Christopher Nolan và canh bạc lớn nhất sự nghiệp với "The Odyssey"

Sáu quốc gia, hơn ba tháng quay phim trên biển, trong hang động và giữa những vùng đất hẻo lánh, cùng tham vọng tạo nên bộ phim đầu tiên được ghi hình hoàn toàn bằng phim IMAX – The Odyssey không chỉ là dự án điện ảnh mới của Christopher Nolan mà còn được xem là cuộc chinh phục táo bạo nhất trong sự nghiệp của đạo diễn từng đoạt giải Oscar.

Với ông, việc đưa thiên sử thi gần 3.000 năm tuổi của Homer lên màn ảnh rộng không đơn thuần là kể lại một tác phẩm kinh điển, mà còn là cơ hội mang đến cho khán giả trải nghiệm điện ảnh ở quy mô chưa từng có.

Giấc mơ chinh phục thiên sử thi vĩ đại

Sau thành công vang dội của Oppenheimer, nhiều người tin Christopher Nolan sẽ lựa chọn một dự án an toàn hơn. Nhưng đạo diễn người Anh tiếp tục đi theo con đường quen thuộc: tìm đến những thử thách mà rất ít nhà làm phim dám theo đuổi.

Lần này, ông chọn The Odyssey – thiên sử thi nổi tiếng của Homer, một trong những nền móng của văn học phương Tây. Câu chuyện về hành trình kéo dài 10 năm của người anh hùng Odysseus sau cuộc chiến thành Troy đã được chuyển thể nhiều lần, nhưng Nolan tin điện ảnh hiện đại vẫn chưa khai thác hết tiềm năng của tác phẩm.

Theo ông, gần như ai cũng biết đến The Odyssey. Chỉ cần nhắc tên, khán giả đã hình dung về một cuộc phiêu lưu với các vị thần, quái vật và những thử thách khắc nghiệt. Vì vậy, áp lực lớn nhất của ê-kíp không phải kể lại câu chuyện, mà là tạo nên một bộ phim xứng đáng với tầm vóc của thiên sử thi. Nolan từng gọi đây là "câu chuyện phiêu lưu vĩ đại nhất từng được kể", nên bộ phim cũng phải mang đến cảm giác tương xứng với quy mô ấy.

Không phải ngẫu nhiên ông lựa chọn The Odyssey sau Oppenheimer. Nếu bộ phim về cha đẻ bom nguyên tử đào sâu vào trách nhiệm của con người trước lịch sử, thì The Odyssey lại kể về lòng dũng cảm, sự bền bỉ và khát vọng trở về gia đình – những giá trị vẫn còn nguyên sức sống sau hàng nghìn năm.

Dự án khó nhất sự nghiệp

Những người từng làm việc với Christopher Nolan đều hiểu rằng cộng tác với ông chưa bao giờ là điều dễ dàng. Tuy nhiên, ngay cả với các cộng sự thân thiết, The Odyssey vẫn là một thử thách vượt ngoài mọi dự đoán.

Matt Damon, người thủ vai Odysseus, tiết lộ Nolan đã chủ động cảnh báo đây sẽ là bộ phim khó nhất họ từng thực hiện. Ban đầu anh không quá để tâm vì gần như dự án nào của Nolan cũng được mô tả là rất vất vả. Nhưng khi quá trình quay kết thúc, Damon thừa nhận đạo diễn hoàn toàn không hề nói quá.

Theo Nolan, một thiên sử thi đồ sộ như The Odyssey không thể được tạo ra bằng những giải pháp dễ dàng hay sự thỏa hiệp. Chính vì vậy, ngay từ đầu ông đã xác định đây sẽ là dự án tham vọng nhất của mình.

Để tái hiện thế giới của Odysseus, đoàn phim biến quá trình sản xuất thành một chuyến thám hiểm thực sự. Trong 6 tháng, ê-kíp di chuyển qua sáu quốc gia, thực hiện 91 ngày ghi hình tại nhiều địa hình khác nhau sau thời gian dài khảo sát hiện trường và nghiên cứu thần thoại Hy Lạp.

Thay vì phụ thuộc vào trường quay, Nolan tiếp tục trung thành với triết lý làm phim bằng bối cảnh thật. Thành Troy được dựng giữa sa mạc Morocco; hang động của Cyclops nằm tại vùng núi Hy Lạp; những bãi cát đen ở Iceland trở thành địa ngục Hades; còn đảo Favignana ngoài khơi Sicily được chọn để tái hiện quê hương Ithaca của Odysseus.

