Thể thao đô thị không thể chỉ được đánh giá bằng huy chương hay thành tích quốc tế. Theo lãnh đạo ngành thể thao TP.HCM, Thành phố cần đồng thời phát triển thể thao thành tích cao, kinh tế dịch vụ thể thao và phong trào rèn luyện trong nhân dân. Để hiện thực hóa ba mục tiêu này, khoa học, công nghệ và cơ chế huy động nguồn lực xã hội cần trở thành những công cụ quan trọng.
Trong một đô thị lớn, thể thao vừa là lĩnh vực thành tích, vừa liên quan đến dịch vụ, chất lượng sống và khả năng tiếp cận các thiết chế công cộng.
Tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mở ra cơ hội đổi mới cách quản lý, huấn luyện và tổ chức hoạt động thể thao. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy giá trị khi phục vụ những nhu cầu cụ thể của vận động viên và người dân.
TS Lý Đại Nghĩa cùng các VĐV ở Lễ phát động “Mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên” năm 2026. Ảnh: NV
Theo ông Lý Đại Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục Thể thao TP.HCM, ngành thể thao TP.HCM cần hướng đến ba mục tiêu song song. Mỗi mục tiêu có yêu cầu riêng nhưng có thể bổ trợ nhau, tạo thành hệ sinh thái thể thao vừa có năng lực cạnh tranh, vừa đóng góp cho kinh tế và sức khỏe cộng đồng.
Đầu tư trọng điểm, phát triển kinh tế dịch vụ thể thao
Mục tiêu thứ nhất là duy trì và nâng cao chất lượng thể thao thành tích cao, tập trung nguồn lực cho các môn trọng điểm, hướng đến đấu trường quốc tế và Olympic.
Nhiệm vụ này đòi hỏi đầu tư đồng bộ từ phát hiện năng khiếu, đào tạo vận động viên, nâng cao chất lượng huấn luyện đến chăm sóc y học thể thao và ứng dụng khoa học công nghệ.
TP.HCM có nhiều giải chạy lớn, mang về nguồn thu không nhỏ. Ảnh: TT
Thực tế, tại lễ khai mạc Đại hội Thể dục thể thao TP.HCM lần thứ I năm 2026, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Trần Thế Thuận nhấn mạnh Đại hội không chỉ là ngày hội tranh tài mà còn đặt nền tảng cho sự phát triển thể thao thành phố theo hướng "bài bản hơn, đồng bộ hơn, chuyên nghiệp hơn và giàu khát vọng hơn".
Đại hội TDTT TP.HCM 2026 để tuyển chọn VĐV tiềm năng để chuẩn bị cho Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026. Ảnh: LH
Bên cạnh thành tích, TS Lý Đại Nghĩa cho rằng TP.HCM cần phát triển kinh tế dịch vụ thể thao, tạo thêm giá trị cho nền kinh tế và nâng cao chất lượng sống. Đây là hướng tiếp cận mở rộng vai trò của thể thao, từ hoạt động thi đấu sang tổ chức sự kiện, dịch vụ tập luyện, du lịch thể thao và khai thác hiệu quả cơ sở vật chất.
Nghiên cứu về thực trạng và giải pháp phát triển du lịch thể thao tại TP.HCM do Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố công bố cho thấy lĩnh vực này có tiềm năng nhưng chưa phát triển tương xứng với nhu cầu và lợi thế. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực và cơ chế khuyến khích đầu tư.
Muốn biến tiềm năng thành giá trị kinh tế, Thành phố cần nâng cao năng lực tổ chức giải đấu, phát triển dịch vụ chuyên nghiệp và tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia. Dự thảo chính sách xã hội hóa văn hóa, thể thao được Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM công bố tháng 8/2026 cũng hướng đến huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, hỗ trợ phát triển thiết chế ngoài công lập và nâng cao chất lượng đào tạo thể thao thành tích cao.
Thể thao quần chúng là nền tảng của một thành phố khỏe
Mục tiêu thứ ba, theo TS Lý Đại Nghĩa, là phát triển thể thao quần chúng. Từ quan điểm thể thao quần chúng là nền tảng, TS Lý Đại Nghĩa đề xuất mô hình "1 điểm 3 km", tức người dân có thể tiếp cận một địa điểm tập luyện trong bán kính khoảng 3 km.
Phong trào rèn luyện thể chất của người dân TP.HCM được khuyến khích qua nhiều chương trình lớn. Ảnh: LH
Thông điệp cốt lõi là ứng dụng công nghệ phải hướng đến phục vụ người dân, góp phần xây dựng một "thành phố khỏe". Điều này cũng tương đồng với phát biểu của Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường tại lễ khai mạc Đại hội Thể dục thể thao Thành phố lần thứ I năm 2026.
Để mô hình "1 điểm 3 km" có hiệu quả, TP.HCM cần khảo sát phân bố dân cư, khả năng tiếp cận bằng đi bộ hoặc phương tiện công cộng, chất lượng cơ sở vật chất, giờ hoạt động và chi phí sử dụng. Các thiết chế cũng cần đáp ứng nhu cầu đa dạng của trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật. Khoảng cách địa lý chỉ là một tiêu chí; sự an toàn, thuận tiện và khả năng sử dụng thực tế mới quyết định người dân có duy trì việc tập luyện hay không.
Ba mục tiêu phát triển có thể hỗ trợ lẫn nhau. Thể thao thành tích cao tạo động lực đầu tư chuyên môn; kinh tế dịch vụ tạo thêm việc làm và nguồn lực; thể thao quần chúng mở rộng lợi ích sức khỏe.
Tuy nhiên, không nên chỉ đánh giá hiệu quả bằng số huy chương, doanh thu hay số sự kiện. Mức độ tiếp cận của người dân, chất lượng dịch vụ và tính bền vững của nguồn lực cũng cần được xem xét.
Công nghệ là phương tiện để hiện thực hóa những mục tiêu lớn hơn. Nếu dữ liệu giúp quản lý hiệu quả, khoa học nâng chất lượng huấn luyện, còn mạng lưới cơ sở tập luyện giúp người dân vận động thuận tiện, tinh thần đổi mới sáng tạo mới thực sự đi vào đời sống thể thao.
Thách thức tiếp theo của TP.HCM là cụ thể hóa ba mục tiêu bằng lộ trình, nguồn lực và chỉ số đánh giá rõ ràng. Khi thành tích, kinh tế dịch vụ và sức khỏe cộng đồng được phát triển hài hòa, thể thao mới có thể trở thành một động lực nâng cao chất lượng sống và năng lực phát triển của đô thị.
