Ngày 6/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) tổ chức Hội thảo triển khai công tác phòng, chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung khu vực phía Nam nhằm phổ biến kế hoạch hành động quốc gia, cập nhật các hướng dẫn chuyên môn và chia sẻ kinh nghiệm triển khai tại địa phương.
Theo báo cáo tại hội thảo, ung thư vú hiện là loại ung thư có tỷ lệ mắc mới cao nhất ở nữ giới Việt Nam, trong khi ung thư cổ tử cung đứng thứ 8. Mỗi năm cả nước ghi nhận 24.563 ca mắc mới ung thư vú với khoảng 10.000 ca tử vong. Đáng chú ý, hơn 60% người bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn (III-IV), khiến tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ đạt khoảng 74%, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển. Nguyên nhân chủ yếu là Việt Nam chưa có chương trình sàng lọc quốc gia thống nhất, bên cạnh đó tỷ lệ phụ nữ được sàng lọc định kỳ còn thấp và có sự chênh lệch đáng kể giữa khu vực thành thị và nông thôn.
Các bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện phẫu thuật nội soi cắt, đồng thời tái tạo tuyến vú cho người bệnh. Ảnh: TTXVN phát
Đối với ung thư cổ tử cung, giai đoạn 2020-2024, số ca mắc mới tăng từ 2.869 lên 3.895 trường hợp, số ca tử vong tăng từ 219 lên 905 trường hợp. Tỷ lệ phụ nữ từ 30-49 tuổi từng được tầm soát trên phạm vi cả nước mới đạt 28,2%, với sự khác biệt lớn giữa các vùng miền và nhóm dân tộc. Tỷ lệ sàng lọc tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đạt trên 30%, trong khi khu vực miền núi phía Bắc chỉ đạt 15,3%; tỷ lệ này ở phụ nữ dân tộc Kinh là 30,8%, nhưng ở người Mông chỉ đạt 0,9% và người Khmer là 9,9%. Bên cạnh đó, tỷ lệ nữ giới từ 15-29 tuổi được tiêm vaccine HPV mới đạt khoảng 12%.
Kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống ung thư vú, ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035 đặt mục tiêu giảm trung bình 2,5% tỷ lệ tử vong do ung thư vú mỗi năm; giảm tỷ lệ mắc mới ung thư cổ tử cung xuống dưới 4/100.000 phụ nữ, tỷ lệ tử vong xuống dưới 1/100.000 phụ nữ, hướng tới loại trừ căn bệnh này.
Từ năm 2026, 90% trẻ em gái từ 9-15 tuổi được tiêm đủ liều vaccine HPV trong Chương trình tiêm chủng mở rộng; 70% phụ nữ từ 40-70 tuổi được khám, sàng lọc ung thư vú định kỳ và 70% phụ nữ từ 30-49 tuổi được xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung bằng các phương pháp có hiệu năng cao. 100% tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch hành động riêng, từng bước đưa dịch vụ sàng lọc ung thư vú, ung thư cổ tử cung vào danh mục được bảo hiểm y tế chi trả.
Bộ Y tế đã đưa ra các nhóm giải pháp cụ thể như: Thúc đẩy nghiên cứu thực trạng, cung cấp bằng chứng cho việc đưa ra các chính sách về phòng chống ung thư vú, ung thư cổ tử cung; đẩy mạnh truyền thông vận động về tầm quan trọng của việc sàng lọc phát hiện sớm; đưa sàng lọc ung thư vú, ung thư cổ tử cung vào danh mục bảo hiểm y tế chi trả; tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành; vận động, giáo dục sức khỏe, thay đổi hành vi của người dân; đào tạo nhân viên y tế các cấp theo quy định đã được chuẩn hóa, chuyển giao kỹ thuật về sàng lọc, chẩn đoán, điều trị và theo dõi người bệnh theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế; phát triển các hình thức đào tạo, tư vấn, khám, chữa bệnh từ xa…
Chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình đồng chi trả xét nghiệm HPV DNA trong sàng lọc ung thư cổ tử cung tại Hải Phòng, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Phúc Thiện cho biết giai đoạn I của dự án tầm soát ghi nhận tỷ lệ nhiễm HPV nguy cơ cao là 8,11%. Trên cơ sở chi phí thực tế, Hải Phòng đã xây dựng mô hình đồng chi trả linh hoạt, trong đó ngân sách địa phương hỗ trợ từ 50-100% kinh phí tùy từng nhóm đối tượng; miễn phí đối với hộ nghèo, người có công và hỗ trợ một phần chi phí cho người tham gia hoặc chưa tham gia bảo hiểm y tế. Theo tính toán, nếu được triển khai rộng rãi, mô hình có thể giúp phòng ngừa 1.327 ca mắc mới và tránh khoảng 717 ca tử vong do ung thư cổ tử cung trong 10 năm tới.
Tại Hội thảo, các đại biểu kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật, khung giá dịch vụ chuẩn hóa để tạo cơ sở pháp lý cho các địa phương triển khai hoạt động tầm soát, đồng thời đẩy mạnh truyền thông nhằm nâng cao nhận thức, xóa bỏ rào cản tâm lý và tăng tỷ lệ phụ nữ tham gia sàng lọc định kỳ.
