Hà Nội thử nghiệm xe buýt tự hành, robotaxi và robot giao hàng

UBND thành phố Hà Nội vừa cho phép thực hiện thử nghiệm có kiểm soát hệ thống giao thông tự hành thông minh gồm xe buýt tự hành, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội.

Theo Quyết định của UBND thành phố Hà Nội, Công ty cổ phần Phenikaa-X là đơn vị thực hiện thử nghiệm, với thời gian 24 tháng kể từ ngày quyết định cho phép thử nghiệm có kiểm soát có hiệu lực. Phạm vi thử nghiệm là các tuyến đường cố định, có thiết lập bản đồ HD và hệ thống giám sát tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Trường Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc.

Thử nghiệm 4 nhóm phương tiện tự hành

Nội dung thử nghiệm gồm 4 nhóm phương tiện: xe buýt tự hành, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng.

Theo quy chế, đây là thử nghiệm nền tảng công nghệ phương tiện tự hành cấp độ cao trong khu vực giao thông có kiểm soát. Hệ thống tích hợp các công nghệ gồm LiDAR, camera, bản đồ số HD 2D/3D, định vị GPS độ chính xác cao và các thuật toán AI như SLAM, học máy, học sâu. Việc vận hành được kích hoạt theo từng nhóm phương tiện, từng phương tiện, tuyến đường, điều kiện vận hành và từng giai đoạn.

Mục tiêu là kiểm chứng độ an toàn, độ tin cậy và tính sẵn sàng của xe tự hành trong điều kiện giao thông thực tế; đánh giá hiệu quả mô hình vận tải công cộng tự hành, trải nghiệm người dùng và khả năng tích hợp với hệ thống hiện có.

Kết quả thử nghiệm sẽ được sử dụng để xây dựng cơ sở dữ liệu, báo cáo khoa học và nền tảng phục vụ nghiên cứu ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với xe tự hành tại Việt Nam. Chương trình cũng hướng tới hoàn thiện nền tảng công nghệ phương tiện tự hành, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình vận hành và mô hình quản lý phù hợp với điều kiện giao thông đô thị Hà Nội.

Thời gian hoạt động từ 9h đến 16h30

Việc thử nghiệm được thực hiện trên các tuyến cố định trong phạm vi Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc, có bản đồ HD và hệ thống giám sát.

Thời gian vận hành thử nghiệm từ 9h đến 16h30 hằng ngày, trong điều kiện ban ngày, có đủ ánh sáng tự nhiên để bảo đảm khả năng quan sát, giám sát và xử lý sự cố. Tốc độ tối đa theo quy định của cơ quan quản lý, dự kiến không quá 40 km/h.

Các điều kiện thời tiết được phép thử nghiệm gồm trời nắng, nhiều mây, mưa nhỏ đến mưa vừa, mặt đường ướt sau mưa và sương mù nhẹ nếu không làm suy giảm nghiêm trọng tầm nhìn hoặc khả năng nhận biết của hệ thống cảm biến.

Việc thử nghiệm không được thực hiện khi mưa lớn, giông sét, ngập úng hoặc mặt đường mất an toàn, gió mạnh, sương mù dày đặc làm hạn chế nghiêm trọng tầm nhìn, cũng như khi xảy ra thiên tai hoặc sự cố hạ tầng có thể ảnh hưởng đến an toàn giao thông.

Trong 12 tháng thử nghiệm công khai, quy chế đặt quy mô khoảng 40.000-50.000 lượt khách đối với xe buýt và 20.000-35.000 lượt khách đối với robotaxi.

Mỗi lượt vận chuyển, xe buýt tự hành được chở tối đa 8 hành khách; robotaxi tối đa 4 hành khách. Số người giám sát an toàn không được tính vào giới hạn này, nhưng tổng số người thực tế trên phương tiện không được vượt quá số người theo thiết kế an toàn của nhà sản xuất.

Xe buýt, robotaxi bắt buộc có người giám sát

Dù phương tiện được thiết kế phần cứng và phần mềm ở cấp độ 4, khi thử nghiệm vẫn phải duy trì chế độ vận hành có kiểm soát.

Đối với xe buýt tự hành và robotaxi, bắt buộc có một người giám sát an toàn ngồi tại vị trí lái, có khả năng can thiệp thủ công ngay lập tức khi hệ thống phát sinh lỗi hoặc vượt quá giới hạn vận hành an toàn (ODD). Người giám sát phải có giấy phép lái xe phù hợp, được đào tạo, đủ sức khỏe và sẵn sàng tiếp quản điều khiển phương tiện trong trường hợp khẩn cấp. Với robot dọn vệ sinh và robot giao hàng, phải có người giám sát tại hiện trường.

Trước khi từng phương tiện được đưa vào vận hành thực địa, cơ quan hướng dẫn, giám sát, kiểm soát phải xác nhận các thông tin về số định danh, cấu hình phần cứng, phiên bản phần mềm, hồ sơ kỹ thuật, kết quả kiểm tra và nghiệm thu, đánh giá an toàn độc lập, tuyến và giới hạn vận hành, phương án dừng khẩn cấp, cứu hộ, phòng cháy chữa cháy, bảo hiểm và kết nối dữ liệu giám sát.

