Đưa bản sắc Việt Nam vào concert - Mở đường cho sản phẩm công nghiệp văn hóa vươn ra thế giới

17/11/2026 16:03 GMT+7

Khi chất liệu văn hóa, lịch sử và đời sống Việt Nam được chuyển tải bằng ngôn ngữ âm nhạc đương đại, concert có thể trở thành một sản phẩm công nghiệp văn hóa giàu sức cạnh tranh, góp phần đưa câu chuyện Việt Nam đến với công chúng quốc tế.

Trong đời sống âm nhạc hiện nay, concert không còn đơn thuần là một buổi biểu diễn để nghệ sĩ gặp gỡ người hâm mộ. Với khả năng kết hợp âm nhạc, sân khấu, hình ảnh, công nghệ và nhiều loại hình nghệ thuật, mỗi chương trình có thể tạo nên một không gian trải nghiệm văn hóa riêng.

Đặc biệt, khi được đầu tư về nội dung và ý tưởng sáng tạo, concert còn có khả năng kể những câu chuyện về đất nước, con người và bản sắc dân tộc theo cách gần gũi với công chúng hôm nay.

Từ chất liệu văn hóa đến ngôn ngữ nghệ thuật đương đại

Thực tế cho thấy, những chương trình nghệ thuật mang dấu ấn quốc gia như "Tổ quốc trong tim", "80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc" hay các concert của nghệ sĩ trong nước đang thu hút đông đảo khán giả. 

Sức hấp dẫn của những chương trình này không chỉ đến từ sự tham gia của các nghệ sĩ được yêu thích, mà còn từ khả năng khơi gợi tình cảm cộng đồng, niềm tự hào và sự đồng cảm thông qua âm nhạc.

Đưa bản sắc Việt Nam vào concert – Mở đường cho sản phẩm công nghiệp văn hóa vươn ra thế giới - Ảnh 1.

Concert “Tổ quốc trong tim” thu hút gần 50.000 khán giả. Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+

Tuy nhiên, đưa bản sắc Việt Nam vào concert không đơn giản là sử dụng một vài hình ảnh quen thuộc, trang phục truyền thống hay giai điệu dân gian làm yếu tố trang trí cho sân khấu.

Vấn đề quan trọng hơn là tìm được cách chuyển hóa những giá trị văn hóa thành ngôn ngữ nghệ thuật phù hợp với tinh thần đương đại, tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa di sản và đời sống hôm nay.

Đây cũng là một trong những vấn đề được đặt ra tại tọa đàm "Từ concert- Tới con tim" do Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) tổ chức. Câu hỏi về ranh giới giữa sáng tạo đương đại và khai thác hời hợt khi sử dụng chất liệu lịch sử, văn hóa dân tộc cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với người làm nghệ thuật. Chất liệu truyền thống cần được tìm hiểu, tiếp nhận và xử lý bằng tư duy sáng tạo, thay vì chỉ xuất hiện như một chi tiết tạo hiệu ứng thị giác hoặc gây chú ý nhất thời.

Đưa bản sắc Việt Nam vào concert – Mở đường cho sản phẩm công nghiệp văn hóa vươn ra thế giới - Ảnh 2.

Tọa đàm "Từ concert - Tới con tim" do Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) tổ chức. Ảnh: Hòa Nguyễn

Theo nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc Nguyễn Hữu Vượng, muốn đưa âm nhạc truyền thống đến gần hơn với khán giả trẻ, người làm nghề cần tìm được cách thể hiện mới, phù hợp với thị hiếu nghe nhạc hiện nay. 

Anh cho rằng, âm nhạc dân gian khi bước lên sân khấu concert cần được làm mới về cách phối khí và trình diễn, nhưng vẫn phải giữ được tinh thần vốn có. 

Đó cũng là hướng tiếp cận để những chất liệu quen thuộc có thể tiếp tục sống trong đời sống âm nhạc đương đại, thay vì chỉ được nhìn nhận như một phần của quá khứ.

