Nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến: "Sáng tạo là những chuyến tàu nối dài không dứt"

Với album Cuốn phim, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến và NSND Thanh Lam đã được trao giải Sol Vàng cho Hạng mục Album tại Giải thưởng Âm nhạc Việt Nam 2025 của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Nguyễn Vĩnh Tiến rất vui vì công sức cả ê-kíp trong hơn 3 năm qua đã được ghi nhận.

Vậy là, 13 năm kể từ Ngồi trên vách nắng thì nay Nguyễn Vĩnh Tiến mới trở lại với album Cuốn phim - một quyển "tiểu thuyết" bằng âm nhạc về những chuyển động nội tâm của con người trong đời sống đương thời.

Nhân dịp này, báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) có cuộc trò chuyện cùng Nguyễn Vĩnh Tiến về quá trình làm album và những lựa chọn nghệ thuật phía sau dự án này.

Cuốn tiểu thuyết về "tình ca đương đại"

* Sự thành công của "Cuốn phim" không thể không nhắc đến vai trò của NSND Thanh Lam. Quá trình hợp tác giữa anh và chị Thanh Lam diễn ra như thế nào?

- Đây là một dự án khá đồ sộ, được ca sĩ và nhạc sĩ đồng sản xuất. Từ hơn 400 tác phẩm của tôi, Thanh Lam đã phải nghe rất nhiều, chọn đi chọn lại mới chốt được 12 bài phù hợp nhất với giọng hát đặc biệt của chị ấy.

Thật ra, đối với tôi thì sao cũng được, vì tác phẩm nào chả là mảnh linh hồn, mảnh đời và những giọt mồ hôi - nước mắt. Nhưng nhạc sĩ Trần Đức Minh và Thanh Lam đã khéo léo nối những "toa tàu" rời rạc trong đời tôi để tạo nên một chuyến tàu thú vị và tinh tế đến từng giây âm nhạc. Với cách làm việc tôn trọng nhau như vậy, Cuốn phim đã dần dần mở ra những ô cửa của chuyến tàu kể chuyện.

* "Cuốn phim" không chỉ là tên album, mà còn là tên một ca khúc trong đó. Cái tên này thực chất đã ra đời như thế nào?

- Tôi vô cùng thích điện ảnh. Thú thật tôi còn có ước mơ học tiếp khóa đạo diễn để có thể tự tay thực hiện những MV hoặc những bộ phim theo ý mình.

Còn về tên gọi của album, đây thực chất là ý tưởng do Thanh Lam nghĩ ra. Sau hàng giờ đồng hồ chúng tôi ngồi uống trà bên danh sách dài dằng dặc những ca khúc, cô ấy đã bất ngờ đề xuất cái tên này.

* Đây là album phòng thu thứ 3 của anh, sau "Ngồi trên vách nắng" ra mắt vào năm 2008. Tại sao anh lại dành tận 13 năm cho một sự trở lại chính thức như vậy?

- Có lẽ vì đây là một "tiểu thuyết âm nhạc", nên nó cần nhiều thời gian hơn những "truyện ngắn âm nhạc" chăng?

* Từ dân gian đương đại trong "Giọt sương bay lên" đến dân gian thính phòng ở "Ngồi trên vách nắng", và giờ là "Cuốn phim" mà anh gọi là tình ca đương đại. Vì sao anh lại định nghĩa "Cuốn phim" bằng khái niệm này?

- Vì bản chất con người tôi là đương đại, tôi tồn tại và hít thở đương đại. Âm nhạc chính là sự phản chiếu con người tôi, từ kiến thức, cách nhìn nhận cho đến cả những khiếm khuyết.

Tôi gọi đó là "tình ca đương đại", vì nó không phải là tình ca của các thế hệ tiền bối, cũng không phải tình ca của nước ngoài, hoặc các nền văn hóa khác. Bản tình ca này là của riêng tôi - một người Việt Nam đang ở trong làn gió của những đổi mới hôm nay và trong một hiện tại đang không ngừng tiếp diễn.

* So với các album trước, "Cuốn phim" có dung lượng dài hơn, với 12 ca khúc, mỗi ca khúc lại là một câu chuyện khác nhau. Vì sao album này lại có nhiều câu chuyện như thế?

- Đúng là dung lượng của Cuốn phim dài gần gấp đôi một album thông thường, nên nghe khá là... mệt (cười). Nhưng mỗi "toa tàu" trong đó đều chất chứa biết bao câu chuyện và thông điệp: có toa cổ kính, có toa tươi trẻ, có toa đầy hoài niệm, nhưng cũng có toa lại thật ảo mộng… Có lẽ cũng vì thế mà album này cần được nghe nhiều lần. Mỗi lần nghe, bạn sẽ thấy một "cuốn phim" khác - cuốn phim của chính cuộc đời bạn!

