Đón mùa xuân trọn vẹn: Hành trình "giữ chân" người bệnh giữa đại ngàn

Sáng mùng 1 Tết Bính Ngọ (2026), sương mù vẫn giăng mắc trên những sườn núi đá vôi uốn lượn của huyện vùng cao Chiêm Hóa (Tuyên Quang). Tiếng chim lảnh lót xen lẫn sắc hồng phai của hoa đào như báo hiệu một chu kỳ sinh sôi mới. Nhưng ở một góc nhỏ của thị trấn, có một "mùa xuân" khác đã và đang được ươm mầm không chỉ bằng nhựa sống của đất trời, mà bằng trí tuệ và trái tim của những người thầy thuốc. Đó là mùa xuân của sự sống, của niềm tin tại Trung tâm Y tế khu vực Chiêm Hóa.

Phóng viên đã có cuộc trò chuyện ấm áp đầu năm với BSCKII. Hà Văn Linh – Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Chiêm Hóa. Câu chuyện của ông không chỉ xoay quanh những dao mổ hay bệnh án, mà là một bức tranh văn hóa đẹp về nỗ lực phi thường nhằm xóa nhòa ranh giới y tế giữa miền núi và miền xuôi.

Dấu ấn chuyên môn : Khi công nghệ y tế tiếp cận với người dân

Đã từng có một nỗi ám ảnh mang tên 'chuyển tuyến' với người dân miền núi.  Những cơn đau nhức thấu xương do thoái hóa khớp, những ca đứt dây chằng do tai nạn lao động nơi dốc đèo từng là nỗi ám ảnh, buộc người nông dân phải bán trâu, bán bò, khăn gói "hạ sơn" tìm thầy chữa bệnh. Nhưng bước sang năm 2025-2026, câu chuyện ấy đã rẽ sang một trang hoàn toàn khác.

PV: Thưa bác sĩ, năm 2025 được xem là một năm "bội thu" của Trung tâm Y tế Chiêm Hóa với những con số như công suất giường bệnh đạt trên 98% và việc triển khai thành công nhiều kỹ thuật mới. Ông tâm đắc nhất với kỹ thuật nào đã được đưa về địa phương và nó đã thay đổi cuộc sống của bà con dân bản ra sao?

BSCKII. Hà Văn Linh: Thực tế thì có nhiều kỹ thuật mới được triển khai trong năm 2025, tuy nhiên nếu nói đến kỹ thuật để lại dấu ấn rõ nét nhất, tôi cho rằng đó là các kỹ thuật phẫu thuật chấn thương chỉnh hình chuyên sâu, đặc biệt là phẫu thuật nội soi khớp gối, thay khớp háng, thay khớp gối và kỹ thuật kết hợp xương hiện đại.

Trước đây, với những trường hợp đứt dây chằng, gãy xương phức tạp hoặc chấn thương do tai nạn lao động, tai nạn giao thông, người bệnh trên địa bàn Chiêm Hóa và khu vực lân cận hầu hết phải chuyển tuyến lên tỉnh hoặc tuyến trung ương. Việc chuyển tuyến không chỉ làm tăng chi phí điều trị mà còn gây nhiều khó khăn cho người bệnh và gia đình, nhất là về đi lại và thời gian chăm sóc.

Khi các kỹ thuật này được thực hiện ngay tại Trung tâm Y tế khu vực Chiêm Hóa, người bệnh được chẩn đoán sớm, xử trí kịp thời, quá trình điều trị và phục hồi thuận lợi hơn, chi phí giảm đáng kể. Đối với bà con vùng sâu, vùng xa, đây là thay đổi rất rõ rệt; nhiều bệnh nhân sau phẫu thuật có thể sớm tập phục hồi chức năng và quay lại sinh hoạt, lao động bình thường.

Điều chúng tôi ghi nhận rõ nhất không chỉ là công suất sử dụng giường bệnh đạt trên 98%, mà là sự thay đổi trong niềm tin của người dân. Người bệnh đã dần yên tâm điều trị tại Trung tâm, không còn tâm lý cứ gặp bệnh nặng là phải đi xa. Đây chính là kết quả của quá trình nâng cao năng lực chuyên môn và là minh chứng cho việc y tế cơ sở hoàn toàn có thể đáp ứng tốt nhu cầu khám chữa bệnh của người dân nếu được đầu tư đúng hướng.

