Festival Thăng Long - Hà Nội: Tiếng trống truyền thống kể chuyện văn hóa Việt

Trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chương trình "Nhất Trống - Một tiếng trống - Ngàn năm văn hiến" mang tới cho người dân và du khách một không gian rộn ràng, đong đầy ký ức cộng đồng, tri thức nghề cùng những giá trị văn hóa truyền thống.

Trong đời sống văn hóa Việt Nam, trống không chỉ là một nhạc cụ mà còn gắn bó mật thiết với tín ngưỡng, lễ hội, giáo dục và sinh hoạt cộng đồng qua nhiều thế hệ. Tiếng trống hiện diện trong nhiều không gian văn hóa, từ lễ hội làng, nghi lễ tín ngưỡng đến trường học và các sinh hoạt cộng đồng, mang những sắc thái khác nhau nhưng cùng thể hiện sự gắn kết, nhịp điệu và sức sống của cộng đồng.

Trưng bày giới thiệu một số làng nghề và không gian văn hóa tiêu biểu của 3 miền như: làng trống Đọi Tam (Ninh Bình), làng trống Bình An (Tây Ninh), không gian văn hóa trống Tây Nguyên... Không chỉ là những sản phẩm hoàn thiện, trưng bày còn kể câu chuyện văn hóa phía sau mỗi chiếc trống được các thế hệ nghệ nhân lưu giữ và trao truyền.

Nghệ nhân Phạm Chí Thêu, Làng Trống Đọi Tam, tỉnh Ninh Bình nói: "Trống Đọi Tam mang âm sắc trầm, thâm thúy, mang tính thôi thúc, thúc giục con người. Khi một tiếng trống nổi lên, có thể như hồi xưa là xông trận, rồi trống hối thúc học sinh đến trường học... Nét đặc biệt là tang trống thì làm bằng gỗ mít, còn da thì làm bằng da trâu". 

Nghệ nhân Nguyễn Văn An, Làng Trống Bình An, tỉnh Tây Ninh cho biết: "Trống Bình An có nhiều màu sắc. Đặc biệt hơn, Trống lân thì mình phải tạo dáng những cái trống chầu, rồi mình chế tác những mã đình, được sản xuất cho các đoàn lân sư rồng trên mọi miền đất nước, cũng như các bạn bè trên thế giới. Do đó, mình chế tác những sản phẩm làm sao mà bắt mắt, chất lượng và độ bền phải chắc".

Từ một vật dụng quen thuộc, chiếc trống mở ra câu chuyện về nghề thủ công, về kỹ năng và tri thức dân gian, về lễ hội, cộng đồng và những cách thức mà các thế hệ người Việt đã lưu giữ, trao truyền các giá trị văn hóa. Qua đó, giúp công chúng nhận diện chiều sâu văn hóa ẩn chứa trong những giá trị tưởng như gần gũi, quen thuộc của đời sống.

Theo nhà sưu tầm Đặng Minh Tâm, trống Tây Nguyên có nét rất riêng, khác hoàn toàn với các loại trống ở vùng đồng bằng. Trống được đục từ một thân cây gỗ nguyên khối, và ở Tây Nguyên cũng không có các làng nghề làm trống chuyên nghiệp. 

"Người ta làm trống hoàn toàn theo kiểu ngẫu hứng, gia đình nào có điều kiện thì tự làm. Chiếc trống chỉ được đánh trong những dịp lễ trọng đại của buôn làng, tại nhà rông hay nhà dài. Trống của gia đình nào thì gia đình đó mới được gõ. Đặc biệt, trước khi sử dụng trống, người ta đều phải làm lễ xin phép Thần Trống", ông Tâm nói.

TS. Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm hoạt động VHKH Văn Miếu - Quốc Tử Giám chia sẻ: "Chúng tôi muốn quảng bá những giá trị văn hóa VN đến với bạn bè trong nước và quốc tế. Đồng thời tôn vinh các nghệ nhân, những người hàng nghìn năm qua các thế hệ đã miệt mài gìn giữ nghề làm trống để tạo ra thanh ẩm kết nối các thế hệ người Việt trong các giai đoạn lịch sử Việt Nam".

Việc tổ chức chương trình "Nhất Trống - Một tiếng trống - Ngàn năm văn hiến" tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám tạo nên một không gian kết nối giữa di sản vật thể và những giá trị văn hóa phi vật thể đang được thực hành trong đời sống.

Chương trình sẽ diễn ra đến hết ngày 20/9.