* Giải thưởng Âm nhạc Việt Nam là một cột mốc rực rỡ, nhưng cũng là áp lực cho hành trình phía trước. Sau "Cuốn phim", anh có lo sợ mình sẽ khó vượt qua cái bóng của chính mình không?

- Đây là một giải thưởng quá tuyệt vời! Album Cuốn phim đã vượt qua được hội đồng giám khảo tài năng và khó tính. Điều này chứng tỏ cả 12 tác phẩm trong đó đều có giá trị về mặt nghệ thuật.

Tôi muốn gửi lời cảm ơn thật nhiều tới toàn bộ ê-kíp đã âm thầm góp sức cho một album trong suốt 3 năm. Tôi hy vọng đứa con tinh thần này sẽ được lan tỏa rộng rãi, để tâm hồn của chúng tôi trở thành những bông hoa mang hương thơm đến cuộc đời.

Thành công này rõ ràng sẽ tạo ra một áp lực mới cho tôi, nhưng để vượt qua thì chắc cũng không quá khó. Tôi vẫn còn rất nhiều tác phẩm và những lĩnh vực cần tiếp tục học hỏi để hoàn thiện bản thân, ví dụ như viết hợp xướng hoặc nhạc kịch.

Bên cạnh đó, tôi cũng hy vọng được hợp tác với những diva, divo khác mà mình rất trân trọng như Hà Trần, Hồng Nhung, Mỹ Linh, Tùng Dương, Trọng Tấn… hoặc những ngôi sao trẻ như Bùi Hà My và Nguyễn Xuân Tuấn Dương trong những album sắp tới.

Rời ga này, tôi lại phải lên chuyến tàu để đến ga tiếp theo. Sáng tạo là những chuyến tàu nối dài không dứt. Bản chất của sáng tạo là vậy.

Mối nhân duyên với "người đàn bà hát"

* Ở trên anh có chia sẻ rằng Thanh Lam đã trực tiếp lựa chọn các ca khúc cho album "Cuốn phim". Điều gì khiến anh tin tưởng để ca sĩ giữ vai trò quan trọng này?

- Tôi quan niệm rằng: khi những nhân sinh quan khác nhau mà vẫn cảm nhận được, đó mới là một tác phẩm hay. Hơn nữa, chỉ khi vượt lên "cái tôi" của tác giả, tác phẩm mới có thể được lan tỏa rộng rãi trong một "trường cảm nhận" đồng điệu. Vì thế, hãy để "người khác" chọn và thẩm định tác phẩm của mình. Hoặc nói cách khác, hãy để người khác định giá cho "giá trị" của bạn.

* So với Thanh Lam ở "Cắt tiền duyên" nhiều năm trước, anh thấy Thanh Lam trong album lần này đã thay đổi như thế nào?

- Quá khác biệt! Một Thanh Lam điềm tĩnh, chậm rãi và tiết chế trong từng câu hát. Cái khó nhất trong những tác phẩm của tôi là hệ thống ca từ giàu tính ẩn dụ, như thơ đương đại, với những hình ảnh chồng lớp và màu sắc luôn có độ nhòe, loang. Thế nhưng, Thanh Lam bằng kỹ thuật siêu việt của mình đã xử lý mọi thứ một cách quá mỹ mãn.

* Nhìn lại sự nghiệp âm nhạc của anh, từ Ngọc Khuê, Giáng Son đến Thanh Lam… dường như anh rất có duyên với các nghệ sĩ nữ?

- Tôi nghĩ chắc là do cái duyên! Ban đầu, tôi định nhờ Tùng Dương hát bài Bà tôi, nhưng hôm đó bạn ấy bận, nên nhạc sĩ phối khí Phan Cường đã mời Ngọc Khuê. Nhờ cô ấy, ca khúc đã đoạt Giải thưởng Bài hát Việt 2005 và cực kỳ thành công sau này.

Với Giáng Son, sự hợp tác bắt đầu từ khi tôi viết lời cho Giấc mơ trưa, sau đó tiếp tục với Chút nắng vàng bay, Trôi trong gương, Phố khuya, Nếp ngày, Bóng tối jazz… Nhạc Giáng Son đi đến đâu, lời của tôi theo đến đó, ấy cũng là cái duyên, như cánh bướm đậu đúng vào bông hoa ngày ấy, giờ ấy, không gian ấy…

Còn với Thanh Lam, được hợp tác cùng một diva như chị có lẽ là niềm hạnh phúc của tôi. Mối duyên này khởi đầu từ liveshow Tiền duyên tại Nhà hát Lớn Hà Nội vào năm 2019. Hôm đó, chị hát 3 bài: Kiều ca, Bạc mệnh oán và Cắt tiền duyên, khán giả nghe xong đã lưu luyến ở lại gần nửa tiếng đồng hồ, vì dư âm của những câu chuyện.

* Cảm ơn những chia sẻ của anh!