Giải vô địch quốc gia 2026 của bóng chuyền sẽ được lấy tên gọi mới là "Giải vô địch quốc gia các CLB 2026". Đây là yêu cầu từ Cục TDTT Việt Nam, vì năm nay có Đại hội thể thao toàn quốc lần X, nên các giải VĐQG sẽ nằm trong chương trình của Đại hội. Vì vậy, trong trường hợp các Liên đoàn, Hiệp hội thể thao vẫn tổ chức giải đấu vô địch thường niên liên quan đến môn của mình, thì phải đổi tên.
Chuyện này chủ yếu xảy ra đối với các môn đã chuyển sang chế độ chuyên nghiệp, với mô hình thi đấu CLB chứ không phải địa phương, nên vẫn phải duy trì giải vô địch quốc gia thường niên. Điển hình là V-League của bóng đá. Với bóng chuyền, dù số CLB thực sự thuộc sở hữu tư nhân chỉ đếm trên đầu ngón tay nhưng đây vẫn là môn đã chuyên nghiệp từ rất lâu, thậm chí còn sớm hơn cả bóng đá.
Nhân chuyện đổi tên của bóng chuyền trong năm 2026, sẽ có nhiều người thắc mắc vì sao môn thể thao được ưa chuộng này lại chưa từng có một cuộc chuyển đổi mạnh mẽ nào tương tự như bóng đá, hay gần hơn là bóng rổ, pickleball.
Trên thực tế, bóng chuyền gần như "chuyên nghiệp đến… tận răng". Hệ thống bóng chuyền có đủ 2 cấp để thăng – xuống hạng, thậm chí còn có giải U23 hằng năm. Giải VĐQG thì cho phép đăng ký ngoại binh, điều không xảy ra với các môn thi đấu vẫn còn giữ tên gọi "VĐQG". Các cầu thủ đều là VĐV chuyên nghiệp, xuất ngoại chơi bóng như… đi chợ.
Bóng chuyền cũng là môn có số lượng giải đấu chuyên nghiệp đa dạng. Ngoài 2 vòng đấu của giải VĐQG, còn có Cúp Hùng Vương (tương đương Cúp quốc gia) cùng một loạt giải đấu cố định như Cúp Hoa Lư do Ninh Bình đăng cai như một giải VĐQG thu nhỏ.
Riêng trong năm 2026, lần đầu tiên cả 2 vòng đấu của giải VĐQG đều sẽ tiến hành thi đấu vòng tròn 1 lượt, tăng số trận chính thức lên gần 20 nếu tính luôn giai đoạn phân hạng. Như vậy, cộng với các Cúp, mỗi CLB bóng chuyền có thể chơi mỗi năm gần 30 trận, không kém gì so với bóng đá dù hiện ở hạng cao nhất chỉ có 8 đội nam, 8 đội nữ.
Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam dù liên tục thiết lập các thành tích quốc tế đáng tự hào trong những năm gần đây nhưng vẫn chưa có nhiều nhà tài trợ danh tiếng. Ảnh: Hoàng Linh
Nếu xét trên các yếu tố kể trên, việc chuyển đổi hoàn toàn sang mô hình chuyên nghiệp như bóng đá có lẽ chỉ là vấn đề thời gian đối với bóng chuyền. Tuy nhiên, "đời sống" chuyên nghiệp của môn thể thao hấp dẫn này vẫn còn khá chật vật.
Dù chủ yếu vận hành giải VĐQG mỗi năm nhưng Liên đoàn bóng chuyền vẫn khó khăn trong việc tìm nguồn tài trợ cho cả giải đấu lẫn đội tuyển. Kể cả khi đội tuyển nữ Việt Nam liên tục thiết lập các thành tích đáng tự hào, thì vẫn hiếm khi xuất hiện các thương hiệu thời thượng vốn quen thuộc trong thể thao "đổ bộ" vào bóng chuyền.
Phải chăng đây là hệ quả của việc "lửng lơ" trong việc chuyển đổi mô hình chuyên nghiệp theo xu hướng nhà nghề kiểu như bóng đá, bóng rổ? Dù mọi hoạt động của bóng chuyền đều chuyên nghiệp, nhưng về bản chất các CLB, thì vẫn còn "dựa" khá nhiều vào yếu tố địa phương và đây là điều đã diễn ra suốt từ thập niên 80 thế kỷ trước đến nay, từ thời của Dệt Thành Công, Than Quảng Ninh, Bưu điện Hà Nội, Seaprodex...
Tuy nhiên, nếu nhìn vào điểm khởi đầu chuyên nghiệp của bóng đá, bóng rổ (VBA) thì có khác gì đâu. Đó cũng chỉ là một cuộc "thay áo" dựa trên cái nền bán chuyên. Nếu bóng rổ VBA tách độc lập thành một giải riêng song song với giải VĐQG bóng rổ, thì ở môn bóng đá, V-League thực ra chỉ là đổi tên chứ các đội bóng vẫn như cũ.
Vấn đề là sau khi chuyển sang chuyên nghiệp, các qui chế, tiêu chuẩn đều dần thay đổi để qua thời gian, các CLB không còn phải dựa vào ngân sách địa phương để phát triển. Nguồn tài chính để vận hành cũng nhiều hơn qua năm tháng, thậm chí như đơn vị tổ chức V-League còn báo lãi mấy năm gần đây.
Thế nên, đôi khi việc "đổi tên" dù chỉ là chuyện thủ tục, cũng là chi tiết đáng để những người làm bóng chuyền suy nghĩ. Đôi khi đổi tên không hẳn là đổi một cái tên, mà có thể còn là một cách tự mình "leo lưng cọp" để từ đó mới dồn tâm sức thay đổi toàn bộ hệ thống của bóng chuyền, một trong những môn vẫn được kỳ vọng sẽ còn tiến xa trên đấu trường quốc tế cũng như tầm ảnh hưởng đến phong trào chung.