PV: Sự thay đổi không chỉ nằm ở phòng mổ. Được biết Trung tâm là đơn vị tiên phong áp dụng Bệnh án điện tử từ rất sớm (5/2022). Trong bối cảnh khu vực miền núi, việc "số hóa" này đã thay đổi văn hóa làm việc của đội ngũ y bác sĩ và trải nghiệm đi khám bệnh của người dân ra sao?

BSCKII. Hà Văn Linh: Việc triển khai bệnh án điện tử từ tháng 5/2022 đã mang lại hiệu quả rất rõ rệt trong hoạt động khám, chữa bệnh tại Trung tâm, đặc biệt trong điều kiện phục vụ một khu vực miền núi rộng, dân cư phân tán. Đây không chỉ là ứng dụng công nghệ thông tin, mà là giải pháp nâng cao chất lượng quản lý và chuyên môn một cách thực chất.

Bệnh án điện tử giúp chuẩn hóa toàn bộ quy trình khám, điều trị và theo dõi người bệnh, thông tin được cập nhật liên tục, truy xuất nhanh, hạn chế sai sót trong chỉ định và điều trị. Hiệu quả thể hiện rõ ở chỗ, với số lượng người bệnh ngày càng tăng, Trung tâm vẫn duy trì được công suất giường bệnh cao, chất lượng điều trị ổn định và sự phối hợp thông suốt giữa các khoa, phòng. Đội ngũ y bác sĩ có thêm thời gian tập trung cho chuyên môn thay vì xử lý giấy tờ.

 Trung tâm Y tế khu vực Chiêm Hóa là đơn vị tiên phong áp dụng Bệnh án điện tử từ rất sớm (5/2022).

Đối với người dân, bệnh án điện tử giúp rút ngắn thời gian chờ đợi, giảm thủ tục, thông tin khám chữa bệnh được lưu trữ xuyên suốt, thuận tiện cho việc tái khám và theo dõi lâu dài. Qua thực tế triển khai, có thể khẳng định bệnh án điện tử đã góp phần nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh, tăng sự hài lòng của người dân và từng bước giảm tình trạng chuyển tuyến không cần thiết.

"Văn hóa" trong y tế: Lấy trái tim chạm đến trái tim

Thể thao & Văn hóa luôn tin rằng, tận cùng của mọi sự phát triển chuyên môn phải là tính nhân văn. Máy móc dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế cái siết tay ấm áp của người thầy thuốc trước giờ người bệnh lên bàn mổ. Với hơn 185.000 lượt khám mỗi năm – một con số khổng lồ với một trung tâm y tế tuyến huyện – bài toán đặt ra không chỉ là chữa khỏi bệnh thân, mà còn là xoa dịu nỗi đau tâm lý.

PV: Ngành y không chỉ cần "thuốc tốt" mà cần cả "tâm sáng". Với con số hơn 185.000 lượt khám/năm, làm thế nào để ông và Ban giám đốc truyền lửa cho nhân viên y tế, để mỗi người bệnh khi đến đây không chỉ được chữa bệnh mà còn cảm thấy được "chữa lành" về tinh thần bằng thái độ phục vụ ân cần?

BSCKII. Hà Văn Linh: Tôi rất tâm đắc với cách nói "thuốc tốt" và "tâm sáng", bởi trong y tế, chuyên môn và y đức luôn phải song hành. Với khối lượng công việc lớn, hơn 185.000 lượt khám mỗi năm, nếu chỉ tập trung vào quy trình hay chỉ tiêu thì chưa đủ. Điều quan trọng là làm sao để mỗi cán bộ y tế vẫn giữ được sự tận tâm, chuẩn mực trong từng lần tiếp xúc với người bệnh.

Chúng tôi xác định rằng việc "truyền lửa" không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu. Ban Giám đốc trước hết phải làm gương trong quản lý và ứng xử, từ việc lắng nghe phản hồi của người bệnh, đến việc tôn trọng, chia sẻ và tháo gỡ khó khăn cho nhân viên y tế. Khi cán bộ y tế cảm thấy được ghi nhận và đồng hành, họ sẽ có thêm động lực và trách nhiệm trong công việc.

Trung tâm đặc biệt chú trọng xây dựng văn hóa giao tiếp, ứng xử trong khám chữa bệnh, coi thái độ phục vụ là một tiêu chí quan trọng gắn với chất lượng chuyên môn. Chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng, với người bệnh, nhất là bà con miền núi, mỗi lời giải thích rõ ràng, mỗi cử chỉ ân cần có ý nghĩa rất lớn, góp phần giúp người bệnh yên tâm và hợp tác tốt hơn trong quá trình điều trị.

