Kể câu chuyện sáng tạo từ nghệ thuật sơn mài

Câu chuyện "Dòng chảy sơn mài Việt" không chỉ là hành trình của chất liệu hay kỹ thuật, mà còn là hành trình bền bỉ của nhiều thế hệ đã giữ nghề và không ngừng sáng tạo để làm nên những dấu ấn mới thích ứng với thời đại.

Dịp nghỉ lễ 30/4, 1/5 năm nay, khu phố cổ trở thành điểm đến ý nghĩa của du khách trong và ngoài nước, khi tại đây đang diễn ra chuỗi hoạt động "Chạm nghề phố cổ". Trong đó, đình Hà Vĩ, 11 phố Hàng Hòm, phường Hoàn Kiếm là một trong những điểm đến hấp dẫn với triển lãm "Dòng chảy sơn mài Việt - Từ di sản đến đương đại" đang diễn ra nơi đây.

Đình Hà Vĩ là nơi thờ ông tổ nghề sơn Trần Lư, được xây dựng vào khoảng giữa thế kỷ XIX bởi những người dân làng Hà Vĩ, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông xưa. Họ vốn có nghề sơn truyền thống, sau đó di cư ra Hà Nội lập nghiệp tại phố Hàng Hòm.

Dòng chảy sơn mài Việt - Từ di sản đến đương đại

Từ không gian linh thiêng của di tích, dòng chảy sơn mài không chỉ gợi nhắc về quá khứ mà còn tiếp tục được bồi đắp bởi các nghệ nhân, họa sĩ và những người thợ thủ công hôm nay. Qua từng lớp sơn, từng nét vẽ, họ đang góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc dân tộc trong nhịp sống hiện đại.

Bà Trần Thị Thúy Hường, người làng nghề Hạ Thái, là hậu duệ của cụ tổ nghề sơn Trần Lư. Gia đình bà đã nhiều đời gắn bó với nghề sơn mài truyền thống. Đây thực sự là dịp ý nghĩa để các thế hệ trong gia đình thêm trân trọng và tự hào về truyền thống quê hương, dòng họ.

Bà Trần Thị Thúy Hường cho biết, ngoài tranh sơn ta ra, gia đình bà cũng sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ để xuất khẩu ra nước ngoài. Bà mong muốn rằng, đời con cháu vẫn giữ nghề của cụ tổ nghề, để tôn vinh vẻ đẹp truyền thống của làng nghề cũng như các sản phẩm. 

Câu chuyện "Dòng chảy sơn mài Việt" không chỉ là hành trình của chất liệu hay kỹ thuật, mà còn là hành trình bền bỉ của nhiều thế hệ đã giữ nghề và không ngừng sáng tạo để làm nên những dấu ấn mới thích ứng với thời đại.

Du khách không chỉ được tìm hiểu các kỹ thuật độc đáo của nghề sơn cổ truyền, bước chuyển từ nghề sơn cổ truyền sang nghệ thuật sơn mài, mà còn được thưởng ngoạn nét đẹp của nhiều tác phẩm mỹ thuật, sản phẩm mỹ nghệ của các nghệ nhân, nghệ sĩ. Khách tham quan được trải nghiệm thực tế ngay tại di tích, được quan sát các công đoạn chế tác tỉ mỉ và được hướng dẫn thực hành những kỹ thuật sơn mài cơ bản.

Bạn Vũ Xuân Anh, Sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền bày tỏ: "Hôm nay mình đến mình học thêm được cách làm thế nào để thực hiện được một tác phẩm sơn mài. Và điều mình ấn tượng nhất là khâu mình được khắc chạm vỏ trai, vỏ trứng. Đây là một công đoạn cần sự chi tiết, tinh tế, tỉ mỉ. Rất may mắn mình được nghệ nhân cho mình thử nghiệm khâu này. Mình thấy đây là sự kiện rất ý nghĩa".

Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát, Đường Lâm, phường Sơn Tây, TP. Hà Nội nói, trong sự kiện lần này, các nghệ nhân làm đúng chủ trương của Nhà nước, theo tinh thần phát triển công nghiệp văn hóa, đưa những sản phẩm truyền thống đến gần hơn với cuộc sống đương đại. "Ngoài những sản phẩm truyền thống, còn có những sản phẩm mang tính sáng tạo, mang tính ứng dụng. Điều này tạo ra sức hút với giới trẻ, khi họ đến đây được giới thiệu, trực tiếp được trải nghiệm làm những sản phẩm sáng tạo đó", theo nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát.

Khi di sản văn hóa được xác định là một nguồn lực quan trọng trong phát triển công nghiệp văn hóa, những hoạt động ý nghĩa như thế này không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn gợi mở nhiều định hướng mới để phường Hoàn Kiếm và các địa phương khai thác, phát huy các không gian sáng tạo mới.