Không dàn dựng để gây choáng ngợp, Huyền tích Uva qua bàn tay đạo diễn Lê Anh Dũng chọn cách chuyển hoá các di sản văn hoá thành trải nghiệm sống động, nơi khán giả trở thành một phần của câu chuyện. Ra mắt từ năm 2024, show diễn thực cảnh Huyền tích Uva đã bước sang năm thứ ba với buổi trình diễn thứ 14 vừa diễn ra giữa tháng 3/2026 tại bản U Va, Điện Biên.
100% diễn viên địa phương
Đây là sản phẩm du lịch xanh phát triển bền vững, sử dụng 100% diễn viên địa phương, tái hiện những giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể của người Thái Đen, gắn với cội nguồn tại hồ U Va. Trong bối cảnh nghệ thuật biểu diễn ngày càng bị chi phối bởi công nghệ và hiệu ứng thị giác, lựa chọn của đạo diễn Lê Anh Dũng mang một sắc thái khác: lùi lại để lắng nghe, tiết chế để chạm sâu, và đặt con người vào trung tâm của mọi trải nghiệm. Huyền Tích Uva, show diễn thực cảnh được hình thành từ chính đời sống của cộng đồng người Thái tại U Va, không phải đơn thuần là một chương trình giải trí chỉ để "xem". Nó là một không gian để sống cùng nơi văn hoá không được kể lại mà hiện diện, vận động và chạm vào cảm xúc của mỗi người tham dự.
Đạo diễn Lê Anh Dũng
Giữa ranh giới mong manh của việc tái hiện văn hoá và can thiệp vào những gì thiêng liêng, đạo diễn Lê Anh Dũng chọn một vị trí khác: đứng phía sau. "Tính thiêng không phải là một màn trình diễn đẹp, nó đã ăn sâu vào tiềm thức, huyết quản của cộng đồng dân tộc bản địa." Anh chia sẻ: "Tôi xác định rất rõ, mình không phải là người kể chuyện, và lại càng chắc chắn không phải là người can thiệp vào sự linh thiêng trong kho tàng di sản văn hoá." Cách tiếp cận này khiến Huyền Tích Uva không mang dáng dấp của một sân khấu được dàn dựng cầu kỳ, mà là một không gian chân thực của đời sống được mở ra trước mắt khán giả. Những huyền tích, nghi lễ, phong tục… không bị "sân khấu hoá" để trở nên dễ xem hơn, mà được giữ nguyên nhịp điệu vốn có của chúng.
Những huyền tích, nghi lễ, phong tục… không bị "sân khấu hoá" để trở nên dễ xem hơn, mà được giữ nguyên nhịp điệu vốn có của chúng.
Để làm được điều đó, đạo diễn và ê-kíp đã dành thời gian sống cùng cộng đồng, lắng nghe từng câu chuyện, từng chi tiết nhỏ, để rồi chắt lọc và đưa vào kịch bản. Không phụ thuộc vào kỹ xảo, Huyền Tích Uva đặt niềm tin vào chính con người bản địa. Đạo diễn cho biết: "Tôi luôn lắng nghe, chắt lọc những tinh hoa trong văn hoá của người Thái để đưa vào kịch bản, để tái hiện tính nguyên bản chân thật và sống động nhất." Những người nông dân, những người phụ nữ, những nghệ nhân… bước vào không gian trình diễn bằng chính đời sống của họ. Họ không diễn một vai nào cả, họ chỉ đang sống bằng những gì vốn đã thuộc về mình. Lê Anh Dũng khẳng định: "Đây không còn là lựa chọn mang tính nghệ thuật hay tuyên ngôn cá nhân, mà là một phần trong định hướng phát triển bền vững của dự án." Chính sự hiện diện của con người thật đã tạo nên một thứ cảm xúc rất khác. Không còn khoảng cách giữa "người biểu diễn" và "vai diễn", cũng không còn sự tách biệt giữa sân khấu và đời sống. Mọi thứ trở nên liền mạch, tự nhiên và có chiều sâu. Ở đó, khán giả không chỉ nhìn thấy văn hoá họ cảm nhận được nó. Một trong những điểm đặc biệt nhất của Huyền Tích Uva là cách nó thay đổi vai trò của khán giả.
Những người nông dân, những người phụ nữ, những nghệ nhân… bước vào không gian trình diễn bằng chính đời sống của họ
Không còn ngồi yên trong bóng tối, người xem trở thành một phần của không gian diễn. Họ nhận sợi chỉ cổ tay may mắn, nâng chén rượu trong lễ cưới, thưởng thức xôi, và nắm tay nhau trong vòng xoè quanh ngọn lửa thiêng. "Khán giả sẽ có trải nghiệm chân thật nhất, thay vì chỉ xem một màn trình diễn đẹp," đạo diễn chia sẻ. Chính sự nhập vai này đã làm thay đổi hoàn toàn cảm nhận. Những yếu tố tưởng như vô hình như niềm tin, sự linh thiêng, ký ức cộng đồng bỗng trở nên hữu hình thông qua trải nghiệm. Khoảnh khắc ấy, sân khấu không còn là nơi trình diễn. Nó trở thành một không gian sống, nơi mọi giác quan được đánh thức, nơi cảm xúc được dẫn dắt không bằng kỹ xảo mà bằng sự chân thực.
Người xem trở thành một phần của không gian diễn
Huyền Tích Uva viết tiếp hành trình phát triển du lịch bền vững
Huyền Tích Uva không dừng lại ở một sản phẩm nghệ thuật. Nó được xây dựng như một mô hình phát triển bền vững, nơi văn hoá trở thành nền tảng cho kinh tế và du lịch địa phương. Tận dụng cảnh quan tự nhiên, hạn chế tối đa tác động môi trường, kết nối với các hoạt động như tắm khoáng, lưu trú homestay, trải nghiệm ẩm thực và sản vật địa phương tất cả tạo nên một hệ sinh thái nơi văn hoá không bị khai thác, mà được phát triển bền vững. Người dân không chỉ tham gia, mà trở thành chủ thể của toàn bộ quá trình. Họ có thêm sinh kế, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và di sản văn hoá của chính mình.
Những buổi biểu diễn tạo nên không gian kết nối cộng đồng
Trong bối cảnh nhiều sản phẩm văn hoá bị thương mại hoá, cách làm này gợi mở một hướng đi khác: phát triển nhưng không đánh đổi bản sắc. Sau ba năm, Huyền Tích Uva đang dần trở thành một "di sản sống động" của vùng đất. Những buổi diễn không chỉ dành cho du khách, mà còn là không gian để cộng đồng tự kết nối, tự nhìn lại và tiếp tục sống trong câu chuyện của mình theo cách tự nhiên nhất. Nếu một ngày bước ra thế giới, điều mà đạo diễn Lê Anh Dũng hướng đến không phải là việc tạo ra một "show diễn đẹp" để gây ấn tượng. "Khán giả được hoà mình vào không gian thời gian thực để trải nghiệm văn hoá trực tiếp, từ đó trân trọng và tôn trọng các giá trị truyền thống." - Anh muốn khán giả nhận ra rằng có những nền văn hoá vẫn đang sống, vẫn đang thở, và vẫn đang tự kể câu chuyện của chính mình, không cần phải diễn giải, không cần phải phô diễn.