Bác sĩ Linh ngừng lại một chút, ánh mắt lấp lánh sự tự hào khi nhắc đến những "quả ngọt" mà tập thể y bác sĩ đã ươm trồng. Đến nay, Trung tâm thực hiện được 8.331 danh mục dịch vụ kỹ thuật, trong đó có 4.709 danh mục kỹ thuật thuộc phân tuyến của tuyến tỉnh và tuyến Trung ương; thực hiện trên 3.500 ca phẫu thuật. Đặc biệt, Trung tâm Y tế khu vực Chiêm Hóa là đơn vị tuyến cơ sở đầu tiên điều trị bệnh Thalassemia với trên 170 bệnh nhân, đồng thời đang quản lý, điều trị thường xuyên cho hơn 30 bệnh nhân suy thận mạn.

Để làm được điều đó, công tác đào tạo là then chốt. Trung tâm đã cử 01 cán bộ học Chuyên khoa II, 07 cán bộ học thạc sĩ và Chuyên khoa I, cùng 511 lượt cán bộ được đào tạo tại các cơ sở tuyến tỉnh và Trung ương.

BSCKII. Hà Văn Linh chia sẻ thêm: Điều chúng tôi trân trọng nhất là khi người bệnh chia sẻ rằng họ cảm thấy yên tâm, được lắng nghe và được đối xử đúng mực khi đến điều trị tại Trung tâm. Đó cũng là thước đo để chúng tôi khẳng định rằng, bên cạnh việc điều trị bệnh lý về thể chất, Trung tâm đang từng bước mang lại sự an tâm và tin tưởng cho người dân.

PV: Sự chuyển mình ấy có lẽ không thể thiếu sự đồng hành. Việc hợp tác với các "người khổng lồ" như Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội hay CLB Sala không chỉ giúp nâng cao tay nghề mà dường như còn mang đến một luồng gió mới về tư duy làm nghề cho y bác sĩ trẻ tại Chiêm Hóa. Ông có thể chia sẻ thêm về sự thay đổi trong tư duy này?

BSCKII. Hà Văn Linh: Việc hợp tác với các đơn vị chuyên môn lớn mang lại tác động rõ rệt, không chỉ ở khía cạnh tiếp nhận kỹ thuật mà còn ở sự thay đổi trong tư duy làm nghề của đội ngũ y bác sĩ, đặc biệt là lực lượng trẻ.

Trước đây, do đặc thù tuyến cơ sở, một số cán bộ y tế còn tâm lý thận trọng, chưa thực sự chủ động tiếp cận các kỹ thuật khó hoặc các ca bệnh phức tạp. Thông qua quá trình hợp tác, được làm việc trực tiếp với các chuyên gia đầu ngành, tham gia đào tạo, hội chẩn từ xa và phẫu thuật mẫu, đội ngũ bác sĩ trẻ dần hình thành tư duy làm việc theo chuẩn chuyên môn, dựa trên quy trình và năng lực thực tế.

Các chương trình hợp tác giúp bác sĩ trẻ tiếp cận phương pháp làm việc khoa học, kỷ luật, cập nhật thường xuyên theo y học hiện đại. Nhờ đó, năng lực chuyên môn được nâng lên một cách đồng đều. Quan trọng hơn, sự hợp tác này tạo nền tảng để đội ngũ y bác sĩ trẻ xác định rõ con đường phát triển nghề nghiệp ngay tại tuyến cơ sở, góp phần ổn định nhân lực và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh trong thời gian tới.

Các chuyên gia đầu ngành từ bệnh viện tuyến Trung ương trực tiếp chuyển giao kỹ thuật cao cho đội ngũ y bác sĩ cơ sở.

Văn hóa sống khỏe và khát vọng mùa xuân  

Mùa xuân không chỉ rực rỡ bởi sắc hoa, mà còn ấm áp bởi tình người. Những ngày cận Tết Bính Ngọ, khi người người hối hả sắm sửa đón năm mới, cũng là lúc những chiếc xe y tế mang dòng chữ "Trung tâm Y tế khu vực Chiêm Hóa" lăn bánh trên những cung đường đất đá gập ghềnh, mang Tết đến với đồng bào.

