Hà Nội quen mà lạ qua nét vẽ hiện thực của Phạm Bình Chương

Hơn 26 năm qua, Hà Nội đã trở thành một mạch nguồn quan trọng trong hành trình sáng tác của họa sĩ Phạm Bình Chương. Những góc phố, mái nhà, ô cửa, những khoảng sáng và cả những khoảng lặng của Hà Nội đã nhiều lần trở lại trong tranh của anh.

Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức buổi Art Talk với chủ đề "Hà Nội trong tranh Phạm Bình Chương".

Trong quá trình sáng tác, anh thường bắt đầu từ những cảnh bắt gặp trong đời sống nhưng tác phẩm không phải là sự sao chép nguyên trạng hiện thực. Những điều rất bình thường như những vết ẩm mốc, lớp vôi bong tróc trên tường, sự thay đổi của ánh nắng theo mùa... là những yếu tố giúp anh nhận diện, tái hiện Hà Nội bằng ngôn ngữ hội họa riêng.

Họa sĩ Phạm Bình Chương bày tỏ: "Tôi rất muốn làm sao để người ta cảm giác như: Đây là cái chỗ mình từng nhìn qua, đây là ngõ nhà mình, nhưng tại sao trên tranh của anh ấy lại khác như vậy? Đấy là điểm đặc biệt của tôi. Do đó, tôi phải đi tìm. Thứ nhất là thời điểm thích hợp. Thứ hai là một cái "tứ" để đọng lại cảm xúc. Như một góc phố bình thường, nhưng nếu có một bà già cầm cái làn đi vào con ngõ đấy mà quay lưng ra thì nó lại rất khác. Hoặc một tia nắng xuyên qua đúng vị trí đắc địa, tự nhiên quang cảnh ấy gợi lên một cảm giác rất sống động…Tất cả sẽ ùa về, thổi một sức sống mới cho một góc quen thuộc. Tôi gọi đó là "thổi hồn vào những góc chết" - đấy là điểm đặc biệt của tôi."

Nhà sưu tập Võ Ngọc Hùng cho biết, anh đặc biệt thích những ánh nắng trong tranh Phạm Bình Chương. "Mỗi ánh nắng của anh lại mang một tinh thần hoàn toàn khác nhau: nắng hè, nắng thu, nắng đông... Tôi sưu tầm nhiều bức, nhưng rất thích một bức tên là 'Nắng đông' - từng tham gia Triển lãm Mỹ thuật 30 năm đổi mới. Hiện nay, bức 'Nắng đông' được tôi treo trang trọng ngay trong nhà. Mỗi lần trước khi đi làm hay khi cần nguồn năng lượng tích cực, nhìn vào bức tranh tôi cảm thấy như có thêm một nguồn năng lượng tươi mới", nhà sưu tập nói. 

Phạm Bình Chương chia sẻ, phong cách hiện thực cho phép họa sĩ khai thác những biến đổi tinh tế về ánh sáng, màu sắc, chất liệu của không gian đô thị. Bắt đầu vẽ về Hà Nội từ năm 2000, đến nay anh đã sở hữu gia tài khoảng 200 bức về Hà Nội.

Anh cho biết, hiện anh đang "thai nghén" cho một kế hoạch mới. "Nói ra thì lại thành "nói trước bước không qua", nhưng chắc chắn sẽ là một cái gì đó vừa là Hà Nội, vừa có sự mới mẻ (chưa chắc đã là đổi mới phong cách, nhưng chắc chắn là một đề tài mới về Hà Nội). Bật mí một chút là chưa chắc đã nói về phố, mà có thể nói về đời sống Hà Nội - mình vẫn không thể thoát khỏi tình yêu đó được", theo họa sĩ Phạm Bình Chương.

Họa sĩ Phạm Bình Chương sinh năm 1973, tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Việt Nam, được công chúng gọi với cái tên thân thương "người miệt mài kể chuyện phố". Anh đã tổ chức 4 triển lãm cá nhân về Hà Nội mang tên "Xuống phố" cùng triển lãm "Câu chuyện bên lề đường", "Golden Palace". 

Tranh của anh có mặt tại các bộ sưu tập ở nhiều nước trên thế giới. Đáng chú ý, loạt tranh về Hà Nội của họa sĩ Phạm Bình Chương đã được vinh danh ở hạng mục Tác phẩm tại Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2025 do báo Thể thao và Văn hóa, TTXVN tổ chức.