Họa sĩ Hiền Nguyễn: Hành trình mãnh liệt cùng sơn mài

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, triển lãm "Trẩy" giới thiệu 12 tác phẩm sơn mài khổ lớn của họa sĩ Hiền Nguyễn, ghi dấu mốc quan trọng trong hành trình hơn 15 năm sáng tạo với chất liệu truyền thống này của nữ họa sĩ.

Triển lãm "Trẩy" giới thiệu 12 bức tranh sơn mài khổ lớn của Hiền Nguyễn

Trưng bày từ nay hết ngày 5/5, "Trẩy" của Hiền Nguyễn không phải là một hành trình trên mặt đất mà là hành trình xuyên qua các "kỷ địa sinh" của trái đất, xuyên qua ký ức vật chất và những tầng sâu của tồn tại.

Triển lãm do nhà nghiên cứu Vũ Huy Thông giám tuyển, người nhận định rằng toàn bộ sáng tác của Hiền Nguyễn xoay quanh ý niệm không gian vốn được coi là phạm trù vừa thách thức vừa hấp dẫn của hội họa.

Nhà nghiên cứu mỹ thuật Vũ Huy Thông, Giám tuyển triển lãm "Trẩy" cho rằng, ở những cuộc triển lãm trước, ít nhiều người ta có thể nhận thấy tác phẩm của Hiền Nguyễn có gì đó gần với hình dung của chúng ta về vũ trụ.
Nhưng đến triển lãm này, nhà nghiên cứu Vũ Huy Thông nói những hình dung đó ít đi, nhường chỗ cho không gian riêng của nghệ thuật sơn mài, và khả năng cảm nhận của người xem không bị bó khuôn vào gợi ý của tác giả hoặc cái gì đó cụ thể trong hình dung về vũ trụ.

"Trẩy" có thể được nhìn nhận qua hai nhóm tác phẩm chính. Nhóm thứ nhất hướng về những kỷ nguyên sơ khai của trái đất với những hình dung về dòng nham thạch, về vật chất trong trạng thái hình thành. Nhóm thứ hai mở ra không gian của trí tưởng tượng và ký ức.

Điểm đáng chú ý trong thực hành nghệ thuật của Hiền Nguyễn là việc sử dụng các cấu trúc tranh ghép tấm) và những kích thước lớn, có khi lên tới gần 20 mét.
Qua các tác phẩm, người xem có thể nhận ra cảm giác khác biệt, đó không còn là việc xem tranh theo nghĩa thông thường mà là trải nghiệm mang tính chiêm nghiệm. 12 tác phẩm khổ lớn đứng im, gợi cảm giác vận động âm thầm, như thể vật chất đang tự kể câu chuyện của nó.

Họa sĩ Hiền Nguyễn chia sẻ, ở các triển lãm trước, cũng đề tài vũ trụ, chị đứng ở vị trí người quan sát, tức là trả lời những câu hỏi của chính mình, và chị quan sát không gian vũ trụ, đưa ra các câu trả lời thông qua các tác phẩm. Triển lãm lần này ngược lại, chị muốn tự mình thực hiện chuyến du hành, đặt chân đến những nơi chị cho rằng có thể nó tồn tại trong không gian vũ trụ.

Với Hiền Nguyễn, sơn mài là một cách ý thức về thế giới. Quá trình sáng tác sơn mài trở thành phương thức tư duy. Thế giới trong tranh của chị không phải là thế giới bề mặt, mà là thế giới có "độ dày", ký ức, lực đẩy và lực giữ.

Họa sĩ Hiền Nguyễn dẫn giải, ví dụ những hiện tượng nguyệt thực, nhật thực vốn đã được các nhà khoa học lý giải, bản thân cũng được chứng kiến, chị lại bật ra câu hỏi tại sao lại như vậy, và chị tìm câu trả lời qua những tác phẩm của mình.

Nhà nghiên cứu mỹ thuật Ngô Kim Khôi chia sẻ cảm xúc: "Khi bước vào phòng triển lãm, tôi thấy tất cả mọi sự choáng ngợp trước sự phong phú của sơn mài. Hiện nay, người ta có một tranh luận rằng sơn mài có lẽ không phù hợp với trừu tượng, nhưng tôi thấy dù là chất liệu gì, thể hiện như thế nào, quan trọng là mang lại cảm xúc cho người xem hay không. Trong triển lãm ngày hôm nay, tôi thấy một bầu trời rực rỡ của nền sơn mài Việt Nam, càng ngày càng phong phú hơn, cho thấy sự tiến triển của sơn mài ngày càng phát triển hơn, vươn mình ra thế giới hơn nữa".

Khoảng 15 năm kể từ triển lãm cá nhân đầu tiên mang tên "Những cung bậc cảm xúc", họa sĩ Hiền Nguyễn đã tổ chức 8 triển lãm cá nhân và tham gia nhiều triển lãm nhóm trong nước, quốc tế. Từ một người rẽ ngang từ thời trang, đến một họa sĩ dành trọn đời cho sơn mài, từ những tìm kiếm ban đầu đến những suy tưởng mang tính vũ trụ, Hiền Nguyễn đã tạo dựng được một thế giới nghệ thuật có tính nhất quán và chiều sâu, cũng như khẳng định hành trình sáng tạo mãnh liệt của cá nhân cùng sơn mài truyền thống.