Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số đang tái định hình thói quen đọc, các hiệu sách tại Đức buộc phải thích ứng bằng cách kiến tạo, nâng cấp các trải nghiệm cho cộng đồng độc giả.
Theo người phát ngôn của Hiệp hội nhà xuất bản và kinh doanh sách Đức Thomas Koch, một trong số các giải pháp nổi bật là kết hợp hoạt động bán lẻ sách với các sự kiện văn hóa và dịch vụ cá nhân hóa nhằm giữ vững vị thế của các hiệu sách trước sức ép ngày càng tăng của các phương tiện truyền thông số.
Theo đó, Dussmann das KulturKaufhaus – hiệu sách lớn nhất tại thủ đô Berlin (Đức), khai trương năm 1997 – hiện được thiết kế như một không gian văn hóa hơn là một cửa hàng sách truyền thống. Tại đây, sách được trưng bày trong một không gian song hành cùng âm nhạc, phim ảnh, văn phòng phẩm, đồ lưu niệm và các sự kiện văn hóa, mang đến trải nghiệm đa chiều và mới mẻ trong cùng một khuôn viên.
Dussmann das KulturKaufhaus – hiệu sách lớn nhất tại thủ đô Berlin (Đức). Nguồn: tripadvisor.com.vn
Bà Andrea Ludorf - Giám đốc điều hành Dussmann das KulturKaufhaus - cho biết, với những vị khách lần đầu ghé thăm hiệu sách, không gian trưng bày bản nhạc và tác phẩm điêu khắc Sphinx đã trở thành tâm điểm thu hút. Mỗi năm, hiệu sách Dussmann das KulturKaufhaus tổ chức hơn 300 sự kiện và buổi đọc sách, từ giới thiệu tác phẩm đến các cuộc thảo luận về những vấn đề xã hội và văn hóa. Đáng chú ý, tháng 11/2024, cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel đã tổ chức buổi ký tặng hồi ký mới xuất bản tại chính không gian này.
Được công nhận như một thiết chế văn hóa, hiệu sách Dussmann das KulturKaufhaus mở cửa đến tận nửa đêm, chào đón khách tham quan sau các buổi biểu diễn sân khấu và opera. Bà Andrea Ludorf cho biết nhiều vị khách đến hiệu sách vào buổi tối để tận hưởng bầu không khí yên tĩnh hơn.
Dussmann das KulturKaufhaus hiện cung cấp khoảng 1 triệu mặt hàng trên diện tích bán lẻ 7.500 m2, trong khi nền tảng trực tuyến của hiệu sách cung cấp khoảng 15 triệu sản phẩm. Năm 2024, doanh thu của hiệu sách đạt 45 triệu euro (tương đương 52 triệu USD), đánh dấu năm thành công nhất từ trước đến nay.
Bên cạnh các "ông lớn" trong ngành kinh doanh sách, những hiệu sách quy mô nhỏ hơn cũng tìm lối đi riêng bằng cách tập trung vào chuyên môn hóa và gắn kết cộng đồng. Trong số đó, Otherland – một hiệu sách khoa học viễn tưởng nằm gần sân bay Tempelhof cũ – trưng bày khoảng 11.000 đầu sách trong không gian chưa đầy 100m2, chuyên về sách truyện khoa học viễn tưởng, kinh dị bằng cả tiếng Đức lẫn tiếng Anh.
Sách được trưng bày tại Đức. Ảnh: Publishing Perspectives
Tại hiệu sách nhỏ này, đội ngũ nhân viên với kinh nghiệm đọc sách sâu rộng sẽ giúp khách hàng lựa chọn những đầu sách phù hợp. Otherland đã xây dựng một cộng đồng độc giả trung thành mang tên "Otherlanders", đồng thời tổ chức nhiều sự kiện như đọc sách và trò chơi nhập vai. Tính riêng trong năm 2025, hiệu sách này đã tổ chức 52 sự kiện và tất cả đều miễn phí, dù chính sách này đặt ra không ít thách thức tài chính cho các chủ sở hữu.
Wolfgang Tress, một trong 3 chủ sở hữu hiệu sách Otherland, cho biết chính cộng đồng là yếu tố giúp hiệu sách tồn tại. Độc giả trân trọng những gì Otherland mang lại và mong muốn trở thành một phần của Otherlanders.
Người phát ngôn của Hiệp hội nhà xuất bản và kinh doanh sách Đức Thomas Koch cho biết số lượng độc giả tại Đức những năm gần đây nhìn chung ổn định, dù số người mua sách có xu hướng giảm. Tuy nhiên, nhóm độc giả trẻ lại là một ngoại lệ đáng chú ý. Dữ liệu ngành cho thấy, trong năm 2024, tỷ lệ sách được nhóm độc giả từ 16–19 tuổi chọn mua đã tăng 9,6% và nhóm 20–29 tuổi tăng 7,7%.
Theo NielsenIQ BookData và Media Control, mạng xã hội ngày càng đóng vai trò quan trọng trong ngành kinh doanh sách. Trong năm 2025, hơn 50 triệu cuốn sách được cộng đồng #BookTok trên TikTok giới thiệu đã được bán ra trên khắp châu Âu, tạo ra doanh thu khoảng 800 triệu euro (936 triệu USD). Trong đó, Đức chiếm thị phần lớn nhất với hơn 28 triệu cuốn sách đề xuất trên TikTok được độc giả lựa chọn, so với 12 triệu cuốn hồi năm 2023.
Trong khi #BookTok góp phần khơi dậy làn sóng phục hưng văn hóa đọc trong giới trẻ, các hiệu sách truyền thống vẫn phải đối mặt với những thách thức và xáo trộn từ làn sóng bùng nổ AI. Theo đó, công nghệ này đang đặt ra những câu hỏi về tính minh bạch, quyền sử dụng và trách nhiệm trong ngành xuất bản và kinh doanh sách.
Theo đồng chủ sở hữu hiệu sách Otherland Wolfgang Tress, AI đã bắt đầu tác động đến cách các câu chuyện được sáng tạo và tiếp nhận, làm mờ ranh giới giữa hư cấu và hiện thực. Tuy nhiên, ông Tress tin rằng những biến động công nghệ sẽ dần ổn định theo thời gian và bày tỏ niềm tin rằng độc giả sẽ luôn muốn tìm kiếm những câu chuyện chân thực qua lời kể của những nhân vật có thực. Trong khi đó, ông Thomas Koch kêu gọi các nhà hoạch định chính sách thiết lập các quy định công bằng đối với những tập đoàn công nghệ lớn nhằm bảo đảm AI phục vụ lợi ích con người và xã hội.
