"Khởi nguyên của Ngũ thể": Hành trình đi tìm tiếng nói riêng của những họa sĩ trẻ

Giữa đời sống mỹ thuật đương đại ngày càng sôi động, nơi nghệ thuật thị trường và những xu hướng thị giác đại chúng phát triển mạnh mẽ, việc một nhóm nghệ sĩ trẻ lựa chọn đi sâu vào thế giới nội tâm, kiên trì tìm kiếm tiếng nói riêng cho mình vẫn là điều đáng chú ý. Triển lãm "Khởi nguyên của Ngũ thể" chính là một cuộc gặp gỡ như thế.

Triển lãm quy tụ 5 họa sĩ trẻ: Mai Khánh Hiển, Nguyễn Trần Thảo Nguyên, Vương Mộc Lan Nhi, Ngọc Thu Trang và Trịnh Thu Vân - những gương mặt cùng trưởng thành từ Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam nhưng mang những cá tính sáng tạo rất khác biệt. Đây cũng là lần đầu tiên họ cùng xuất hiện trong một triển lãm nhóm được đầu tư bài bản, như một dấu mốc chính thức trên hành trình bước vào đời sống nghệ thuật chuyên nghiệp.

Theo họa sĩ Nguyễn Xuân Tiệp - người tuyển chọn và đồng hành cùng triển lãm, mỹ thuật Việt Nam sau thời kỳ Đổi mới đã dần phân nhánh rõ rệt. Một hướng phát triển theo nghệ thuật thị trường để đáp ứng nhu cầu xã hội; hướng còn lại là hành trình của những nghệ sĩ kiên trì đi tìm con đường mới cho riêng mình. "Khởi nguyên của Ngũ thể" được xem như một tín hiệu đáng khích lệ khi cả 5 họa sĩ trẻ đều lựa chọn con đường thứ hai, khó khăn hơn nhưng cũng nhiều khát vọng hơn.

Điểm dễ nhận thấy ở triển lãm là tinh thần hướng nội rất rõ nét. Những tác phẩm ở đây không kể các câu chuyện lớn lao hay tìm cách gây choáng ngợp thị giác, mà giống như những lát cắt tâm lý, những vùng ký ức, ám ảnh và độc thoại cá nhân được chuyển hóa thành ngôn ngữ hội họa.

Một số tác phẩm trong triển lãm "Khởi nguyên của Ngũ thể"

Hành trình đi tìm tiếng nói riêng của những họa sĩ trẻ

Ở thế giới của Mai Khánh Hiển là những dòng năng lượng dữ dội, hoang sơ và huyễn hoặc. Tranh của anh mang màu sắc biểu hiện mạnh, như những dòng nham thạch đang vận động trong vô thức. Theo Nguyễn Xuân Tiệp, Hiển là kiểu nghệ sĩ sáng tác bằng bản năng, luôn bị dẫn dắt bởi những ám ảnh về vũ trụ, tiền kiếp và những không gian siêu nhiên. Điều đáng chú ý là phía sau vẻ dữ dội ấy vẫn thấp thoáng một tinh thần Đông phương đầy huyền hoặc.

Trong khi đó, tranh của Nguyễn Trần Thảo Nguyên lại là hành trình đi tìm sự bình yên giữa những câu hỏi về sự sống và cái chết. Những trải nghiệm mất mát trong đời sống khiến cô luôn bị ám ảnh bởi ranh giới mong manh giữa tồn tại và hư vô. Các tác phẩm của Nguyên vì thế mang cảm giác mơ hồ, như những giấc mộng nhập đồng, vừa mong manh vừa quyến rũ. "Em luôn tự hỏi thế nào là sự sống, thế nào là cái chết. Nghệ thuật giống như cách để em xây dựng một thế giới nội tâm riêng," nữ họa sĩ chia sẻ.

Nếu Thảo Nguyên tìm kiếm câu trả lời trong những miền tâm linh và cảm xúc, thì Vương Mộc Lan Nhi lại chọn đôi mắt làm trung tâm cho toàn bộ thực hành nghệ thuật của mình. Trên nền lụa và màu nước, những "nhãn cầu" xuất hiện dày đặc, bị bao quanh bởi các tín hiệu, vết xước hay đàn ong bay lượn. Đó là cách Lan Nhi diễn giải cảm xúc và những va đập tinh thần của con người hiện đại. "Đôi mắt giống như cửa sổ tâm hồn. Khi nhìn vào mắt một người, em cảm thấy có thể hiểu được điều gì đang diễn ra bên trong họ," cô nói.

Ở một hướng đi khác, Ngọc Thu Trang lựa chọn chất liệu đồ họa in khắc gỗ kết hợp hội họa để tái hiện ký ức Hà Nội xưa của gia đình mình. Những lớp hình ảnh chồng lấn, những khoảng không gian mờ nhòe khiến tác phẩm vừa mang cảm giác hoài niệm vừa mở ra những miền ký ức bất định. Trong khi đó, Trịnh Thu Vân lại đối diện trực diện với những dằng xé nội tâm của con người trẻ hôm nay: sự cô đơn, cảm giác bị bó hẹp, những tổn thương tinh thần sau đại dịch và áp lực đời sống hiện đại.

Theo họa sĩ Thu Trần, điều đáng quý nhất ở 5 nghệ sĩ trẻ này là họ dám đối diện với chính mình. "Các bạn giống như những cánh chim vừa rời khỏi tổ. Điều quan trọng nhất không phải nổi tiếng nhanh mà là giữ được ngọn lửa để đi tiếp với nghệ thuật," chị nói.

Ba năm chuẩn bị cho một triển lãm đầu tay không chỉ là hành trình hoàn thiện tác phẩm, mà còn là quãng thời gian để các nghệ sĩ trẻ học cách tồn tại với nghệ thuật giữa vô vàn áp lực của đời sống đương đại. "Khởi nguyên của Ngũ thể" vì thế không đơn thuần là một cuộc trưng bày tác phẩm, mà còn là dấu hiệu cho thấy một thế hệ họa sĩ trẻ đang nghiêm túc đi tìm tiếng nói riêng.

Như nhận định của nhà nghiên cứu mỹ thuật Thái Bá Vân từng được nhắc lại trong triển lãm: "Hiện thực không phải cái ta nhìn thấy mà là cái ta tâm tưởng". Và với 5 nghệ sĩ trẻ này, hành trình biểu đạt "tâm tưởng" ấy dường như mới chỉ bắt đầu./.