Đề cử Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội 2026: Tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng không gian phát triển Thủ đô

Năm 2026, những điểm nghẽn kéo dài trên hệ thống đường vành đai Hà Nội đang từng bước được tháo gỡ, tạo chuyển biến rõ rệt về tiến độ của nhiều dự án xây dựng. Các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, tái định cư, tổ chức thi công được tập trung xử lý, thúc đẩy thông tuyến để nhiều tuyến vành đai từng bước được hoàn thiện và khép kín, mở thêm dư địa cho mạng lưới giao thông và không gian phát triển của Thủ đô.

Từ Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, Vành đai 2,5 đến các dự án Vành đai 3, 3,5 và đường song hành Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, nhiều công trình đang được đẩy nhanh hoặc đã đưa vào khai thác, tạo những thay đổi cụ thể trong đời sống đô thị.

"Nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy thông tuyến hệ thống đường vành đai Hà Nội" vì thế là một thành tích đáng ghi nhận trong các đề cử của Giải Việc làm - Vì tình yêu Hà Nội tại Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2026. 

Tăng tốc trên những tuyến đường

Trên hệ thống đường vành đai Hà Nội, nhiều dự án đang được tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, đẩy nhanh thi công và tiến tới những mốc thông tuyến mới. Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục là một trường hợp tiêu biểu sau nhiều năm chậm tiến độ bởi những vướng mắc phức tạp về giải phóng mặt bằng.

Tuyến đường dài hơn 2,2 km, đi qua khu vực nội đô đông dân cư, với gần 2.000 hộ và tổ chức thuộc diện giải phóng mặt bằng. Khối lượng giải phóng mặt bằng lớn và phức tạp khiến dự án nhiều năm chậm tiến độ, việc tổ chức thi công đồng bộ gặp nhiều khó khăn, trong khi khu vực Đê La Thành thường xuyên chịu áp lực lớn về giao thông.

Bước chuyển đáng chú ý tại đây diễn ra trong nửa cuối năm 2025. Chỉ trong hơn 5 tháng, các phường Ô Chợ Dừa, Giảng Võ và Láng đã hoàn thành bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất đối với 1.295 hộ, trong khi 7 năm trước đó mới giải quyết được 686 hộ. Từng hồ sơ được rà soát, đối thoại; những vấn đề về bồi thường, hỗ trợ và chỗ ở sau thu hồi đất được xử lý song song với yêu cầu bàn giao mặt bằng.

Khi nút thắt giải phóng mặt bằng được tháo gỡ, công trường nhanh chóng chuyển sang giai đoạn thi công cao điểm. Hàng trăm kỹ sư, công nhân cùng máy móc được huy động, nhiều hạng mục tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp". Ngày 2/9, phần đường chính rộng 8 làn xe được thông xe kỹ thuật và đưa vào khai thác bước đầu. Hai cầu vượt tại nút Láng Hạ - Giảng Võ và Nguyễn Chí Thanh tiếp tục được triển khai, với mục tiêu hoàn thành trong năm 2026.

Tại đường vành đai 2,5, một cột  mốc đáng chú ý là việc thông xe kỹ thuật hầm chui Kim Đồng - Giải Phóng cùng khoảng 1,6km đường đoạn Đầm Hồng - Quốc lộ 1A ngày 10/2. Công trình này từng gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai, nhưng sau khi các vướng mắc được tháo gỡ đã kịp phục vụ nhu cầu đi lại tăng cao trước Tết Nguyên đán. Ngay ngày đầu thông xe, giao thông tại cửa ngõ phía Nam Thủ đô diễn ra thuận lợi hơn, thời gian qua nút giao được rút ngắn; người dân dọc tuyến bày tỏ sự phấn khởi khi dự án chậm trễ nhiều năm đã thực sự phát huy tác dụng.

Sau cột mốc này, nhiều đoạn khác của Vành đai 2,5 tiếp tục được thúc đẩy. Ngày 20/3, 3 đoạn Khu đô thị mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ, Vũ Phạm Hàm - Trần Duy Hưng và Ngụy Như Kon Tum - Nguyễn Trãi, tổng chiều dài khoảng 2,26km, được khởi công. Đến tháng 9, mặt bằng của 3 đoạn tuyến đã được bàn giao, công trường đang gấp rút thi công để hướng về mục tiêu thông xe kỹ thuật vào dịp 10/10 tới đây.

Tiến độ này gắn với việc tháo gỡ nhiều vướng mắc kéo dài về mặt bằng. Tại Thanh Xuân, khoảng 700 hộ liên quan được giải quyết trong hơn 4 tháng mà không phải cưỡng chế, không phát sinh đơn thư khiếu nại. Tại Cầu Giấy, hàng trăm ngôi mộ được di chuyển trên cơ sở vận động, tạo đồng thuận với người dân. Việc xử lý những điểm khó về mặt bằng đang tạo điều kiện để các đoạn còn lại của Vành đai 2,5 tiếp tục được đẩy nhanh.

Trên các vành đai phía ngoài, tiến độ cũng được đẩy nhanh. Với Vành đai 3 đoạn qua các xã Đông Anh, Thư Lâm, Phúc Thịnh và Quang Minh, đến tháng 9/2026, khoảng 97,4% diện tích mặt bằng đã được bàn giao. Trên phần diện tích đủ điều kiện, nhiều mũi thi công được triển khai, từng bước chuyển trọng tâm từ giải phóng mặt bằng sang xây dựng công trình.

Hoặc, tới thời điểm hiện tại, Vành đai 3,5 đoạn cầu Thượng Cát - Quốc lộ 32 cũng đã tiếp nhận hơn 80% diện tích mặt bằng. Các hạng mục nền đường, hào kỹ thuật, đúc dầm được triển khai tại những vị trí đủ điều kiện, trong khi các vướng mắc còn lại tiếp tục được xử lý để hạn chế tình trạng mặt bằng "xôi đỗ", ảnh hưởng đến tổ chức thi công.

Ở quy mô lớn hơn, Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, dài khoảng 113,5km, đang được đẩy nhanh trên các dự án thành phần, hướng tới mục tiêu cơ bản hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào khai thác từ năm 2027. Trên địa bàn Hà Nội, công tác giải phóng mặt bằng đã cơ bản hoàn thành, các khu tái định cư được xây dựng, đường song hành cùng nhiều hạng mục chính được đẩy nhanh tiến độ.

Nhìn trên toàn hệ thống, nhiều nút thắt tồn tại qua nhiều năm  tại các dường vành đai Hà Nội đang được xử lý đồng thời. Những đoạn đường được đưa vào sử dụng, công trường được mở rộng và mặt bằng từng bước được tháo gỡ cho thấy mục tiêu nối thông, khép kín các đường vành đai đang có những chuyển biến cụ thể. Đây cũng là nền tảng để Hà Nội chuyển từ giải quyết từng điểm nghẽn riêng lẻ sang hoàn thiện một mạng lưới giao thông có tính liên kết, phù hợp với những định hướng phát triển hạ tầng và tổ chức không gian Thủ đô trong giai đoạn mới. 

Hướng tới khép kín các vành đai

Những chuyển động trên các công trường vành đai diễn ra trong bối cảnh Hà Nội đang tập trung xử lý các điểm nghẽn giao thông, đẩy nhanh những công trình hạ tầng trọng điểm và từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông Thủ đô.

Một cột mốc đáng chú ý trong lộ trình ấy là Nghị quyết 02-NQ/TU ngày 25/11/2025 của Thành ủy Hà Nội. Nghị quyết yêu cầu xây dựng Đề án tổng thể khắc phục 5 "điểm nghẽn" của Thủ đô, trong đó có ùn tắc giao thông; trước mắt xây dựng kế hoạch, lộ trình để xử lý những vấn đề có thể giải quyết ngay, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Với yêu cầu này, rõ ràng các dự án vành đai không còn được nhìn như những công trình riêng lẻ. Việc tháo gỡ từng điểm nghẽn và thúc đẩy thông tuyến trở thành điều kiện quan trọng để nâng cao khả năng vận hành của cả mạng lưới giao thông đô thị.