Việc chuyển giai đoạn, mở rộng tuyến, bổ sung phương tiện hoặc thay đổi cấu hình, phần mềm chỉ được thực hiện sau khi được xác nhận lại. Khi vượt ODD hoặc ngưỡng an toàn, phương tiện phải tự động dừng hoặc quay về trạng thái rủi ro tối thiểu.

Tạm thời không áp dụng một số quy định pháp luật

Để thực hiện thử nghiệm có kiểm soát, UBND thành phố Hà Nội cho phép tạm thời không áp dụng một số quy định pháp luật chuyên ngành đối với phương tiện giao thông tự hành trong phạm vi, quy mô, địa điểm, thời gian và nội dung thử nghiệm được phê duyệt.

Trong lĩnh vực giao thông đường bộ, các nội dung này gồm một số quy định về bảo đảm chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe buýt và robotaxi; quy định về cấp giấy chứng nhận đăng ký xe và gắn biển số xe đối với robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng; quy định về kiểm định đối với các phương tiện thử nghiệm và yêu cầu mang giấy chứng nhận kiểm định trong những trường hợp tương ứng.

Việc tạm thời không áp dụng các quy định trên đi kèm biện pháp kiểm soát thay thế như đánh giá kỹ thuật riêng trước khi phương tiện xuất xưởng thử nghiệm theo từng giai đoạn, đánh giá độc lập của bên thứ ba, gắn biển nhận biết xe chạy thử nghiệm có kiểm soát và bắt buộc có người giám sát an toàn tại vị trí lái đối với xe buýt, robotaxi.

Quy chế cũng nêu hiện chưa có Tiêu chuẩn Việt Nam và Quy chuẩn kỹ thuật đối với một số thành phần của hệ thống tự hành như AI điều khiển phương tiện, LiDAR, camera, radar, GNSS RTK, IMU, bản đồ số độ phân giải cao, dữ liệu cảm biến, hệ thống điều hành và can thiệp từ xa, hộp đen dữ liệu, phần mềm tự hành, robot giao hàng và robot dọn vệ sinh tự động.

Trong thời gian thử nghiệm, các tiêu chuẩn quốc tế được công nhận như SAE J3016:2021, ISO 26262:2018, ISO 21448:2022, ISO/SAE 21434:2021, ISO/SAE PAS 22736:2021, UNECE R155 và R156 được áp dụng thay thế, kèm các báo cáo thử nghiệm, kiểm thử chứng minh hệ thống đáp ứng tiêu chuẩn.

Đối với dữ liệu cá nhân, một số quy định về phương thức thể hiện đồng ý của chủ thể dữ liệu cũng được tạm thời không áp dụng trong phạm vi thử nghiệm. Tuy nhiên, hình ảnh và dữ liệu thu được tại nơi công cộng vẫn phải được thông báo, giới hạn mục đích, thời hạn lưu trữ, ẩn danh và bảo vệ dữ liệu.

Không được kinh doanh, thu phí vận tải

Trong thời gian thử nghiệm có kiểm soát, hoạt động thử nghiệm nhằm kiểm chứng, đánh giá và hoàn thiện công nghệ, không áp dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thương mại.

Công ty cổ phần Phenikaa-X không được tổ chức kinh doanh vận tải thương mại hoặc thu phí vận tải thương mại trong thời gian thử nghiệm. Đơn vị này có trách nhiệm triển khai đúng nội dung, phạm vi, thời gian, không gian, tuyến đường, nhóm phương tiện, điều kiện vận hành và các giới hạn đã được phê duyệt.

Cơ quan hướng dẫn, giám sát, kiểm soát quá trình thử nghiệm là Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Thành phố. Cơ quan này thực hiện theo dõi, kiểm tra việc tuân thủ quy chế và hướng dẫn các điều kiện trước vận hành, chuyển giai đoạn, mở rộng tuyến hoặc bổ sung phương tiện.

Quá trình thử nghiệm có hệ thống báo cáo và giám sát dữ liệu. Đơn vị thực hiện phải báo cáo nội bộ sau mỗi ca vận hành và báo cáo định kỳ; các sự cố được phân loại để xử lý và báo cáo theo mức độ. Đồng thời, phải chủ động tạm dừng, thu hẹp phạm vi, dừng phương tiện, quay lại giai đoạn trước hoặc kích hoạt cơ chế dừng khẩn cấp khi xảy ra sự cố, vượt ODD, vượt ngưỡng rủi ro hoặc KPI an toàn, hoặc khi hệ thống không còn đáp ứng điều kiện vận hành an toàn.

Kết quả thử nghiệm được đánh giá dựa trên dữ liệu vận hành thực tế, mức độ đáp ứng giới hạn vận hành, các chỉ số an toàn, kết quả xử lý sự cố, mức độ tuân thủ quy chế và kết quả giám sát của cơ quan có thẩm quyền. Việc chuyển giai đoạn hoặc mở rộng phạm vi thử nghiệm phải căn cứ vào dữ liệu vận hành, dữ liệu sự cố, dữ liệu can thiệp, dữ liệu hộp đen, kết quả kiểm tra kỹ thuật, đánh giá an toàn và ý kiến của cơ quan hướng dẫn, giám sát, kiểm soát.

Theo quyết định, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát có hiệu lực cùng thời điểm quyết định cho phép thử nghiệm có hiệu lực và kết thúc khi hết thời gian thử nghiệm, trừ trường hợp được gia hạn, điều chỉnh, chấm dứt hoặc chứng nhận hoàn thành theo quy định.