Hội chợ, theo lẽ thường, là nơi tìm đến để mua và bán. Tại đó, gian hàng nào cũng sẽ vận hành theo "công thức" giới thiệu sản phẩm, đưa ưu đãi thu khách hàng. Phần lớn chúng ta khi đến Hội chợ Mùa Xuân hẳn cũng mang theo tâm thế ấy: Đi để xem, chọn - và nếu phù hợp thì mua.
Xem chuyên đề Góc nhìn 365 TẠI ĐÂY
Nhưng, vài ngày qua, trải nghiệm thực tế của người viết lại gắn với một câu chuyện thú vị: Giữa không khí nhộn nhịp ấy, vẫn có những gian hàng dường như không đặt trọng tâm vào giao dịch. Họ vẫn chuẩn bị sản vật chu đáo, vẫn bày biện chỉn chu, nhưng điều được thực hiện nhiều nhất không phải là chào giá, mà là… tặng và mời!
Đơn cử, ở khu trưng bày của thành phố Cần Thơ, quầy hoa quả nổi bật bởi sắc vàng của xoài cát Hoà Lộc, màu tím ánh của vú sữa, màu xanh của bưởi da xanh. Tại đó, chị Ngọc Dũng (Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng chế biến và Phát triển thị trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ) luôn có mặt tại gian hàng, trực tiếp giới thiệu từng loại trái cây với thái độ điềm đạm, cởi mở.
Người dân háo hức mua sắm tại Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất. Ảnh: Quốc Khánh
Thử hỏi giá vài loại trái cây, hóa ra gian trưng bày này không vận hành theo cách thông thường. Đây không phải quầy bán lẻ, mà là không gian giới thiệu sản phẩm của cơ quan quản lý nhà nước. Nhiệm vụ chính của đơn vị không nằm ở chuyện giao dịch tại chỗ, mà là kết nối doanh nghiệp, quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường.
Bởi vậy, cách chị Dũng đứng quầy cũng khác. Chị nói về xoài, về vú sữa như nói về những đại diện của "sông nước miệt vườn" Cần Thơ; rồi nhắc tới quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn Việt - Pháp, tới việc trái cây đã xuất khẩu sang Mỹ, Hàn Quốc.
Và thay cho lời chào mời mua bán, người viết bắt gặp khoảnh khắc chị Ngọc Dũng lựa những trái vú sữa vừa tầm, gửi tặng một vài vị khách đứng lại khá lâu, đang chăm chú nghe câu chuyện về vùng trồng và tiêu chuẩn sản xuất. Nhẹ nhàng, không giống như kiểu phát quà khuyến mại, đó là sự chia sẻ dành cho những người thực sự quan tâm, hào hứng tìm hiểu về sản vật, theo cách một cán bộ miền Tây bày tỏ thiện tình của mình.
Ở một góc khác, gian hàng của Bản du lịch Thái Hải (Thái Nguyên) lại tạo dấu ấn bằng sự mộc mạc rất đời thường. Những phụ nữ Tày trong trang phục truyền thống đứng đón khách với nụ cười hiền, chủ động chào hỏi và mời dùng thử các món ăn được bày biện ngay ngắn trên bàn: khâu nhục, lạp sườn, thịt treo gác bếp, bánh chưng, bánh khảo, chè lam…
Người dân tham quan, mua sắm tại Hội chợ mùa Xuân. Ảnh: Lê Đông
Hương vị đậm đà, lạ miệng dễ khiến người ta nghĩ đến chuyện mua mang về. Nhưng điều khiến du khách bất ngờ là phần lớn các món ăn ấy không phải để bán. Bà con chuẩn bị chủ yếu để mời khách nếm thử, để "làm quen" với đặc sản của bản làng du lịch sinh thái này. Gian hàng vì thế trở thành một không gian trải nghiệm: du khách vừa thưởng thức, vừa đứng xem những đôi tay thoăn thoắt gói bánh, nấu xôi trám, làm khâu nhục ngay tại chỗ. Và trên tất cả là sự nồng hậu hồn nhiên, như cách một gia đình mời khách lạ ghé nhà dùng bữa trong dịp Tết về.
Hóa ra, những món ăn không bán ấy lại nói lên nhiều điều. Đó là cách làm thương hiệu bằng sự tử tế. Là tư duy phát triển bền vững thay cho lợi ích ngắn hạn. Là tinh thần hiếu khách - một nét văn hóa vốn đã ăn sâu trong đời sống người Việt Nam.
Và trong nhịp sống hiện đại, giữa không khí mua bán rộn ràng của những ngày giáp Tết, những gian hàng "không bán" ấy tạo nên một khoảng lặng đáng nhớ, nơi người ta tìm thấy sự chân thành - và đôi khi, dừng lại lâu hơn chỉ vì một lời mời giản dị.
