Từ những cuộn phim trong kho lưu trữ suốt nhiều thập niên, di sản điện ảnh Việt Nam đang từng bước bước ra không gian số, mở ra cơ hội để công chúng tiếp cận dễ dàng hơn với những tác phẩm kinh điển và những thước phim lưu giữ ký ức của dân tộc.
Mới đây, Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC chính thức ra mắt kênh YouTube "Kho phim Việt - Cục Điện ảnh". Đây là nền tảng số chuyên biệt chính thức giới thiệu miễn phí tới công chúng các tác phẩm điện ảnh kinh điển, phim tài liệu quý giá và nhiều bộ phim Việt Nam đương đại.
Sự ra đời của kênh YouTube "Kho phim Việt - Cục Điện ảnh" được xem là một dấu mốc quan trọng trong hành trình đưa điện ảnh Việt Nam đến gần hơn với khán giả, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của kho tàng di sản điện ảnh quốc gia trong thời đại số.
Với mục tiêu lưu trữ, bảo tồn và lan tỏa những giá trị văn hóa, lịch sử thông qua điện ảnh, kênh phát hành các bộ phim định kỳ vào 9 giờ và 19 giờ hằng ngày. Chỉ sau hơn hai tháng hoạt động, kênh đã thu hút hơn 5.300 người đăng ký, đăng tải trên 100 video và đạt hơn một triệu lượt xem. Những con số này cho thấy nhu cầu tiếp cận các tác phẩm điện ảnh Việt Nam của công chúng vẫn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh thói quen thưởng thức nội dung ngày càng dịch chuyển lên các nền tảng số.
Điểm hấp dẫn của "Kho phim Việt" nằm ở sự đa dạng về nội dung. Các bộ phim được giới thiệu theo nhiều chuyên đề khác nhau như những tác phẩm từng đoạt giải Bông sen vàng, Cánh diều vàng và các giải thưởng quốc tế; phim tài liệu lịch sử; phim hoạt hình; hay các bộ phim đương đại được Nhà nước đặt hàng trong những năm gần đây.
Thông qua kênh, khán giả có cơ hội gặp lại những tác phẩm đã trở thành dấu ấn của điện ảnh cách mạng Việt Nam như "Con chim vành khuyên", "Sao tháng Tám", "Vợ chồng A Phủ", "Vĩ tuyến 17 ngày và đêm", "Hà Nội mùa đông năm 46", "Hà Nội 12 ngày đêm". Bên cạnh đó là những bộ phim được sản xuất gần đây như "Mùi cỏ cháy", "Sống cùng lịch sử", "Bình minh đỏ", "Truyền thuyết về Quán Tiên" hay "Đào, phở và piano"... Trong đó phim "Truyền thuyết về Quán Tiên" hiện đạt gần 500.000 lượt xem.
Trong nhiều năm, phần lớn các tác phẩm điện ảnh kinh điển của Việt Nam chủ yếu được lưu giữ trong các kho lưu trữ chuyên biệt. Công chúng chỉ có cơ hội tiếp cận những bộ phim này thông qua các tuần phim kỷ niệm hoặc các sự kiện văn hóa, chính trị lớn. Điều đó giúp bảo đảm an toàn cho các tác phẩm nhưng cũng vô tình tạo nên khoảng cách giữa di sản điện ảnh với đời sống đương đại, đặc biệt là với thế hệ trẻ - những người đang hình thành thói quen tiếp cận văn hóa chủ yếu trên môi trường số.
Việc đưa các tác phẩm điện ảnh lên nền tảng trực tuyến vì thế không đơn thuần là một hoạt động phổ biến phim ảnh. Đây còn là quá trình "đánh thức" những ký ức được lưu giữ trong kho tư liệu, giúp các giá trị lịch sử và văn hóa tiếp tục hiện diện trong đời sống xã hội.
Thực tế, Việt Nam đang sở hữu một kho tàng điện ảnh đồ sộ. Riêng Viện Phim Việt Nam hiện lưu giữ khoảng 80.000 cuốn phim nhựa cùng hàng nghìn băng, đĩa với nhiều định dạng khác nhau, bao gồm phim truyện, phim tài liệu, phim thời sự, phim hoạt hình và các tư liệu ghi lại những sự kiện trọng đại của đất nước. Bên cạnh đó còn có hệ thống lưu trữ của Điện ảnh Quân đội và nhiều cơ quan chuyên ngành khác.
Đây được xem là "kho ký ức bằng hình ảnh" phản ánh chân thực lịch sử dân tộc qua nhiều giai đoạn. Tuy nhiên, một kho lưu trữ dù có giá trị đến đâu cũng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được khai thác và chia sẻ với cộng đồng. Nếu chỉ nằm trong các kho bảo quản, những thước phim quý giá ấy vẫn chỉ là những ký ức ngủ yên.
Không gian số đang tạo ra cơ hội để thay đổi điều đó. Chỉ với một thiết bị kết nối internet, người xem ở bất cứ đâu cũng có thể tiếp cận những bộ phim từng gắn liền với lịch sử đấu tranh, xây dựng và phát triển đất nước. Các tác phẩm điện ảnh không còn bị giới hạn bởi không gian chiếu phim hay các dịp kỷ niệm đặc biệt mà trở thành nguồn tư liệu văn hóa mở, sẵn sàng phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và thưởng thức nghệ thuật của công chúng.
Trước đây, một số đơn vị từng thử nghiệm đưa phim Việt Nam lên các nền tảng trực tuyến nhưng gặp không ít khó khăn về bản quyền và cơ chế khai thác. Sự ra đời của một kênh chính thống do cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp triển khai được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết những vướng mắc này, đồng thời xây dựng một nền tảng có khả năng vận hành lâu dài và bền vững.
Việc số hóa và phổ biến các tác phẩm điện ảnh cũng phù hợp với định hướng phát triển văn hóa số của Việt Nam. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền tảng văn hóa số toàn dân, đẩy mạnh số hóa các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, các tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị cao, đồng thời hình thành những thiết chế văn hóa số thân thiện với mọi tầng lớp nhân dân. Với đặc trưng là loại hình nghệ thuật tổng hợp của hình ảnh động, điện ảnh trở thành một thành tố quan trọng trong tiến trình đó.
Sự ra đời của "Kho phim Việt - Cục Điện ảnh" không chỉ mở thêm một kênh thưởng thức điện ảnh cho công chúng mà còn là bước đi quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy di sản điện ảnh quốc gia.
