Matt Damon: "The Odyssey" là vai diễn khắc nghiệt nhất đời tôi

Sau hơn ba thập kỷ chinh phục Hollywood với hàng loạt vai diễn để đời, Matt Damon từng nghĩ mình đã trải qua gần như mọi thử thách mà điện ảnh có thể mang lại.

Từ điệp viên Jason Bourne luôn cận kề cái chết, người lính sụt hơn 20 kg cho Courage Under Fire đến nhà thực vật học đơn độc trên sao Hỏa trong The Martian, nam diễn viên đoạt giải Oscar nhiều lần buộc bản thân vượt qua giới hạn. Thế nhưng, chính Odysseus – vị vua huyền thoại của Hy Lạp trong bộ phim sử thi mới của Christopher Nolan – mới là nhân vật khiến anh phải thừa nhận: "Đây là bộ phim khó khăn nhất mà tôi từng thực hiện".

Đó không chỉ là một câu nói quảng bá cho dự án mới. Trong hơn 30 năm hoạt động, Damon nổi tiếng là diễn viên luôn chọn những vai diễn đòi hỏi sự dấn thân cả về thể chất lẫn tinh thần. Vì vậy, khi chính anh gọi The Odyssey là trải nghiệm khắc nghiệt nhất sự nghiệp, giới điện ảnh lập tức chú ý.

Theo Damon, thử thách không chỉ nằm ở các cảnh hành động hay thời lượng gần ba giờ của bộ phim, mà còn ở cách Christopher Nolan quyết định thực hiện toàn bộ dự án.

"Không còn nghi ngờ gì nữa, đây là bộ phim khó nhất, thử thách nhất mà tôi từng thực hiện" - đó là câu trả lời ngắn gọn nhưng đầy sức nặng của Damon tại buổi ra mắt phim ở London.

Hành trình trở thành vị vua huyền thoại

Trong sử thi của Homer, Odysseus không phải mẫu anh hùng chỉ biết chiến đấu bằng sức mạnh. Ông là vị vua xứ Ithaca nổi tiếng bởi trí tuệ, sự mưu lược và lòng kiên trì.

Sau khi nghĩ ra kế sách Con ngựa thành Troy giúp quân Hy Lạp giành chiến thắng, Odysseus bắt đầu chuyến hải trình kéo dài nhiều năm để trở về quê hương. Trên đường đi, ông phải đối mặt với bão tố, quái vật, phù thủy, những cám dỗ của các vị thần và vô số mất mát trước khi đoàn tụ với gia đình.

Chính hành trình ấy đã trở thành nguồn cảm hứng để Christopher Nolan thực hiện dự án được xem là tham vọng nhất của ông kể từ sau thành công của Oppenheimer.

Nhận lời tham gia bộ phim, Matt Damon hiểu mình không chỉ vào vai một chiến binh. Anh phải khắc họa một vị vua từng trải qua chiến tranh, một người cha luôn hướng về gia đình, đồng thời là nhà lãnh đạo vừa mưu lược vừa mang nhiều tổn thương sau những năm tháng lưu lạc.

Để chuẩn bị cho vai diễn, Damon bước vào chế độ tập luyện và ăn uống nghiêm ngặt suốt nhiều tháng. Anh giảm cân để có vóc dáng "rắn rỏi nhưng khắc khổ" như hình dung của Nolan về một người đàn ông đã lênh đênh trên biển suốt nhiều năm. Trong quá trình ấy, nam diễn viên còn phát hiện cơ thể không còn dung nạp gluten như trước và phải thay đổi hoàn toàn chế độ dinh dưỡng.

Ở tuổi ngoài 50, Damon cho biết việc chuẩn bị cho một vai hành động không còn giống thời đóng Jason Bourne. "Đó là một sự thay đổi hoàn toàn về lối sống" – anh chia sẻ.

Từ giấc ngủ, chế độ ăn, cường độ tập luyện đến thời gian nghỉ ngơi đều được kiểm soát nghiêm ngặt như một vận động viên chuyên nghiệp. Nhưng tất cả mới chỉ là bước khởi đầu. Điều chờ đợi anh trên phim trường còn khắc nghiệt hơn nhiều, bởi Christopher Nolan gần như loại bỏ mọi "đường tắt" mà điện ảnh hiện đại thường sử dụng.

