"Tôi cho rằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là công cụ hỗ trợ mà cần được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất để tạo ra năng suất, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số hiện nay".
Đó là phát biểu của đại biểu Vương Quốc Thắng tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa vào sáng 10/11 vừa qua. Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Quý nhận định: Công nghệ đang làm thay đổi căn bản phương thức sáng tạo, sản xuất, quảng bá và phân phối sản phẩm văn hóa, tạo thêm điều kiện gia tăng giá trị, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh của các ngành công nghiệp văn hóa.
Hai ý kiến này đặt ra một yêu cầu đáng chú ý trong quá trình xây dựng dự luật: phát triển công nghiệp văn hóa cần gắn với những thay đổi về công nghệ và phương thức sáng tạo, sản xuất, kinh doanh trong môi trường số. Với nguồn tài nguyên văn hóa phong phú của Việt Nam, việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số có thể tạo thêm điều kiện để khai thác các giá trị sẵn có, phát triển sản phẩm và đưa sản phẩm đến với thị trường.
Sản phẩm công nghiệp văn hóa "Thời khắc" của Nhà hát Kịch Hà Nội kết hợp nghệ thuật sân khấu với công nghệ AI. Ảnh: Khánh Hoà - TTXVN
Từ yêu cầu đó, đại biểu Vương Quốc Thắng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo dự luật cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong sáng tạo, sản xuất, phân phối và kinh doanh sản phẩm văn hóa. Đại biểu cũng nhấn mạnh việc thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và các chủ thể sáng tạo, nhằm tạo điều kiện ứng dụng những giải pháp công nghệ phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực.
Riêng với hạ tầng số, đại biểu Vương Quốc Thắng ủng hộ định hướng xây dựng các nền tảng số, cơ sở dữ liệu văn hóa dùng chung, tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân và các chủ thể sáng tạo tiếp cận, khai thác thông tin, đồng thời đề nghị chú trọng khả năng chia sẻ và liên thông với những hệ thống hiện có, tránh đầu tư dàn trải, phân tán, trùng lặp. Theo đại biểu, đây là nhiệm vụ Nhà nước cần tập trung thực hiện; đồng thời cần tạo điều kiện để doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân tham gia phát triển, cung cấp nền tảng và dịch vụ số, huy động thêm nguồn lực xã hội.
Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thị Quý nhắc đến trường hợp MV Bắc Bling - sản phẩm kết hợp chất liệu văn hóa Kinh Bắc với âm nhạc hiện đại và được quảng bá trên nền tảng số. Theo đại biểu, sự kết hợp này đã tạo sức lan tỏa rộng rãi, đưa hình ảnh quê hương, con người Bắc Ninh đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế.
Từ ví dụ này, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chuỗi giá trị bền vững, đồng thời đề nghị có chính sách tăng cường kết nối sản phẩm văn hóa với doanh nghiệp du lịch, lữ hành và các đơn vị phân phối nội dung số, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nghệ sĩ và cộng đồng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.
***
Thực tế, việc Quốc hội thảo luận, hoàn thiện dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa cũng diễn ra trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai trên cả nước. Đây cũng là dịp để xem xét những cơ chế phù hợp với đặc thù sáng tạo, sản xuất và kinh doanh văn hóa, nhất là khả năng ứng dụng công nghệ, tiếp cận dữ liệu và phát triển thị trường.
Những điều kiện này cần được tính đến trong quá trình hoàn thiện dự luật để khoa học, công nghệ và chuyển đổi số phát huy vai trò trong phát triển công nghiệp văn hóa.