Đưa bản sắc Việt Nam vào concert – Mở đường cho sản phẩm công nghiệp văn hóa vươn ra thế giới - Ảnh 3.

Nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc Nguyễn Hữu Vượng tại tọa đàm "Từ concert - Tới con tim". Ảnh: Hòa Nguyễn

TS, NSND Trần Ly Ly, Chủ tịch Hội đồng Học viện Múa Việt Nam nhìn nhận, bản sắc chính là nền tảng để nghệ thuật Việt Nam có thể đi xa và tạo được vị trí riêng trong môi trường quốc tế. 

Theo bà, văn hóa không phải những giá trị bất biến mà luôn vận động, chuyển mình cùng đời sống. Vì vậy, người sáng tạo hôm nay cần biết chắt lọc những tinh hoa của văn hóa dân tộc, từ đó tìm ra cách biểu đạt mới, vừa giữ được cốt lõi Việt Nam, vừa có khả năng hòa nhập với nghệ thuật thế giới.

Âm nhạc của nghệ sĩ Đen là một gợi mở đáng chú ý. Những câu chuyện về con người và đời sống xã hội được đưa vào tác phẩm bằng ngôn ngữ gần gũi, tạo sự đồng cảm với người nghe. 

MV "Những em bé mặt trời", được thực hiện tại Gia Lai và Quảng Ngãi, với câu chuyện về trẻ em vùng cao, cùng sản phẩm "Không một mình" về an toàn của trẻ em trên không gian mạng, được lựa chọn làm chất liệu trao đổi về trách nhiệm sáng tạo và sức lan tỏa của âm nhạc.

Những câu chuyện xuất phát từ đời sống Việt Nam, khi được kể bằng hình thức phù hợp, có thể mở rộng khả năng tiếp cận của tác phẩm tới nhiều nhóm công chúng.

Điều đó cũng cho thấy, bản sắc Việt không chỉ nằm trong những giá trị đã được định danh như di sản, lễ hội hay nghệ thuật truyền thống. Bản sắc còn hiện diện trong cách người Việt sống, suy nghĩ, ứng xử và nhìn nhận những vấn đề của xã hội. 

Khai thác được chiều sâu ấy sẽ giúp âm nhạc tránh lối thể hiện minh họa, đồng thời tạo ra những tác phẩm có nội dung riêng và khả năng đối thoại với khán giả ở nhiều nền văn hóa.

Sức lan tỏa của concert còn được thể hiện qua khả năng kết nối những người tham dự. Theo ca sĩ Bảo Trâm Idol, đôi khi điều đọng lại với khán giả trẻ sau một chương trình không chỉ là những ca khúc quen thuộc, mà còn có thể là một làn điệu hay nhạc cụ dân tộc lần đầu họ được tiếp cận.

Những chi tiết tưởng như nhỏ bé ấy có thể khơi gợi sự quan tâm, thôi thúc người trẻ tìm hiểu thêm về văn hóa truyền thống và tạo nên những cảm xúc còn đọng lại sau đêm diễn.

Đưa bản sắc Việt Nam vào concert – Mở đường cho sản phẩm công nghiệp văn hóa vươn ra thế giới - Ảnh 4.

Ca sĩ Bảo Trâm Idol tại tọa đàm "Từ concert - Tới con tim". Ảnh: Hòa Nguyễn

Từ sân khấu trong nước đến hành trình quốc tế

Một sản phẩm nghệ thuật muốn bước ra thị trường quốc tế trước hết cần có chất lượng chuyên môn, cách tổ chức chuyên nghiệp và khả năng đáp ứng những tiêu chuẩn biểu diễn ở môi trường mới. 

