Grammy 2026 - thông điệp rõ ràng cho âm nhạc tương lai

Lễ trao giải Grammy vừa diễn ra vào sáng 2/2 theo giờ Việt Nam. Không hổ danh là giải thưởng âm nhạc danh giá bậc nhất thế giới, các chiến thắng tại giải năm nay đã nói lên rất nhiều điều về bối cảnh âm nhạc hiện nay.

Giải Grammy 2026 đã đánh dấu nhiều thay đổi đáng kể, từ khâu xét đề cử tới kết quả chiến thắng cuối cùng.

Những cập nhật cần thiết

Trước hết, trong nỗ lực phù hợp với bối cảnh âm nhạc hiện đại, Grammy năm nay đã có nhiều thay đổi cả về hạng mục, quy tắc tranh giải lẫn cấu trúc thành viên bỏ phiếu. Một trong những thay đổi nổi bật nhất là trong lĩnh vực nhạc đồng quê, nơi hạng mục Album nhạc đồng quê hay nhất trước đó đã được chia thành 2 giải riêng biệt là Album nhạc đồng quê đương đại hay nhất và Album nhạc đồng quê truyền thống hay nhất.

Quyết định ấy đáp ứng sự phân hóa ngày càng tăng trong thể loại này, đặc biệt là trong thập kỷ qua. Theo đó, nhạc đồng quê truyền thống - đặc trưng với nhạc cụ acoustic và lối kể chuyện - đang hồi sinh mạnh mẽ nhờ pha trộn với nhạc pop.

Sự thay đổi này diễn ra sau chiến thắng mang tính bước ngoặt của Beyonce tại Grammy 2025, nơi cô giành giải Album nhạc đồng quê hay nhất, trong lần đầu tiên được đề cử ở hạng mục này. Trong khi đó, gần 1 thập kỷ trước đó, ca khúc mang âm hưởng nhạc đồng quê Daddy Lessons (2016) của cô đã bị ủy ban nhạc đồng quê từ chối.

Sự phân chia này cũng giúp tránh những tranh cãi, đồng thời tạo không gian cho cả những người trung thành với âm thanh gốc lẫn những người ủng hộ sự đổi mới.

Một thay đổi quan trọng nữa là điều kiện để được đề cử cho hạng mục Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất. Theo các quy tắc trước đây, nếu 1 nghệ sĩ từng có đóng góp trong dự án được đề cử giải Album của năm, họ sẽ không còn đủ điều kiện cho hạng mục Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất trong tương lai. Giờ đây, nếu nghệ sĩ có đóng góp 20% hoặc ít hơn trong 1 album được đề cử Album của năm, họ sẽ vẫn đủ điều kiện cho hạng mục nghệ sĩ mới.

Về cấu trúc, năm nay, Viện Hàn lâm Thu âm đã mời thêm 3.800 nhà sáng tạo và chuyên gia âm nhạc mới vào ban bỏ phiếu. Trong số này, 50% dưới 39 tuổi, 58% là người da màu và 35% là phụ nữ. Ngoài ra, lần đầu tiên trong lịch sử, các thành viên bỏ phiếu cho giải Grammy Latin cũng được mời tham gia Viện Hàn lâm Thu âm, nâng số thành viên mới gốc Tây Ban Nha hoặc Latin lên 28%.

Theo ông Harvey Mason Jr., Giám đốc điều hành của Viện Hàn lâm Thu âm: "Mỗi năm, trong quá trình xem xét giải thưởng và đề cử, trọng tâm của chúng tôi là tinh chỉnh các quy tắc, phát hiện bất cứ điều gì không còn hiệu quả và đảm bảo chúng tôi tôn vinh cộng đồng sáng tạo của mình theo cách ý nghĩa nhất".

Ông miêu tả những thay đổi năm 2026 là "những cập nhật rất cần thiết để đảm bảo những người có đóng góp đáng kể cho âm nhạc được công nhận đúng mức và có cơ hội được tôn vinh trong đêm nhạc lớn nhất".

Không ít bất ngờ

Năm nay, Kendrick Lamar dẫn đầu đề cử Grammy với 9 đề cử, nâng tổng số đề cử trong sự nghiệp của anh lên 66. Anh nhận được đề cử ở cả 3 hạng mục hàng đầu: Bản thu âm và Ca khúc của năm cho màn hợp tác với SZA, Luther, và Album của năm cho GNX.

Lady Gaga, Jack Antonoff và Cirkut đứng thứ 2 với 7 đề cử mỗi người. Theo sau là Bad Bunny, Sabrina Carpenter, Leon Thomas và Serban Ghenea với 6 đề cử. Đặc biệt, Bad Bunny - người sẽ biểu diễn trong giờ nghỉ giữa hiệp tại Super Bowl 2026 - hiện là nghệ sĩ nói tiếng Tây Ban Nha đầu tiên nhận được đề cử ở cả 3 hạng mục hàng đầu, cho thấy sự đa dạng rõ ràng tại giải năm nay.