Chỉ ít ngày sau, định hướng này được cụ thể hóa bằng Kế hoạch 330/KH-UBND ngày 7/12/2025 của UBND thành phố Hà Nội về triển khai các giải pháp nhằm giảm thiểu ùn tắc giao thông giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo.

Đáng chú ý, Kế hoạch đặt mục tiêu trực tiếp hoàn thành khép kín các vành đai 1 - 2 - 2,5 - 3 - 3,5 - 4; hoàn thành, thông xe các tuyến vành đai, trục hướng tâm chủ chốt và các cầu vượt sông. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2030, tập trung nguồn vốn đầu tư công xây dựng, hoàn thành khép kín tuyến đường Vành đai 2 (đoạn Ngã Tư Sở - Cầu Giấy), Vành đai 2,5, Vành đai 3,5.

Từ mục tiêu này có thể thấy, Hà Nội đang đặt yêu cầu hoàn thiện các tuyến vành đai trong một bài toán lớn hơn về tổ chức lại giao thông đô thị. Việc khép kín mạng lưới không chỉ nhằm bổ sung những đoạn tuyến còn thiếu, mà còn để tăng khả năng kết nối giữa các khu vực, phân tán lưu lượng khỏi các trục đang quá tải và nâng hiệu quả khai thác của hệ thống hạ tầng đã đầu tư. Đây cũng là cơ sở để các dự án vành đai được thúc đẩy đồng bộ hơn, gắn tiến độ từng công trình với yêu cầu vận hành chung của toàn mạng lưới giao thông đô thị.

Ý nghĩa của hệ thống vành đai còn được đặt ở một tầm nhìn dài hơn trong Quyết định 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026 phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Quy hoạch xác định Hà Nội phát triển theo cấu trúc "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm", tăng liên kết với vùng Thủ đô cùng các hành lang kinh tế quốc gia. Trong tổ chức giao thông, một yêu cầu quan trọng là phân tán lưu thông ra ngoài nội đô, đẩy nhanh các công trình đường bộ, cầu qua sông và đường sắt đô thị để mở rộng không gian phát triển, tăng liên kết giữa khu đô thị mới với đô thị hiện hữu.

Đặc biệt, các vành đai được đặt trực tiếp vào cấu trúc phát triển đô thị. Vành đai 1, 2 và 2,5 gắn với đô thị trung tâm, nội đô lịch sử; Vành đai 3 và 3,5 gắn với tái cấu trúc, giãn dân và hình thành các không gian đô thị mới; Vành đai 4 giữ vai trò vành đai kinh tế - đô thị động lực, tăng cường kết nối vùng.

Từ định hướng này, nỗ lực khép kín các vành đai không đơn thuần giải quyết bài toán đi lại trước mắt. Một mạng lưới vành đai hoàn chỉnh hơn sẽ tạo điều kiện phân bố lại dòng phương tiện, giảm sức ép lên một số trục xuyên tâm, tăng khả năng kết nối giữa các khu vực và tạo bộ khung giao thông cho cấu trúc đô thị đa trung tâm mà Hà Nội đang hướng tới.

Hà Nội hiện có 7 tuyến vành đai theo quy hoạch, với tổng chiều dài khoảng 303km. Khối lượng công việc phía trước vẫn còn lớn, nhưng với những gì đã làm được trong năm 2026, nỗ lực tháo gỡ các điểm nghẽn đang tạo ra những chuyển biến cụ thể và khiến người dân Hà Nội thêm hy vọng.

Mỗi công trình hoàn thành đang bổ sung thêm một mắt xích cho mạng lưới giao thông Thủ đô. Để khi các tuyến vành đai tiếp tục được nối thông và từng bước khép kín, mục tiêu giảm áp lực cho khu vực nội đô, tăng khả năng kết nối và mở rộng không gian phát triển của Hà Nội sẽ ngày càng có thêm cơ sở để hiện thực hóa.