Nhưng để được nhớ đến giữa thị trường âm nhạc đa dạng, sản phẩm ấy cũng cần có dấu ấn riêng. Với concert Việt Nam, câu chuyện văn hóa và chất âm nhạc mang bản sắc dân tộc có thể trở thành một trong những yếu tố tạo nên sự khác biệt.

Trường hợp chuỗi concert "Sketch A Rose" đưa Hà Anh Tuấn và âm nhạc Việt Nam đến sân khấu Dolby Theatre ở Los Angeles, Mỹ là ví dụ. Với vai trò giám đốc âm nhạc của chương trình, nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc Nguyễn Hữu Vượng chia sẻ mong muốn mang chất âm nhạc Việt Nam khi biểu diễn ở nước ngoài. 

Từ câu chuyện đó, vấn đề đặt ra không chỉ là làm thế nào để một concert có thể tổ chức tại một địa điểm biểu diễn quốc tế, mà còn là làm thế nào để âm nhạc Việt Nam thực sự hiện diện và tạo được dấu ấn ở đó.

Đưa concert ra nước ngoài không đồng nghĩa với việc chỉ chuyển một chương trình đã thành công trong nước sang một sân khấu khác. Mỗi thị trường có đặc điểm công chúng, yêu cầu tổ chức và môi trường cạnh tranh riêng. Vì vậy, sản phẩm cần được chuẩn bị đồng bộ từ ý tưởng nghệ thuật, chất lượng âm thanh, thiết kế sân khấu, năng lực sản xuất đến truyền thông và phân phối. 

Trong tổng thể đó, bản sắc Việt Nam cần được thể hiện bằng một ngôn ngữ nghệ thuật có tính thuyết phục, đủ gần gũi để khán giả trong nước nhận ra mình, đồng thời đủ sức gợi mở để khán giả quốc tế có thể tiếp nhận.

Đây là bài toán đòi hỏi sự phối hợp giữa nghệ sĩ, nhà sản xuất, đơn vị tổ chức và các chủ thể tham gia thị trường công nghiệp văn hóa. Người sáng tạo cần có hiểu biết về chất liệu văn hóa, khả năng làm mới và tư duy hướng tới công chúng. 

Nhà sản xuất cần đầu tư dài hạn, xây dựng chương trình có chất lượng ổn định, thay vì chỉ tập trung vào hiệu ứng của một đêm diễn. Còn các đơn vị tổ chức cần tính đến khả năng phát triển thương hiệu, lưu diễn và khai thác giá trị của sản phẩm sau khi chương trình kết thúc.

Một concert có thể khép lại sau vài giờ biểu diễn, nhưng giá trị của sản phẩm không nhất thiết dừng ở thời điểm sân khấu tắt đèn. Bản thu âm, phim tài liệu hậu trường, nội dung số, hình ảnh trình diễn và các sản phẩm liên quan có thể tiếp tục đưa âm nhạc đến với công chúng. Nếu được đầu tư và khai thác phù hợp, những thành phần này sẽ kéo dài vòng đời của sản phẩm, đồng thời mở thêm cơ hội tạo doanh thu và quảng bá văn hóa.

Cần một thị trường chuyên nghiệp để bản sắc có thể lan tỏa

Bản sắc văn hóa là nguồn chất liệu quan trọng, nhưng không tự động tạo nên sức cạnh tranh cho một sản phẩm công nghiệp văn hóa. Một concert muốn phát triển thành thương hiệu cần hội tụ nhiều yếu tố: ý tưởng nghệ thuật rõ ràng, chất lượng biểu diễn, năng lực sản xuất, công nghệ phù hợp, khả năng tổ chức thị trường và sự bảo đảm về quyền tác giả, quyền liên quan.

Đưa bản sắc Việt Nam vào concert – Mở đường cho sản phẩm công nghiệp văn hóa vươn ra thế giới - Ảnh 5.

Bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (bên trái) và TS, NSND Trần Ly Ly, Chủ tịch Hội đồng Học viện Múa Việt Nam tại tọa đàm. Ảnh: Hòa Nguyễn

Tại tọa đàm "Từ concert tới con tim", những vấn đề về môi trường sáng tạo, tổ chức thị trường, hạ tầng biểu diễn, bảo hộ bản quyền và vai trò kiến tạo của Nhà nước được đặt ra như các điều kiện để concert phát triển chuyên nghiệp. 

Theo bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chất liệu văn hóa không chỉ nằm trong những di sản hay giá trị truyền thống đã được định danh, mà còn hiện diện trong đời sống thường ngày. 

Điều quan trọng là người sáng tạo biết lựa chọn, chuyển tải những câu chuyện ấy sao cho có khả năng tiếp cận và tạo đồng cảm với công chúng. Những sản phẩm mang đậm bản sắc dân tộc, khi được thể hiện bằng hình thức phù hợp, không chỉ đem lại niềm tự hào mà còn tạo nên dấu ấn riêng cho nghệ thuật Việt Nam.

Bà Phạm Thị Kim Oanh cũng cho rằng, công nghệ và kỹ thuật sản xuất là những yếu tố có thể học hỏi, tiếp nhận từ các thị trường phát triển. Tuy nhiên, nếu chỉ tập trung vào công nghệ mà thiếu đi bản sắc văn hóa, sản phẩm nghệ thuật sẽ khó tạo được chỗ đứng lâu dài. 

Bởi vậy, nghệ sĩ, nhà sáng tạo và nhà đầu tư cần cùng tìm ra hướng đi phù hợp với điều kiện, thế mạnh và bản sắc Việt Nam. Đây là yếu tố quan trọng để công nghiệp văn hóa trong nước phát triển và có khả năng lan tỏa ra thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, cần nhìn nhận concert trong mối liên hệ với các ngành dịch vụ và sáng tạo khác. Một đêm diễn quy mô lớn có thể kéo theo nhu cầu đi lại, lưu trú, ẩm thực, mua sắm, quà lưu niệm và các hoạt động du lịch tại địa phương. 

Nếu được tổ chức gắn với đặc trưng vùng miền, chương trình không chỉ tạo thêm trải nghiệm cho khán giả mà còn mở ra cơ hội giới thiệu văn hóa và thúc đẩy các dịch vụ liên quan. Như vậy, giá trị của concert không chỉ được tính bằng số vé bán ra hay lượng khán giả tham dự, mà còn ở những hoạt động kinh tế, văn hóa được hình thành xung quanh nó.

Đưa bản sắc Việt Nam vào concert – Mở đường cho sản phẩm công nghiệp văn hóa vươn ra thế giới - Ảnh 6.

Concert “Tự hào là người Việt Nam 2026” với chủ đề “Nối vòng tay lớn” tại Thái Nguyên. Ảnh: Vũ Hoàng Giang/TTXVN

Concert đang mở ra một không gian mới cho âm nhạc Việt Nam, nơi những giá trị văn hóa có thể được chuyển tải bằng hình thức biểu đạt hiện đại và tiếp cận đông đảo công chúng. Nhưng để từ sức hút của những đêm diễn hình thành các sản phẩm có thương hiệu, có khả năng lưu diễn và cạnh tranh ở nước ngoài, cần nhiều hơn những sân khấu hoành tráng hay những con số về lượng khán giả.

Điều quan trọng là tạo ra được những sản phẩm có chất lượng nghệ thuật, có câu chuyện riêng và mang dấu ấn văn hóa rõ nét. Bản sắc Việt Nam trở thành một phần trong tư duy sáng tạo, âm nhạc có thể mở thêm cánh cửa để văn hóa Việt Nam đến gần hơn với công chúng quốc tế. Đó cũng là hướng đi để concert không chỉ là một hiện tượng giải trí, mà từng bước trở thành sản phẩm có giá trị trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam./.

An Hạ

Cùng chuyên mục

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm