân. Với độ dài hơn 8 phút, MV "Đất nước hôm nay" được nhận xét vượt ra khỏi khuôn khổ thông thường của một ca khúc để tiệm cận hình thức trường ca hiện đại.

Được xây dựng gồm 6 chương, Đất nước hôm nay mang dòng chảy tư tưởng mạch lạc. Từ không gian cội nguồn thiêng liêng, qua những thử thách của lịch sử, đến hình ảnh đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ trong công cuộc đổi mới, hội nhập và hướng tới tương lai, mỗi chương đều giữ một vai trò rõ ràng trong tổng thể. Điều đáng chú ý là tác phẩm không kể lịch sử theo lối minh họa hay liệt kê sự kiện, mà đặt con người vào vị trí trung tâm.

Đất nước hiện lên qua những hình ảnh rất đời: "giọt mồ hôi cha mẹ", "giọt nước mắt", "tiếng hát, tiếng cười", qua lao động, học tập và cống hiến thầm lặng của những con người bình dị. Chính cách tiếp cận này giúp Đất nước hôm nay tránh được lối diễn đạt mang tính khẩu hiệu, thay vào đó là một cảm thức lịch sử gần gũi, đời sống, cho phép người nghe soi thấy mình trong dòng chảy chung của dân tộc.

Về âm nhạc, tác phẩm mang màu sắc trang nghiêm, giàu tính chính ca nhưng không khô cứng. Giai điệu được kiểm soát chặt chẽ, có những đoạn mở rộng không gian cảm xúc, có những đoạn lắng lại để người nghe suy ngẫm. Cấu trúc âm nhạc chặt chẽ, nhiều lớp lang giúp Đất nước hôm nay vượt ra khỏi hình thức ca khúc phổ thông, tiệm cận một kiến trúc trường ca có chiều sâu tư tưởng rõ ràng.

Chia sẻ về quá trình sáng tác, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung cho biết anh theo đuổi đề tài quê hương, đất nước từ khá sớm, với nhiều ca khúc chính ca đã được các giọng ca hàng đầu thể hiện. Tuy nhiên, theo anh, khuôn khổ 2–3 đoạn của ca khúc phổ thông là chưa đủ để diễn đạt trọn vẹn những suy tư lớn về đất nước.

"Tôi nhận ra rằng chúng ta nói rất nhiều về đất nước, nhưng hiếm khi có một không gian âm nhạc đủ rộng để con người có thể đứng lại, nhìn toàn bộ hành trình ấy như một chỉnh thể sống" - nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung bày tỏ. Từ trăn trở đó, anh tìm đến cấu trúc trường ca - đại hợp xướng, nơi nhiều giọng nói cùng tồn tại: giọng của lịch sử, của cộng đồng, của đời sống và của từng con người cụ thể.

Cảm hứng của Đất nước hôm nay bắt nguồn từ chính đời sống thường nhật: hình ảnh người nông dân trên cánh đồng, nhịp thở của những đô thị đang lớn lên, ký ức chiến tranh được kể không bằng bom đạn mà bằng sự im lặng, chịu đựng và hồi sinh. Với anh, đất nước không phải khái niệm trừu tượng mà là một cộng đồng sinh thể "đang sống, đang đi, đang thở cùng chúng ta hôm nay".

Nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung đặc biệt tâm đắc với việc khắc họa "căn tính dân tộc Việt", hình thành từ nền văn minh lúa nước, từ mối quan hệ cộng sinh giữa con người với đất, nước và cộng đồng. Từ đó nảy sinh những phẩm chất bền bỉ như cần cù, nhẫn nại, khả năng thích nghi và tinh thần "chúng ta" hơn là cái "tôi" cá nhân. Những giá trị ấy được cụ thể hóa thành từng chương nhạc, với sự tiết chế tối đa. 

Bản thảo ban đầu của Đất nước hôm nay dài hơn 15 phút. Sau nhiều trao đổi với NSND Quốc Hưng và các cố vấn chuyên môn, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung chấp nhận cắt bỏ gần một nửa dung lượng để tác phẩm đạt được độ cô đọng cần thiết. "Vẫn rất tiếc, nhưng tôi hiểu đó là điều cần làm để tác phẩm có thể đến gần hơn với công chúng" anh bộc bạch.