Nếu nhiều bom tấn ngày nay được thực hiện chủ yếu trong phim trường với phông xanh và kỹ xảo vi tính, thì The Odyssey lại đi theo hướng hoàn toàn ngược lại.

Ngay từ đầu, Christopher Nolan đã nói với dàn diễn viên rằng ông muốn khán giả cảm nhận thế giới của Odysseus bằng những hình ảnh chân thực nhất. Thay vì dựng biển cả, chiến thuyền hay đám đông bằng máy tính, đạo diễn người Anh đưa cả đoàn phim đến những địa điểm thật, dựng tàu thật và ghi hình trong điều kiện tự nhiên.

Matt Damon kể lại đầy khâm phục: "Đó là cách người ta làm phim cách đây khoảng 80 năm. Mọi thứ đều được ghi hình trực tiếp. Nếu bạn nhìn thấy một nghìn người trên màn ảnh thì ở đó thật sự có một nghìn người. Những con tàu phía sau cũng là tàu thật".

Tinh thần cầu toàn ấy vốn đã trở thành thương hiệu của Christopher Nolan. Trước đây, ông từng cho nổ một chiếc máy bay thật trong Tenet, sử dụng tàu chiến thật trong Dunkirk hay tái hiện vụ nổ hạt nhân của Oppenheimer mà hầu như không phụ thuộc vào kỹ xảo số. Với The Odyssey, Nolan tiếp tục đẩy triết lý ấy lên một cấp độ mới.

Đây cũng là bộ phim điện ảnh đầu tiên được ghi hình hoàn toàn bằng hệ thống máy quay IMAX. Quyết định này khiến quá trình sản xuất trở nên phức tạp hơn rất nhiều bởi máy quay IMAX có kích thước lớn, trọng lượng nặng và yêu cầu điều kiện ghi hình nghiêm ngặt. Đối với Matt Damon, điều đó cũng đồng nghĩa với việc gần như không có chỗ cho sai sót.

Sáu quốc gia, biển cả và những ngày quay khắc nghiệt

Để tái hiện hành trình kéo dài hàng chục năm của Odysseus, đoàn phim đặt chân tới nhiều địa điểm trải dài từ Địa Trung Hải đến Bắc Âu, trong đó có Hy Lạp, Morocco và Iceland. Mỗi nơi mang một diện mạo thiên nhiên khác nhau, giúp bộ phim tái hiện thế giới trong sử thi của Homer mà không cần phụ thuộc vào bối cảnh nhân tạo.

Đổi lại là những ngày quay đầy thử thách. Nhiều cảnh được thực hiện giữa biển khơi, nơi các diễn viên phải làm việc trên những con tàu thật trong điều kiện gió lớn, sóng mạnh và mưa liên tục. Không ít lần, cả đoàn phải chờ hàng giờ để đợi thời tiết phù hợp hoặc tiếp tục ghi hình ngay giữa điều kiện khắc nghiệt nhằm giữ đúng tinh thần của câu chuyện.

Matt Damon cho biết chính những ngày lênh đênh trên biển đã giúp anh cảm nhận rõ hơn hành trình của Odysseus. Những cơn gió buốt, con sóng dữ hay cảm giác kiệt sức sau nhiều giờ đứng trên boong tàu đều là trải nghiệm thật, khiến khoảng cách giữa diễn viên và nhân vật gần như biến mất.

Đó cũng chính là điều Christopher Nolan mong muốn: cảm xúc trên màn ảnh phải được tạo nên từ trải nghiệm thực tế của diễn viên, chứ không phải từ trí tưởng tượng trong một phim trường kín.

Nếu Jason Bourne nổi tiếng với những màn cận chiến quyết liệt, thì Odysseus lại là nhân vật có chiều sâu nội tâm phức tạp hơn rất nhiều.

Đằng sau hình ảnh người anh hùng chiến thắng trong cuộc chiến thành Troy là một con người phải trả giá bằng nhiều năm lưu lạc, mất mát và cô độc. Trên đường trở về quê hương, Odysseus không chỉ chiến đấu với quái vật hay thiên nhiên mà còn phải đối diện với những cám dỗ, sai lầm và sự giằng xé trong chính bản thân mình.