Ngoài ra, K-pop cũng ghi dấu lịch sử khi lần đầu tiên có 2 ca khúc được đề cử ở hạng mục Ca khúc của năm là Golden trong phim hoạt hình KPop Demon Hunters và APT. của Rose và Bruno Mars. Chưa bao giờ K-pop lại gần với tượng Grammy đến vậy!

Theo dự đoán trước lễ trao giải của các chuyên gia, Bad Bunny sẽ thắng giải Album của năm với Debi Tirar Mas Fotos, Lady Gaga thắng giải Bản thu âm của năm với Abracadabra, còn Ca khúc của năm thuộc về Golden.

Khán giả thì hy vọng về ngôi sao sáng chói với mưa giải thưởng trong 1 đêm, như Michael Jackson với 8 giải kỷ lục năm 1984, tương tự là Santana với 8 giải năm 1999. Gần hơn, năm 2012, Adele đã san bằng kỷ lục của Beyonce về số giải Grammy của nữ nghệ sĩ trong 1 đêm với 6 giải.

Rất tiếc, 2026 không phải là năm choáng ngợp như thế. Kết quả, chỉ có Bunny thật sự thắng giải Album của năm. Bản thu âm của năm cuối cùng thuộc về Luther của Kendrick Lamar và SZA. Bất ngờ nhất, Ca khúc của năm đã gọi tên Wildflower của anh em Billie Eilish và Finneas O'Connell.

Wildflower là hit của năm nhưng rõ ràng không bùng nổ bằng các đề cử khác như Golden, Luther, Abracadabra hay Manchild. Ngoài ra, đây cũng chỉ là đĩa đơn thứ 4 trong album Hit Me Hard and Soft của Eilish, sau Lunch, Birds of a Feather và Chihiro. Thật bất thường khi 1 ca khúc "ẩn" như vậy lại thắng giải này.

Ngược lại, thật sốc khi Sabrina Carpenter, vốn làm mưa làm gió năm qua, hoàn toàn trắng tay dù có tới 6 đề cử. Trước đó, phần đa các chuyên gia âm nhạc tin chắc rằng ca khúc Manchild của cô sẽ thắng giải Màn biểu diễn solo pop hay nhất. Cuối cùng, giải này lại bất ngờ thuộc về Messy của Lola Young.

Tôn vinh tính đa dạng

Ngay từ khâu đề cử, Grammy 2026 đã cho thấy sự tôn vinh dành cho tính đa dạng. Kết quả cuối cùng cũng không khác: Đây là năm của âm nhạc toàn cầu chứ không chỉ tập trung vào thị trường Mỹ/Vương quốc Anh như trước đây.

Điển hình nhất chính là chiến thắng của Bad Bunny với Debi Tirar Mas Fotos - album tiếng Tây Ban Nha đầu tiên thắng giải Album của năm. Đây là cột mốc lớn không chỉ với nhạc Latin nói riêng mà cho cả nhạc không hát tiếng Anh nói chung.

Bên cạnh đó, dù cả 2 ca khúc APT. và Golden đều bỏ lỡ giải Ca khúc của năm, K-pop vẫn làm nên kỳ tích khi Golden thắng giải Ca khúc sáng tác cho phương tiện truyền thông hình ảnh hay nhất. Đây là lần đầu tiên K-pop có giải Grammy (dù BTS trước đó đã 5 lần được đề cử). Một khoảnh khắc mang tính bước ngoặt cho K-pop tại thị trường âm nhạc hàn lâm phương Tây!

Chiến thắng của Golden còn cho thấy sự lên ngôi của nhạc phim và trò chơi điện tử. Đây là xu hướng sẽ phát triển trong tương lai, nơi âm nhạc và hình ảnh hòa quyện với nhau hơn bao giờ hết.

Ngoài ra, nhiều nhà phê bình cũng nhận định rằng Grammy năm nay ưu tiên chiều sâu sáng tạo, tính nghệ thuật hơn là chỉ số thương mại. Có thể thấy rõ nhất điều này trong chiến thắng của ca khúc Wildflower. Thêm nữa, về mặt thể loại, nhiều chiến thắng thể hiện sự linh hoạt khi kết hợp nhiều thể loại hip-hop, pop, Latin, R&B, alternative… thay vì chỉ đi theo 1 phong cách cụ thể. Kết quả này cũng phản ánh xu hướng hiện nay: âm nhạc đi về thử nghiệm, không còn bị bó buộc bởi ranh giới thể loại nữa.

Trong tháng đầu tiên sau khi công bố đề cử, Grammy đã thúc đẩy doanh thu phát trực tuyến cho các đề cử lên tới 1,3 tỷ USD. Với kết quả giải Grammy như trên, chắc chắn âm nhạc đích thực sẽ tìm được vị trí xứng đáng trước cảnh tràn lan nhạc trí tuệ nhân tạo chất lượng thấp.

Giữa giai đoạn nhiều thử thách mới, hơn bao giờ hết, Grammy đang cho thấy vị trí định hướng âm nhạc quan trọng của mình, để âm nhạc không chỉ là thương mại mà còn là câu chuyện về nghệ thuật, đổi mới và tác động văn hóa toàn cầu.