ASEAN Cup là giải đấu danh giá nhất dành cho các đội tuyển quốc gia nam khu vực Đông Nam Á, quy tụ những nền bóng đá hàng đầu trong khu vực tranh tài để xác định nhà vô địch.
Trải qua 15 kỳ tổ chức, giải đấu đã ghi dấu sự phát triển mạnh mẽ của bóng đá Đông Nam Á, đồng thời chứng kiến sự thống trị của đội tuyển Thái Lan với thành tích vô địch nhiều nhất lịch sử.
Giải đấu được Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF) tổ chức lần đầu tiên vào năm 1996 tại Singapore dưới tên gọi Tiger Cup, nhờ sự tài trợ của hãng Bia Tiger. Khi đó có 10 đội tuyển tham dự và Thái Lan trở thành nhà vô địch đầu tiên sau khi đánh bại Malaysia trong trận chung kết.

Thái Lan vô địch ASEAN Cup nhiều nhất trong lịch sử với 7 lần đăng quang. Ảnh: FB
Theo thời gian, giải đấu nhiều lần thay đổi tên gọi để phù hợp với các nhà tài trợ và định hướng phát triển. Từ năm 2007, giải được biết đến với tên AFF Championship. Một năm sau, Suzuki trở thành nhà tài trợ chính, đưa giải đấu mang tên AFF Suzuki Cup trong suốt hơn một thập kỷ.
Đến năm 2022, Mitsubishi Electric tiếp quản vai trò tài trợ, đổi tên giải thành AFF Mitsubishi Electric Cup. Bắt đầu từ năm 2024, AFF chính thức đổi tên giải từ AFF Championship thành ASEAN Championship nhằm nâng cao bản sắc khu vực, trong khi tên thương mại vẫn là ASEAN Mitsubishi Electric Cup.

Thái Lan vô địch ASEAN Cup nhiều nhất trong lịch sử với 7 lần đăng quang. Ảnh: FB
Thông thường, ASEAN Cup được tổ chức theo chu kỳ hai năm một lần vào các năm chẵn. Tuy nhiên, lịch thi đấu từng có hai ngoại lệ đáng chú ý. Kỳ năm 2007 được lùi sang năm lẻ do ảnh hưởng từ lịch tổ chức Đại hội Thể thao châu Á 2006, còn giải đấu năm 2020 phải dời sang năm 2021 vì đại dịch COVID-19.
Sau 15 kỳ tổ chức, mới chỉ có bốn đội tuyển từng chạm tay vào chiếc cúp vô địch. Trong đó, Thái Lan là đội tuyển thành công nhất với 7 lần đăng quang vào các năm 1996, 2000, 2002, 2014, 2016, 2020 và 2022. "Voi chiến" gần như luôn giữ vị thế số một của bóng đá Đông Nam Á và tiếp tục khẳng định sức mạnh bằng chức vô địch ở kỳ giải gần nhất.
Xếp sau Thái Lan là Singapore với 4 lần lên ngôi vào các năm 1998, 2004, 2007 và 2012. Đội tuyển Việt Nam đã ba lần đăng quang vào các năm 2008, 2018 và 2024 trong khi Malaysia có một chức vô địch duy nhất vào năm 2010.
Đáng chú ý, Indonesia dù được đánh giá là một trong những nền bóng đá giàu tiềm năng nhất khu vực nhưng vẫn chưa thể giành chức vô địch ASEAN Cup. Đội bóng xứ Vạn đảo nhiều lần tiến sát đỉnh cao khi góp mặt ở các trận chung kết, song đều phải chấp nhận vị trí á quân.
Ở kỳ ASEAN Cup gần nhất diễn ra năm 2024, tuyển Việt Nam đã xuất sắc đánh bại Thái Lan với tổng tỷ số 5-3 sau 2 lượt trận chung kết để giành chức vô địch lần thứ 3 trong lịch sử.