Họa sĩ Phan Minh Bạch kể chuyện thiên nhiên bằng tranh lụa

Với 33 tác phẩm tranh lụa được thực hiện bằng màu nước chuyên dụng, acrylic và vàng lá trên nền lụa truyền thống, triển lãm cá nhân lần thứ hai của họa sĩ Phan Minh Bạch mang tựa đề "Ru cảnh", mở ra một thế giới hội họa vừa mềm mại, lãng mạn vừa đầy suy tư về thiên nhiên, môi trường sống và mối tương giao sâu kín giữa con người với cảnh vật.

33 tác phẩm được chia thành 5 bộ chủ đề: Hoa sóng / Sóng nước nở hoa, Dòng chảy của đất, Phong cảnh tan biến, Ru cảnh và Nhịp điệu tự nhiên. Các bộ tranh tạo thành một dòng chảy thị giác liên tục, nơi thiên nhiên hiện ra vừa hùng vĩ vừa mong manh, vừa thực vừa mơ.

Họa sĩ Phan Minh Bạch chia sẻ, trong bộ tranh Hoa sóng, sóng nước nở hoa, chị muốn tri ân là Hà Nội, mảnh đất nơi chị được dung dưỡng, nuôi sống với tình yêu nghệ thuật, giúp chị có cơ hội làm việc và sáng tác.

Từ nhiều năm nay, Phan Minh Bạch dành thời gian quan sát thiên nhiên ở nhiều vùng đất khác nhau. Có nơi chị từng đi qua từ 15–20 năm trước, khi quay lại đã chứng kiến nhiều đổi thay. Những biến động của môi trường sống, từ biến đổi khí hậu đến đô thị hóa và sự can thiệp ngày càng mạnh của con người, trở thành nguồn suy tư lớn trong hành trình sáng tác của chị.

Nhà nghiên cứu, phê bình nghệ thuật Vũ Huy Thông nhận xét: "Đó là tình cảm của nghệ sĩ đối với phong cảnh tự nhiên nói chung. Khi nghe những diễn giải của nghệ sĩ, tôi thấy nghệ sĩ đã quan sát, đã rất xúc động với những thay đổi của thế giới tự nhiên, dưới những tác động khách quan và chủ quan. Đặc biệt là những biến đổi gây ra tổn hại với những phong cảnh tự nhiên đẹp đẽ, luôn gắn liền với đời sống con người. Rõ ràng, ý niệm về "Ru cảnh", là lời ru hay những tâm tình về phong cảnh, thì nghệ sĩ đã làm tốt trong triển lãm này".

 Họa sĩ Phan Minh Bạch cách tân với tranh lụa 

Ru cảnh không chỉ dừng ở việc ngợi ca vẻ đẹp thiên nhiên. Ẩn sau những lớp màu mềm mại là cảm giác tiếc nuối và lo âu trước những phong cảnh đang dần biến mất. Tuy nhiên, tranh của Phan Minh Bạch không mang tinh thần bi lụy hay phê phán gay gắt. Chị chọn cách đối thoại với thiên nhiên bằng sự sẻ chia và nâng niu. Đặc biệt, họa sĩ Phan Minh Bạch vẽ theo lối biểu hiện trừu tượng, được giới họa sĩ đánh giá là sự cách tân về tranh lụa, mang tới sự thay đổi cả về kỹ thuật, bút pháp và cảm nhận thị giác.

Họa sĩ Phan Minh Bạch cho biết: "Tôi kết hợp cả yếu tố loang nhòe, độ nhu của hội họa phương Đông trong kỹ thuật vẽ tranh thủy mặc, bút lực của người viết thư pháp; cộng với lối Tây học được học ở trường, cách dùng bút của người phương Tây. Tôi dùng màu vẽ đặc biệt trên vải lụa, màu acrylic, thêm cả vàng lá vào tranh, tạo nên hiệu ứng đặc biệt về mặt thị giác, giúp cho ngôn ngữ biểu hiện trừu tượng được tốt hơn".

Họa sĩ Ngô Thị Bình Nhi nhận xét: "Trước họa sĩ Phan Minh Bạch, tôi đã xem rất nhiều tranh lụa của các họa sĩ thế hệ đi trước, cổ điển cũng có, hiện thực cũng có. Song tôi nghĩ họa sĩ Phan Minh Bạch để lại một dấu ấn trong phòng tranh này, một bút pháp trừu tượng rất mạnh mẽ, trên chất liệu lụa mà nhẹ nhàng, uyển chuyển đến thế. Họa sĩ sử dụng các yếu tố ngôn ngữ hội họa như loang chảy, tạo chất ở trên đó với các chất liệu khác nhau, gắn cả vàng, bạc lên, nhưng rất tài tình để tất cả chuyển động nhuần nhuyễn trên tác phẩm mà không bị phô".

Sinh năm 1979, tốt nghiệp Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam năm 2004, Phan Minh Bạch từng có hơn một thập niên làm họa sĩ thiết kế báo chí song song với việc nghiên cứu văn hóa và mỹ thuật cổ. Từ năm 2018 đến nay, chị theo đuổi con đường sáng tác chuyên nghiệp và dành nhiều thời gian thử nghiệm các kỹ thuật trên giấy dó, giấy tuyên và đặc biệt là lụa truyền thống.

Trước Ru cảnh, Phan Minh Bạch từng tổ chức triển lãm cá nhân đầu tiên mang tên Mây ngỏ vào năm 2023 tại Hà Nội với chủ đề về con người. Còn trong triển lãm lần này, hành trình sáng tác của chị mở rộng sang thế giới tự nhiên – đất, nước, rừng cây, biển trời và những chuyển động vô hình của môi trường sống../.