Không ít bối cảnh khiến cả đoàn phim phải "toát mồ hôi". Có nơi, diễn viên và nhân viên hậu trường phải đi bộ gần một giờ men theo sườn núi để tới địa điểm ghi hình. Họ liên tục di chuyển từ cái nóng khắc nghiệt ở Bắc Phi sang những vùng biển lạnh giá của Bắc Âu với gió mạnh và sóng lớn.

Đó cũng chính là điều Nolan mong muốn. Ông tin rằng khi diễn viên thực sự đối mặt với gió, mưa, biển động và những vách đá cheo leo, cảm xúc trên màn ảnh sẽ chân thực hơn nhiều so với việc diễn xuất trước phông xanh.

Một trong những quyết định táo bạo nhất là sử dụng tàu thật để quay trên biển. Đoàn phim lựa chọn bản phục dựng của một con tàu Viking, điều chỉnh thiết kế cho phù hợp với bối cảnh thời đại Mycenae. Toàn bộ dàn diễn viên phải học chèo thuyền trước khi ghi hình, còn nhiều cảnh được thực hiện ngay giữa biển khơi trong điều kiện thời tiết thay đổi liên tục.

Đưa thần thoại đến gần khán giả

Christopher Nolan không muốn thế giới Hy Lạp cổ đại hiện lên xa cách như nhiều bộ phim trước đây. Qua quá trình nghiên cứu nhiều bản dịch của Homer, ông nhận ra sức sống của The Odyssey không nằm ở các vị thần hay quái vật, mà ở tính con người.

Odysseus không phải một vị anh hùng hoàn hảo. Ông là người chồng, người cha biết sợ hãi, mắc sai lầm, hối hận và luôn đau đáu tìm đường trở về gia đình.

Chính vì vậy, Nolan để các nhân vật sử dụng lối thoại gần gũi hơn thay vì cố tạo cảm giác cổ kính. Một số chi tiết cũng được bổ sung từ những tác phẩm kinh điển khác nhằm giúp khán giả hiện đại dễ theo dõi hơn, đồng thời làm rõ bối cảnh của cuộc hành trình.

Ngay cả hình tượng con ngựa thành Troy cũng được ông tiếp cận theo hướng gần với các giả thuyết lịch sử thay vì lặp lại những hình ảnh quen thuộc trên màn ảnh. Âm nhạc cũng là một cuộc thử nghiệm khi nhà soạn nhạc Ludwig Göransson kết hợp nhiều nhạc cụ cổ để tạo nên không gian vừa huyền bí vừa giàu cảm xúc.

Dàn sao hạng A cho chuyến phiêu lưu lớn nhất

Để đưa thiên sử thi lên màn ảnh, Christopher Nolan quy tụ một trong những dàn diễn viên đông đảo và danh tiếng nhất Hollywood.

Matt Damon đảm nhận vai Odysseus – người anh hùng phải trải qua 10 năm vượt qua vô vàn hiểm nguy để trở về quê hương Ithaca. Sau hai lần hợp tác trong Interstellar và Oppenheimer, Nolan cho biết ông hoàn toàn tin tưởng Damon có thể gánh vác vai diễn trung tâm.

Theo đạo diễn, điều đặc biệt ở nam diễn viên là khả năng dung hòa hình ảnh của một người hùng với sự gần gũi đời thường, giúp khán giả dễ đồng cảm trong suốt hành trình đầy thử thách.

Tom Holland vào vai Telemachus, con trai của Odysseus. Nam diễn viên cho biết quy mô sản xuất khiến anh nhiều lần choáng ngợp, nhưng điều gây ấn tượng mạnh nhất lại là cách Nolan đặt trọng tâm vào tình cảm gia đình và sự trưởng thành của các nhân vật giữa một thiên sử thi đồ sộ.

Bên cạnh đó là Anne Hathaway trong vai Penelope – người vợ chung thủy chờ chồng suốt hai thập kỷ; Zendaya hóa thân thành nữ thần Athena; Charlize Theron vào vai tiên nữ Calypso; Lupita Nyong'o đảm nhận vai Helen, còn Robert Pattinson vào vai Antinous – thủ lĩnh nhóm cầu hôn Penelope.

