Động lực phát triển công nghiệp văn hoá từ hệ sinh thái đào tạo game

Từ một lĩnh vực từng chủ yếu được nhìn dưới góc độ giải trí và quản lý nội dung, game đang dần có vị trí ngày càng quan trọng chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Nhưng để biến mục tiêu doanh thu tỷ USD và vươn lên nhóm dẫn đầu Đông Nam Á thành hiện thực, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở công nghệ hay thị trường, mà còn ở việc hình thành những hệ sinh thái đào tạo đủ khả năng cung cấp nguồn nhân lực sáng tạo chất lượng cao cho ngành công nghiệp mới này.

Từ những định hướng lớn…

Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được phê duyệt tại Quyết định số 2486/QĐ-TTg ngày 14/11/2025 xác định phần mềm và các trò chơi giải trí là 1 trong 10 ngành công nghiệp văn hóa chủ chốt.

Chiến lược cũng đặt ra chỉ tiêu cụ thể đối với ngành này: "Phấn đấu doanh thu về công nghiệp phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin đạt khoảng 1.260 nghìn tỷ đồng (tương đương 50 tỷ USD); doanh thu về công nghiệp trò chơi điện tử trên mạng trong nước đạt khoảng 25 nghìn tỷ đồng (tương đương 1 tỷ USD); xếp hạng thứ 3 về doanh thu toàn ngành trong khu vực Đông Nam Á".

Không chỉ dừng ở mục tiêu kinh tế, Chiến lược còn cho thấy sự chuyển dịch đáng chú ý trong cách tiếp cận đối với ngành game. Theo đó, định hướng phát triển ngành phần mềm và các trò chơi giải trí được đặt ra là, ưu tiên phát triển các loại hình trò chơi trên mạng viễn thông, mạng Internet (game online). Phát triển ngành công nghiệp trò chơi điện tử trên mạng trở thành ngành có giá trị kinh tế cao, xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Cùng với đó, Chiến lược nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy hoạt động sản xuất và phát hành trò chơi điện tử trên mạng theo hướng đa dạng hóa nội dung, có giá trị giáo dục về lịch sử, văn hóa Việt Nam. Kết nối các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử trên mạng để cùng hợp tác phát triển, thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu ra thế giới các trò chơi Việt ứng dụng công nghệ tiên tiến. Tăng cường phát triển các trò chơi thể thao điện tử, các trò chơi trên thiết bị di động để cung ứng đa dạng các sản phẩm công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí cho người dân.

Nhìn từ những định hướng này có thể thấy, game không còn được xem đơn thuần là một sản phẩm giải trí số, mà đang dần được đặt trong tư duy phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và xuất khẩu nội dung số. Theo nhiều chuyên gia, đây cũng là một trong những lĩnh vực có khả năng vươn ra thị trường toàn cầu nhanh nhất nhờ lợi thế công nghệ, tính xuyên biên giới và khả năng tiếp cận thế hệ người dùng trẻ.

Phát triển nguồn nhân lực từ hệ sinh thái đào tạo

Một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trọng điểm được xác định trong Chiến lược là: "Phát triển nguồn nhân lực có trình độ cao, được đào tạo chính quy, chuyên sâu về phần mềm và các trò chơi giải trí, đáp ứng nhu cầu về nhân sự sản xuất và phát hành trò chơi điện tử của doanh nghiệp trong và ngoài nước. Xây dựng và ban hành mã ngành, mã nghể, chương trình đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp trò chơi điện tử trên mạng, tập trung vào lĩnh vực thiết kế, lập trình, đồ họa, quản trị cho dự án game".

Bên cạnh đó, là yêu cầu: "Xây dựng cơ chế hợp tác giữa các trường đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp với các doanh nghiệp sản xuất, phát hành game để tư vấn chương trình đào tạo; tiếp nhận sinh viên thực tập, hỗ trợ, tư vẫn cho các sinh viên có định hướng khởi nghiệp trong ngành game. Đầu tư xây dựng, nâng cấp trang thiết bị học tập liên quan đến ngành game; tăng cường hợp tác với các tập đoàn, doanh nghiệp lớn về công nghệ trên thế giới để hỗ trợ đào tạo, ưu tiên hình thức đào tạo trực tuyến".

Những định hướng này cho thấy, bài toán nhân lực không thể chỉ được giải quyết bằng việc mở thêm ngành học, mà đòi hỏi sự hình thành của những hệ sinh thái đào tạo gắn chặt với thực tiễn sản xuất, công nghệ và thị trường.

Tại Vietnam Gameverse 2026 (Ngày hội Game Việt Nam lần thứ 4) do Cục Phát thanh, Truyền hình và thông tin điện tử (Bộ VH,TT&DL) phối hợp cùng các đơn vị tổ chức, khai mạc sáng 8/5 tại TP.HCM, câu chuyện về đào tạo nhân lực cho ngành game tiếp tục được đặt ra như một vấn đề cấp thiết của công nghiệp sáng tạo.

Theo TS Cao Minh Thắng (Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông CDiT, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông), để tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, cần hình thành một hệ sinh thái đào tạo toàn diện, nơi nhà trường và doanh nghiệp không chỉ hợp tác ở mức độ cung cấp nhân lực, mà còn cùng nhau xây dựng chương trình đào tạo, triển khai thực hành, nghiên cứu, ứng dụng và khởi nghiệp.

"Hệ sinh thái này sẽ giúp sinh viên tiếp cận công nghệ tiên tiến, tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất và kinh doanh, từ đó rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn" - ông nhấn mạnh.

Từ thực tiễn đào tạo, TS Thắng dẫn chứng, nhiều sản phẩm game do sinh viên và giảng viên tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông phát triển đã đạt hơn 500.000 lượt tải, doanh thu vượt 200.000 USD trên các kho ứng dụng. Một số dự án khởi nghiệp của sinh viên cũng từng tham gia các cuộc thi công nghệ và tự vận hành mô hình kinh doanh riêng.

Những con số này phần nào cho thấy đào tạo game đang bắt đầu dịch chuyển khỏi mô hình thuần lý thuyết để tiến gần hơn tới quá trình thương mại hóa sản phẩm và hình thành các nhóm sáng tạo độc lập.

Tuy vậy, nhìn rộng hơn, vấn đề của ngành game Việt Nam vẫn không chỉ nằm ở câu chuyện đào tạo kỹ thuật. Khi game được đặt trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, yêu cầu đặt ra còn là khả năng tạo ra những sản phẩm có bản sắc, có năng lực kể chuyện bằng công nghệ và có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Điều này cũng đồng nghĩa, bài toán của ngành game trong giai đoạn tới không chỉ là phát triển công nghệ, mà còn là xây dựng được một hệ sinh thái sáng tạo đủ khả năng kết nối đào tạo, nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường.

TS Cao Minh Thắng cho rằng, chính sự kết nối chặt chẽ giữa đào tạo - nghiên cứu - ứng dụng - doanh nghiệp sẽ tạo ra một vòng tròn khép kín, nơi tri thức được chuyển hóa thành sản phẩm, sản phẩm được kiểm chứng qua thị trường, và thị trường lại phản hồi để hoàn thiện chương trình đào tạo.

Đây chính là động lực để ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam phát triển bền vững, đồng thời mở ra cơ hội hội nhập quốc tế, đưa Việt Nam trở thành điểm sáng trên bản đồ công nghiệp sáng tạo toàn cầu.