PV: Chúng tôi ấn tượng trước hình ảnh các bác sĩ Chiêm Hóa trong chương trình "Tết đồng bào" hay các đợt khám thiện nguyện. Đối với ông, ngoài nhiệm vụ chuyên môn, những chuyến đi về tận thôn bản để khám bệnh miễn phí mang ý nghĩa như thế nào trong việc xây dựng "văn hóa sống khỏe" cho cộng đồng?

BSCKII. Hà Văn Linh: Với chúng tôi, những chuyến đi trong chương trình "Tết đồng bào" hay các đợt khám bệnh thiện nguyện không đơn thuần là hoạt động bên lề, mà là một phần rất quan trọng trong sứ mệnh của y tế cơ sở.

Khi trực tiếp về thôn bản, đội ngũ y bác sĩ không chỉ mang theo thuốc men hay trang thiết bị, mà mang theo sự quan tâm và chia sẻ. Qua mỗi lần thăm khám, chúng tôi có cơ hội lắng nghe nhiều hơn về hoàn cảnh sống, tập quán sinh hoạt, những khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Điều đó giúp cán bộ y tế hiểu rằng, chữa bệnh không chỉ bắt đầu từ phòng khám, mà bắt đầu từ ý thức phòng bệnh và thói quen sống khỏe của cộng đồng.

Dần dần, thông qua tư vấn, người dân không còn tâm lý "chỉ đi khám khi đã nặng", mà chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe. Ở chiều ngược lại, chính những chuyến đi ấy cũng nuôi dưỡng tinh thần và y đức của đội ngũ thầy thuốc. Khi được người dân tin tưởng, đón nhận bằng sự chân thành, mỗi bác sĩ lại thấy rõ hơn ý nghĩa của nghề mình chọn. Đó là nền tảng để xây dựng một "văn hóa sống khỏe", nơi y tế đồng hành lâu dài cùng cộng đồng.

Chương trình Tết Đồng bào tổ chức khám sức khỏe trực tiếp cho bà con tại thôn bản.

PV: Nhân dịp năm mới Bính Ngọ – năm của những bước phi nước đại, hướng tới năm 2026 và xa hơn, ông ấp ủ dự định gì để Trung tâm Y tế Chiêm Hóa không chỉ là nơi khám chữa bệnh mà còn là điểm sáng y tế của cả khu vực?

BSCKII. Hà Văn Linh: Hướng tới năm 2026 và những năm tiếp theo, chúng tôi xác định rõ mục tiêu: Trung tâm Y tế khu vực Chiêm Hóa phải trở thành nơi người dân chủ động tìm đến, chứ không phải nơi họ chỉ ghé qua trước khi "vượt tuyến".

Trung tâm tập trung phát triển các kĩ thuật y tế chuyên sâu.

Để làm được điều đó, Trung tâm sẽ tiếp tục đầu tư mạnh cho chuyên môn sâu, tập trung phát triển các kỹ thuật mà người dân có nhu cầu lớn như ngoại khoa, chấn thương chỉnh hình, hồi sức cấp cứu, thận nhân tạo và điều trị các bệnh mạn tính ngay tại tuyến cơ sở. Khi người bệnh được điều trị hiệu quả, an toàn và kịp thời tại địa phương, việc chuyển tuyến sẽ là lựa chọn chuyên môn cần thiết, chứ không còn là sự bất đắc dĩ.

Ở tầm nhìn xa hơn, Trung tâm sẽ từng bước trở thành điểm sáng y tế của cả khu vực miền núi, đủ năng lực tiếp nhận kỹ thuật mới, đủ uy tín để giữ chân người bệnh và đủ nhân văn để người dân gửi gắm niềm tin. Chúng tôi tin rằng, khi y tế cơ sở mạnh lên, người dân sẽ không còn cảm giác thiệt thòi vì địa lý, đúng với tinh thần: "Ở đâu có dân, ở đó có y tế chất lượng cao."

Thay cho lời kết

Nắng xuân Bính Ngọ đã rải vàng trên những nếp nhà sàn vách gỗ. Trong không gian ngan ngát hương thơm của mâm cỗ Tết cổ truyền, tiếng cười nói râm ran dường như trọn vẹn hơn khi những người cha, người mẹ, người ông ở bản làng vùng cao này có được một sức khỏe dẻo dai. Thành quả ấy, niềm vui ấy được tạo nên từ những dấu ấn thầm lặng của những y bác sĩ tại Trung tâm Y tế khu vực Chiêm Hóa.