Theo Matt Damon, điều khó nhất của vai diễn không nằm ở các cảnh hành động mà ở việc thể hiện một con người vừa mạnh mẽ vừa tổn thương; vừa là vị vua quyết đoán, vừa là người chồng, người cha luôn đau đáu nỗi nhớ gia đình.

Chính kiểu nhân vật nhiều lớp lang ấy là điều luôn hấp dẫn Damon. Nam diễn viên từng nhiều lần chia sẻ rằng điều quan trọng nhất của điện ảnh không phải những pha hành động hay hiệu ứng hoành tráng, mà là một câu chuyện đủ sức chạm đến cảm xúc của khán giả.

Có lẽ vì vậy, khi đọc The Odyssey, anh không chỉ nhìn thấy một thiên sử thi về các vị thần hay quái vật, mà còn nhận ra câu chuyện rất con người về khát vọng được trở về nhà sau vô vàn thử thách.

Dấu mốc mới trong sự nghiệp của Matt Damon

Sau hơn ba thập kỷ đứng trước ống kính, Matt Damon không còn phải chứng minh vị trí của mình tại Hollywood. Từ khi cùng Ben Affleck giành giải Oscar với Good Will Hunting, anh đã xây dựng một sự nghiệp bền bỉ qua nhiều thể loại phim, từ tâm lý, chiến tranh đến khoa học viễn tưởng và hành động.

Có lẽ vì thế, khi Christopher Nolan mời tham gia The Odyssey, Damon gần như không cần nhiều thời gian để cân nhắc.

Hai người từng hợp tác trong Interstellar và Oppenheimer. Qua mỗi lần làm việc, Damon càng hiểu rõ phong cách của Nolan – một đạo diễn nổi tiếng cầu toàn, luôn đặt yêu cầu rất cao nhưng cũng biết cách giúp diễn viên tập trung hoàn toàn vào nhân vật.

Trong chương trình 60 Minutes của CBS, Matt Damon từng nhận xét: "Chris thực sự hiểu diễn viên. Anh ấy hiểu chúng tôi cần gì để làm tốt công việc của mình".

Theo Damon, điều khiến Christopher Nolan khác biệt không chỉ nằm ở quy mô của các bộ phim, mà còn ở việc ông không để kỹ xảo hay công nghệ lấn át cảm xúc của câu chuyện.

Đó cũng là lý do Damon bị cuốn hút bởi Odysseus – một người anh hùng mang trong mình nỗi cô đơn, sự mất mát, cảm giác tội lỗi và khát vọng đoàn tụ với gia đình. Với anh, The Odyssey không đơn thuần là một bộ phim thần thoại, mà là câu chuyện về ý chí, lòng kiên trì và sức mạnh của con người trước nghịch cảnh – những giá trị vẫn còn nguyên ý nghĩa sau hàng nghìn năm.

Nhìn lại nhiều tháng rong ruổi cùng đoàn làm phim qua biển cả, núi non và những vùng đất khắc nghiệt, Matt Damon thừa nhận hành trình ấy khiến anh kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần, nhưng cũng mang lại cảm giác thỏa mãn mà hiếm dự án nào có được.

Ở tuổi 55, khi nhiều ngôi sao cùng thế hệ đã lựa chọn những vai diễn nhẹ nhàng hơn, Damon vẫn sẵn sàng bước vào một dự án đòi hỏi chế độ tập luyện khắc nghiệt, lịch quay kéo dài qua nhiều quốc gia và những ngày lênh đênh giữa biển khơi. Điều đó không chỉ cho thấy sự chuyên nghiệp của một diễn viên kỳ cựu, mà còn là khát khao không ngừng chinh phục những giới hạn mới.

Có thể phải chờ đến khi The Odyssey chính thức ra mắt, khán giả mới biết liệu đây có trở thành một cột mốc mới trong sự nghiệp của Christopher Nolan hay không. Nhưng với riêng Matt Damon, hành trình hóa thân thành Odysseus dường như đã là một chiến thắng.

Sau hàng chục năm cống hiến cho màn bạc, người từng vào vai điệp viên, phi hành gia, chiến binh hay thiên tài toán học vẫn tìm thấy một thử thách đủ lớn để buộc mình phải bắt đầu lại từ đầu. Và như chính anh thừa nhận, The Odyssey không chỉ là bộ phim khó nhất, mà còn là trải nghiệm diễn xuất khắc nghiệt nhất trong toàn bộ sự nghiệp.