Khát vọng lan tỏa âm nhạc hàn lâm Việt Nam

Không chỉ là một chương trình biểu diễn các tác phẩm opera, operetta kinh điển, concert "Concert Resonantia" còn cho thấy chiều sâu đào tạo, năng lực biểu diễn và sự tiếp nối giữa các thế hệ nghệ sĩ của Khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

Từ nền tảng học thuật đến thực tiễn sân khấu, concert "Concert Resonantia" (diễn ra tại Phòng hòa nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam vào cuối tuần qua) hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam (1956-2026). Chương trình do Khoa Thanh nhạc tổ chức, dưới sự chỉ đạo của PGS.TS. NSƯT Tân Nhàn - Trưởng Khoa Thanh nhạc, quy tụ những giọng hát thính phòng hàng đầu Việt Nam, các nghệ sĩ xuất thân từ Khoa cùng những học sinh, sinh viên xuất sắc. Đồng hành với các nghệ sĩ là Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội, dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Trần Nhật Minh. Chương trình gợi mở câu chuyện về trách nhiệm của cơ sở đào tạo chuyên nghiệp trong gìn giữ chuẩn mực nghệ thuật, phát triển tài năng và đưa âm nhạc hàn lâm đến gần hơn với công chúng.

Đào tạo chuyên sâu tạo nền tảng cho năng lực biểu diễn

Trong đào tạo âm nhạc hàn lâm, năng lực biểu diễn không chỉ được đo bằng khả năng làm chủ kỹ thuật thanh nhạc mà còn thể hiện ở tư duy âm nhạc, khả năng xử lý tác phẩm, phong cách nghệ thuật và sự am hiểu ngôn ngữ của từng thời kỳ. Với opera và operetta, người nghệ sĩ phải đồng thời đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật, biểu cảm, diễn xuất và khả năng phối hợp với dàn nhạc.

Ở Concert Resonantia, các nghệ sĩ cùng tiếp cận một hệ thống tác phẩm kinh điển với những yêu cầu biểu đạt khác nhau. Từ Puccini, Verdi, Mozart đến Tchaikovsky, Lehár, Kálmán và Cardillo, mỗi tác phẩm đặt ra những thử thách riêng về kỹ thuật, phong cách và khả năng truyền tải cảm xúc. Việc sắp xếp các tiết mục với nhiều sắc thái, từ trữ tình, sâu lắng đến hào sảng, hài hước và kịch tính, đồng thời tạo điều kiện để năng lực cá nhân được thể hiện trong tổng thể chương trình.

Những phần trình diễn như O soave fanciulla trong La Bohème, Sempre libera trong La Traviata, Ah! mes amis, quel jour de fête! trong La fille du régiment hay Nessun dorma trong Turandot cho thấy yêu cầu cao của dòng nhạc opera đối với người hát. Ở đó, kỹ thuật thanh nhạc phải đi cùng khả năng kiểm soát cảm xúc và tư duy diễn giải tác phẩm; giọng hát cá nhân cần hòa nhập với cấu trúc âm nhạc và tinh thần chung của vở diễn.

Nhận xét về chương trình, TS. Thu Hà, Trưởng khoa Nghệ thuật, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, đánh giá cao chất lượng nghệ thuật và tính học thuật của đêm diễn. Bà cho rằng các nghệ sĩ thể hiện tốt cả kỹ thuật lẫn phong cách thanh nhạc, mỗi giọng ca có màu sắc và cá tính riêng. Đặc biệt, phần trình diễn cùng dàn nhạc giao hưởng và dàn hợp xướng tạo nên không gian âm nhạc có sức cộng hưởng.

Những đánh giá này cho thấy ý nghĩa của việc duy trì môi trường đào tạo chuyên sâu, nơi kiến thức và kỹ năng được chuyển hóa thành năng lực biểu diễn thực tế. Chất lượng của một chương trình hàn lâm không chỉ nằm ở độ khó của tác phẩm được lựa chọn, mà còn ở khả năng làm chủ chuyên môn, tính thống nhất nghệ thuật và sức thuyết phục của người biểu diễn.

