Sáng 14/5, Hội đồng giám khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 7 - năm 2026 đã bước vào phiên chấm chọn cuối cùng để tìm ra những tác phẩm xứng đáng được vinh danh trong lễ trao giải diễn ra ngày 22/5 tới tại Hà Nội.
Bước sang mùa giải thứ 7, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn tiếp tục cho thấy sức sống bền bỉ của một giải thưởng giàu uy tín trong đời sống văn học nghệ thuật Việt Nam. Không chỉ giữ được chất lượng chuyên môn qua từng mùa giải, Dế Mèn năm nay còn đánh dấu định hướng nâng tầm rõ nét, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.
Sáng 14/5, Hội đồng giám khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 7 - năm 2026 đã bước vào phiên chấm chọn cuối cùng để tìm ra những tác phẩm xứng đáng được vinh danh trong lễ trao giải diễn ra ngày 22/5 tới tại Hà Nội.
Từ 146 tác phẩm được xem xét, thẩm định, Hội đồng giám khảo đã chọn ra Top 10 chung khảo gồm nhiều loại hình sáng tạo khác nhau: truyện dài, thơ, hội họa, truyện tranh, nhạc kịch, hoạt hình và mô hình sáng tạo đa nền tảng. Đây cũng là mùa giải ghi nhận sự xuất hiện nổi bật của các tác giả nhỏ tuổi với 4 gương mặt thiếu nhi góp mặt trong Top 10.
Theo nhà thơ Trần Đăng Khoa, Chủ tịch Hội đồng giám khảo, mùa giải năm nay cho thấy một đời sống sáng tác thiếu nhi "rất sung sức". Ông nhận định số lượng tác phẩm tham gia khá đông, chất lượng đồng đều và xuất hiện nhiều sáng tạo mới mẻ dành cho trẻ em.
Điều đáng chú ý là bên cạnh các tên tuổi quen thuộc như Nguyễn Ngọc Thuần hay Tạ Huy Long, mùa giải năm nay còn có thêm nhiều tác giả mới, đặc biệt là các cây bút và họa sĩ nhí với những sáng tạo giàu trí tưởng tượng và cá tính nghệ thuật riêng.
Các tác phẩm năm nay đã chạm tới những vấn đề rất mới của đời sống hiện đại, như AI hay công nghệ số
Giữ vững uy tín, mở rộng biên độ sáng tạo
Ở mùa giải thứ 7, Dế Mèn tiếp tục khẳng định độ mở của mình khi không giới hạn trong phạm vi văn chương truyền thống. Top 10 chung khảo năm nay có sự xuất hiện của vở nhạc kịch Phép màu của Kurt, series hoạt hình Wolfoo cùng hệ sinh thái sáng tạo số. Điều này cho thấy giải thưởng đang ngày càng tiệm cận đời sống sáng tạo đương đại, nơi các sản phẩm văn hóa dành cho thiếu nhi không chỉ tồn tại trên trang sách mà còn mở rộng sang sân khấu, điện ảnh, hoạt hình và các nền tảng số.
Nhà phê bình văn học Văn Giá cho rằng sự đa dạng loại hình chính là một trong những dấu hiệu cho thấy uy tín ngày càng lớn của giải thưởng. Theo ông, việc nhiều nghệ sĩ ở các lĩnh vực khác nhau tham dự cho thấy sức hút và vị thế của Dế Mèn trong đời sống sáng tạo dành cho thiếu nhi hiện nay.
Không chỉ đa dạng về hình thức, các tác phẩm năm nay còn phản ánh rõ hơi thở của đời sống hiện đại. Một số tác phẩm đã đặt ra những vấn đề mới như trí tuệ nhân tạo, công nghệ số hay mối quan hệ giữa con người với thế giới công nghệ. Tuy nhiên, theo các giám khảo, điều quan trọng là các sáng tác vẫn giữ được giá trị cốt lõi của văn học nghệ thuật thiếu nhi: nuôi dưỡng cảm xúc, trí tưởng tượng và nhân tính.
Nhà phê bình Văn Giá nhận định, trong bối cảnh AI và công nghệ ngày càng tham gia sâu vào đời sống sáng tạo, việc giữ được "chất người" trong nghệ thuật là điều đặc biệt quan trọng. Ông cho rằng các tác phẩm của Dế Mèn năm nay đã phần nào phản ánh được tinh thần ấy: cập nhật với thời đại nhưng không đánh mất giá trị nhân văn.
Top 10 chung khảo năm nay có sự xuất hiện của vở nhạc kịch Phép màu của Kurt
Xây dựng một hệ sinh thái văn hóa - nghệ thuật dành cho trẻ em trong kỷ nguyên số
Một điểm nhấn khác của mùa giải thứ 7 là định hướng "nâng tầm" giải thưởng theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị 04-CT/TW về hoạt động xuất bản trong tình hình mới. Theo Ban tổ chức, Dế Mèn không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và tôn vinh các sáng tạo "của thiếu nhi" hay "vì thiếu nhi", mà còn hướng tới mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái văn hóa - nghệ thuật dành cho trẻ em trong kỷ nguyên số.
Điều này đồng nghĩa với việc thúc đẩy những tác phẩm giàu tiềm năng trở thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa có khả năng lan tỏa rộng rãi trong xã hội, đồng thời góp phần xây dựng văn hóa đọc và đời sống tinh thần cho thế hệ trẻ.
Họa sĩ Thành Chương đánh giá, sau 7 mùa giải, Dế Mèn đã phát triển một cách tự nhiên nhưng bền vững. Theo ông, mỗi mùa giải đều cho thấy sự phong phú trong sáng tạo, giống như "một khu vườn nhiều hoa thơm, cỏ lạ", nơi mỗi tác giả đều mang đến một cá tính nghệ thuật riêng biệt.
Từ một giải thưởng mới ra đời năm 2020, Dế Mèn hôm nay đang từng bước trở thành điểm hẹn sáng tạo quan trọng của văn học nghệ thuật thiếu nhi Việt Nam. Không chỉ phát hiện những tài năng mới, giải thưởng còn góp phần khẳng định vị trí của sáng tạo dành cho trẻ em trong dòng chảy phát triển văn hóa quốc gia.
Trong bối cảnh văn hóa ngày càng được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội như tinh thần Nghị quyết 80, hành trình "nâng tầm" của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn cũng cho thấy một kỳ vọng lớn hơn: đầu tư cho thiếu nhi hôm nay chính là đầu tư cho nền tảng văn hóa và sức sáng tạo của tương lai.
