Gói bánh chưng nơi xa vạn dặm, giữ gìn hương Tết Việt trên đất Nam Phi

Xa quê hàng nghìn cây số, giữa lòng thủ đô Pretoria nắng vàng và gió mát của Nam Phi, những người con đất Việt vẫn giữ trọn hồn cốt Tết cổ truyền bằng những chiếc bánh chưng xanh vuông vức - biểu tượng của đất trời giao hòa, sum vầy và ấm no.

Mọi thứ bắt đầu từ những chuyến hàng vượt đại dương. Lá dong tươi xanh, gạo nếp thơm dẻo, đỗ xanh bùi ngậy được chọn lựa kỹ lưỡng từ quê hương Việt Nam, đóng gói cẩn thận gửi sang. Không phải lúc nào cũng dễ dàng: đôi khi phải chờ đợi hàng tháng trời, có lúc phải chấp nhận chi phí cao chỉ để đảm bảo nguyên liệu “chuẩn vị” nhất. 

Lá dong được rửa sạch, lau khô rồi xếp gọn trong tủ đông đá - nơi lạnh giá ấy trở thành “ngôi nhà tạm” cho hương vị quê nhà giữa trời Nam bán cầu. Gạo nếp và đỗ xanh cũng chỉ chọn loại ngon nhất từ miền Bắc, để giữ được độ dẻo thơm, bùi ngậy đúng điệu bánh chưng truyền thống.

Ngày gói bánh chưng luôn là ngày mong chờ nhất. Khu bếp chung của Đại sứ quán Việt Nam tại Nam Phi trở nên nhộn nhịp với tiếng cười nói rộn ràng. Các anh chị em từ Đại sứ quán cùng các cơ quan bên cạnh như Văn phòng Tùy viên quốc phòng, Thương vụ và Thông tấn xã quây quần bên nhau, hào hứng gói bánh để chuẩn bị cho Tết cộng đồng dành cho bà con xa xứ.

Nhiều người chưa bao giờ gói bánh chưng - ở Nam Phi, lá dong không mọc, nguyên liệu không sẵn có, nên Tết xưa nay chỉ là ký ức xa xăm. Có người lúng túng tay chân, phải mở YouTube, lướt TikTok để học từng bước: cách xếp lá, đặt gạo, buộc lạt chắc chắn. Có người cười ngượng khi chiếc bánh đầu tay méo mó, không vuông vức. Nhưng chẳng ai nản lòng. Từng chiếc bánh dần thành hình dưới bàn tay đầy yêu thương: nếp trắng ngần hòa quyện đỗ xanh vàng óng, thịt mỡ thơm lừng, tất cả gói gọn trong lớp lá dong xanh mướt. Dù không đều đặn, dù chưa đẹp mắt, mỗi chiếc bánh chưng đều chứa chan tình cảm, là tấm lòng gửi gắm đến bà con xa xứ.

Chia sẻ với phóng viên tại Pretoria, chị Thùy Nga - phu nhân cán bộ cơ quan đại diện Việt Nam tại Nam Phi - bồi hồi ôn lại kỷ niệm: “5 năm rồi, mỗi dịp Tết đến, lòng tôi lại ấm áp lạ thường giữa mùa Hè Pretoria. Ban đầu, gói bánh chưng ở đây là thử thách lớn: nguyên liệu phải gửi từ quê nhà, phải chọn loại ngon nhất để giữ vị dẻo thơm đúng điệu. Có những năm chờ đợi lâu đến mức lo lắng, nhưng khi mọi người quây quần trong bếp Đại sứ quán, tay lóng ngóng xếp lá, buộc lạt, xem YouTube hướng dẫn, cùng chia sẻ câu chuyện gói bánh tuổi thơ… thì mọi mệt mỏi đều tan biến”.

Chị Nga hào hứng chia sẻ: “Với tôi, gói bánh chưng ở Nam Phi không chỉ là làm bánh, mà là cách chúng tôi ôm lấy cội nguồn, giữ lấy hồn quê hương giữa trời Nam bán cầu. Mỗi chiếc bánh là lời thì thầm: ‘Quê hương vẫn ở đây, trong từng hạt nếp, từng sợi lạt, từng giọt mồ hôi và nụ cười’. Khi trao bánh cho bà con, thấy mắt họ sáng lên, tôi biết Tết đã thực sự về, gần lắm, ấm áp lắm, dù ở bất cứ nơi đâu”.

Những nồi bánh chưng lớn được đặt lên bếp củi, khói nghi ngút bay lên trời cao, mùi thơm ngai ngái của lá dong quyện lẫn hương gạo mới lan tỏa khắp không gian. Nước sôi lục bục suốt 12 tiếng đồng hồ dài đằng đẵng. Ai nấy thức trắng, thay phiên canh lửa, canh nước, chỉ mong bánh chín đều, không nứt, không sống. Tiếng củi nổ lách tách, tiếng cười nói rộn ràng, tiếng kể chuyện quê nhà hòa quyện thành bản giao hưởng ấm áp giữa đất trời Nam Phi.

Khi bình minh lên là lúc mọi người vớt bánh. Nước nóng hổi đổ đi, từng chiếc bánh được rửa sạch, lau khô, ép cẩn thận rồi xếp ngay ngắn chờ ngày Tết. Những chiếc bánh chưng xanh mướt ấy, dù hình dáng chưa hoàn hảo, vẫn sáng lên vẻ đẹp riêng: vẻ đẹp của tinh thần gắn kết, nỗi nhớ quê hương cháy bỏng, tình người Việt vượt qua khoảng cách địa lý.

Khi mùi thơm bánh chưng lan tỏa, ai nấy đều cảm nhận rõ: Tết dân tộc đã thực sự đến rất gần. Dù ở đâu, dù xa xôi đến mấy, chỉ cần có nhau, chỉ cần giữ gìn truyền thống, quê hương vẫn luôn ở ngay đây, trong từng miếng bánh chưng xanh đậm đà hương vị.