Với NSND Quốc Hưng, việc nhận lời thể hiện Đất nước hôm nay xuất phát từ sự tin cậy và gắn bó nghề nghiệp lâu năm với nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung. Trước đó, anh đã đồng hành sản xuất ba album cho nhạc sĩ này. "Khi Thành Trung chia sẻ ý tưởng viết một tác phẩm về đất nước nhân dịp Đại hội Đảng, tôi hoàn toàn ủng hộ" NSND Quốc Hưng nói.

Là một nghệ sĩ gắn bó lâu năm với dòng nhạc chính luận, NSND Quốc Hưng cho rằng Đất nước hôm nay là một trong những tác phẩm hiếm hoi gần đây tạo được sự cân bằng giữa tư duy học thuật và cảm xúc gần gũi. "Tác phẩm không yêu cầu người nghe phải xúc động ngay, mà cho họ thời gian để lắng nghe, suy nghĩ và cảm nhận" - NSND nhận định.

Theo anh, điểm khác biệt của Đất nước hôm nay nằm ở tư duy cấu trúc và ngôn ngữ âm nhạc. Sau khi thống nhất rút gọn thời lượng xuống hơn 8 phút, ê-kíp tiếp tục làm việc kỹ lưỡng ở khâu phối khí để đảm bảo tác phẩm vừa giữ được sức nặng tư tưởng, vừa không gây quá tải cho người nghe. Nhạc sĩ Dương Đức Thụy đã lựa chọn hướng phối semi-pop, kết hợp dàn dây, kèn đồng với band điện tử, tạo nên một màu sắc thính phòng Việt Nam hiện đại, dễ tiếp cận.

Chia sẻ về cảm xúc khi thể hiện tác phẩm, NSND Quốc Hưng cho biết anh cảm nhận rõ dòng chảy lịch sử của đất nước qua từng câu hát. "Âm nhạc trong Đất nước hôm nay không còn là sự thể hiện cá nhân, mà là một hình thức cống hiến" - anh nói. Với giọng bass trầm vững, NSND Quốc Hưng đảm nhiệm những đoạn mang tính khẳng định, như niềm tin và bản lĩnh dân tộc, nhưng được thể hiện tiết chế để âm nhạc tự dẫn dắt cảm xúc người nghe.

Việc song ca cùng học trò - ca sĩ Thu Hằng - cũng là một điểm nhấn đặc biệt. Theo NSND Quốc Hưng, sự kết hợp giữa giọng bass và soprano tạo nên sự cân bằng giữa chiều sâu nghi lễ và hơi thở đời sống, giúp tác phẩm tránh được sự khô cứng thường gặp ở dòng chính ca.

Ở phương diện hình ảnh, đạo diễn Anh Quân lựa chọn ngôn ngữ thị giác giản dị, tiết chế. MV sử dụng nhiều tư liệu lịch sử, hình ảnh chiến tranh và đời sống đương đại, được xử lý để quá khứ và hiện tại song hành trong cùng một mạch cảm xúc. "Thách thức lớn nhất là làm sao để tư liệu không khô cứng mà hòa vào nhịp cảm xúc của âm nhạc" - đạo diễn Anh Quân chia sẻ.

Áp lực tiến độ cũng là một thử thách lớn khi ê-kíp phải làm việc gần 20 tiếng mỗi ngày để kịp phát hành MV chào mừng Đại hội XIV của Đảng. Tuy vậy, theo đạo diễn, chính quá trình đó giúp anh và cộng sự có cơ hội nhìn lại lịch sử, vẻ đẹp của con người và thiên nhiên ba miền, từ đó tìm được cảm hứng sáng tạo phù hợp.

Ra mắt trong không khí cả nước hướng về Đại hội XIV của Đảng, Đất nước hôm nay được xem như một lời tri ân quá khứ, đồng thời gửi gắm niềm tin và khát vọng vào tương lai. Không phô trương, không áp đặt, tác phẩm chọn cách đi chậm, đi sâu, để âm nhạc tự khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân trong mỗi người nghe.