Sự tiếp nối giữa các thế hệ nghệ sĩ

Trong hành trình 70 năm xây dựng và phát triển của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Khoa Thanh nhạc giữ vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực thanh nhạc chuyên nghiệp. Concert Resonantia, với sự tham gia của các giảng viên, nghệ sĩ trưởng thành từ Khoa cùng những gương mặt trẻ, thể hiện mối liên hệ giữa truyền thống đào tạo và yêu cầu phát triển nghệ thuật trong bối cảnh mới.

Việc các thế hệ nghệ sĩ cùng đứng trên một sân khấu không đơn thuần là sự hội tụ về lực lượng biểu diễn. Đó còn là cơ hội để người học tiếp cận trực tiếp với chuẩn mực nghề nghiệp, quan sát cách nghệ sĩ xử lý tác phẩm và cảm nhận những yêu cầu thực tế của sân khấu chuyên nghiệp. Quá trình đào tạo vì thế không thể chỉ giới hạn trong giảng đường hay phòng luyện tập, mà cần được bổ sung bằng những trải nghiệm biểu diễn có chất lượng và quy mô phù hợp.

Theo PGS.TS. Lê Anh Tuấn, nguyên Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, thành công của chương trình cho thấy Khoa Thanh nhạc đã khẳng định vị thế trong lĩnh vực đào tạo âm nhạc tại Việt Nam. NSƯT Lan Anh, giảng viên Khoa Thanh nhạc và nghệ sĩ tham gia biểu diễn, cũng bày tỏ mong muốn có thêm nhiều chương trình tương tự nhằm khẳng định năng lực đào tạo và biểu diễn âm nhạc hàn lâm của Việt Nam.

Từ góc độ đào tạo, đây là vấn đề có ý nghĩa lâu dài. Một cơ sở đào tạo nghệ thuật chỉ thực sự phát huy vai trò khi có thể tạo ra sự liên tục giữa các thế hệ, vừa bảo đảm nền tảng chuyên môn, vừa khuyến khích cá tính sáng tạo và khả năng thích ứng của nghệ sĩ trẻ. Việc tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tham gia những chương trình được đầu tư về nghệ thuật cũng góp phần hình thành bản lĩnh sân khấu, ý thức nghề nghiệp và khát vọng theo đuổi con đường biểu diễn chuyên nghiệp.

PGS.TS. NSƯT Tân Nhàn nhấn mạnh Concert Resonantia là động lực để học sinh, sinh viên tiếp tục nuôi dưỡng tình yêu với âm nhạc thính phòng, nối tiếp các thế hệ đi trước và góp phần đưa âm nhạc hàn lâm lan tỏa rộng rãi hơn trong đời sống âm nhạc Việt Nam.

Khát vọng lan tỏa âm nhạc hàn lâm cũng không chỉ dừng ở việc giới thiệu các tác phẩm nổi tiếng thế giới. Quan trọng hơn, đó là xây dựng đội ngũ nghệ sĩ có năng lực chuyên môn, bản lĩnh biểu diễn và khả năng hội nhập; đồng thời tạo môi trường để những giá trị nghệ thuật được tiếp nhận, trao truyền và phát triển trong đời sống đương đại.

Hướng tới dấu mốc 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Concert Resonantia cho thấy ý nghĩa của việc kết nối đào tạo với thực hành biểu diễn, lấy chất lượng nghệ thuật làm nền tảng và lấy sự tiếp nối thế hệ làm động lực phát triển. Khi chiều sâu học thuật được chuyển hóa thành năng lực sân khấu và khát vọng chia sẻ nghệ thuật với cộng đồng, âm nhạc hàn lâm có thêm điều kiện khẳng định vị trí trong đời sống văn hóa Việt Nam.