Nolan đánh giá Pattinson đã tạo nên một phản diện vừa đáng sợ vừa có chiều sâu. Theo ông, nam diễn viên mang đến nguồn năng lượng gợi nhớ phong cách diễn xuất của Alan Rickman, khiến Antinous không chỉ là kẻ đối đầu với Odysseus mà còn trở thành một nhân vật có sức hút riêng.

Bộ phim đầu tiên được quay hoàn toàn bằng IMAX

Christopher Nolan nổi tiếng với quan điểm ưu tiên quay thật hơn là phụ thuộc vào kỹ xảo vi tính, nhưng điều đó không có nghĩa ông phủ nhận vai trò của công nghệ.

The Odyssey tiếp tục kết hợp hài hòa giữa bối cảnh thật và hiệu ứng hình ảnh hiện đại. Những sinh vật thần thoại như Cyclops hay quái vật biển Scylla được tạo nên từ sự kết hợp giữa mô hình cơ khí, hóa trang thực tế, trình diễn hình thể và kỹ xảo vi tính.

Tạo hình Cyclops được lấy cảm hứng từ bức tranh Saturn Devouring His Son của danh họa Francisco Goya, với phần trình diễn của nghệ sĩ Bill Irwin trước khi được hoàn thiện bằng công nghệ kỹ xảo.

Theo Nolan, mục tiêu không phải tạo ra những quái vật khổng lồ để gây choáng ngợp, mà là khiến khán giả tin rằng chúng thực sự tồn tại, có suy nghĩ, cảm xúc và sức nặng như những nhân vật bằng xương bằng thịt.

Một trong những dấu mốc đáng chú ý nhất của The Odyssey là việc toàn bộ bộ phim được ghi hình bằng phim IMAX – điều chưa từng có trong lịch sử điện ảnh.

Trong nhiều năm, Nolan luôn là người tiên phong sử dụng máy quay IMAX cho các cảnh quan trọng. Tuy nhiên, kích thước và trọng lượng của thiết bị khiến việc quay trọn vẹn một bộ phim bằng định dạng này gần như bất khả thi.

Sau thành công của Oppenheimer, đạo diễn tiếp tục hợp tác với IMAX để phát triển thế hệ máy quay mới nhẹ hơn, vận hành êm hơn và phù hợp với những điều kiện ghi hình khắc nghiệt. Nhờ đó, The Odyssey trở thành bộ phim truyện đầu tiên được thực hiện hoàn toàn bằng phim IMAX.

Theo Nolan, đây không chỉ là bước tiến về công nghệ mà còn giúp khán giả thực sự hòa mình vào những đại dương mênh mông, các vách đá dựng đứng và những trận chiến quy mô lớn mà bộ phim tái hiện.

Cơn sốt trước ngày công chiếu

Ngay từ khi mở bán, The Odyssey đã tạo nên hiện tượng hiếm thấy tại Bắc Mỹ. Các suất chiếu IMAX 70 mm gần như được bán hết chỉ sau chưa đầy một giờ, dù bộ phim còn gần một năm nữa mới ra mắt. Khi toàn bộ hệ thống mở bán vé, nhiều trang trực tuyến rơi vào tình trạng quá tải vì lượng người truy cập quá lớn.

Tại các cụm rạp nổi tiếng như AMC Lincoln Square ở New York hay AMC CityWalk ở Los Angeles, vé của nhiều tuần đầu công chiếu nhanh chóng được bán sạch. Trên thị trường thứ cấp, không ít vé được rao bán với giá cao gấp nhiều lần giá gốc.

Dù vậy, Christopher Nolan khẳng định điều ông quan tâm nhất không phải doanh thu hay tốc độ bán vé, mà là phản ứng của khán giả khi bộ phim chính thức ra mắt.

Theo ông, một tác phẩm điện ảnh chỉ thực sự hoàn thành khi được công chúng đón nhận. Người làm phim có thể dành nhiều năm để chuẩn bị, quay và dựng, nhưng chính khán giả mới là người quyết định bộ phim sẽ được ghi nhớ như thế nào.

Sau tất cả những nỗ lực kéo dài nhiều năm, The Odyssey sẽ không còn thuộc về riêng ê-kíp sản xuất mà bắt đầu cuộc hành trình mới trong trái tim và ký ức của hàng triệu khán giả trên khắp thế giới. Với Christopher Nolan, đó cũng là khoảnh khắc đáng mong đợi nhất của "canh bạc" lớn nhất trong sự nghiệp làm phim của ông.