Đại hội XIV của Đảng: Niềm tin vào kỷ nguyên phát triển bứt phá

Với các định hướng lớn được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đề ra, cán bộ, đảng viên, người dân Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ tin tưởng sâu sắc những quyết sách đề ra tại Đại hội sẽ mở ra một kỷ nguyên phát triển bứt phá cho đất nước. 

Động lực trung tâm của phát triển

Đại hội XIV của Đảng đã xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng với chuyển đổi số là nền tảng, động lực trung tâm thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững. Đồng thời, đột phá chiến lược về nguồn nhân lực chất lượng cao tiếp tục được nhấn mạnh như một yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Hoàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Công thương Thành phố Hồ Chí Minh nhìn nhận, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, yêu cầu đặt ra là phải tạo lập được một hệ sinh thái phát triển khoa học - công nghệ đủ mạnh, linh hoạt với  tầm nhìn chiến lược để đưa đất nước vươn lên. Cụ thể hóa chủ trương đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trung tâm của phát triển, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Hoàn đề xuất nhóm cơ chế, chính sách trọng tâm cần được triển khai đồng bộ. Đó là: hoàn thiện thể chế, luật pháp về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đổi mới cơ chế tài chính và đầu tư cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo; thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế số quốc gia; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo quốc gia.

Phân tích cụ thể hơn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Hoàn cho rằng, cần thiết xem xét sửa đổi, bổ sung đồng bộ các luật liên quan theo hướng mở rộng quyền tự chủ, tăng cường trách nhiệm giải trình và tạo không gian sáng tạo, sân chơi học thuật cho các tổ chức nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ nhà khoa học; mạnh dạn triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với những công nghệ mới.

Cùng với đó, cơ tài chính linh hoạt, hiệu quả sẽ kích thích sáng tạo, tăng cường khả năng cạnh tranh và chủ động công nghệ. Theo đó, nguồn lực ngân sách cho khoa học - công nghệ cần được phân bổ theo phương thức đặt hàng, gắn với mục tiêu, sản phẩm cuối cùng và nhu cầu thực tiễn; cùng với đó là khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mạnh hơn cho nghiên cứu và phát triển (R&D) thông qua ưu đãi thuế, tín dụng. Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo quốc gia không chỉ là hỗ trợ tài chính thông qua việc hoàn thiện khung pháp lý cho đầu tư mạo hiểm, mà còn cần phát triển mạnh hệ thống vườn ươm tạo doanh nghiệp, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp...

Thực tiễn cho thấy, liên kết ba bên gồm viện trường - doanh nghiệp - nhà nước chính là "xương sống" của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, giúp nghiên cứu đi vào thực tiễn nhanh hơn, hiệu quả hơn. Việc mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút các tập đoàn công nghệ lớn đầu tư trung tâm R&D sẽ góp phần tạo môi trường học thuật, chuyển giao công nghệ và phát triển nhân lực chất lượng cao.

Về thúc đẩy chuyển đổi số, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Hoàn cho rằng cần thiết phải hoàn thiện khung pháp lý về dữ liệu, dữ liệu cá nhân, tạo điều kiện mở dữ liệu dùng chung phục vụ nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Hạ tầng số như điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, mạng 5G/6G cần được đầu tư đồng bộ, tạo nền tảng vững chắc cho kinh tế số, chính phủ số, xã hội số; đồng thời có các chính sách ưu tiên phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam, khuyến khích triển khai các giải pháp, sản phẩm công nghệ "Make in Vietnam".

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Hoàn nhấn mạnh, nhân lực vẫn luôn là yếu tố quyết định thành bại của mọi chiến lược phát triển. Vì thế, cùng với cơ chế đột phá trong thu hút, trọng dụng nhân tài, giáo dục đại học theo chuẩn quốc tế cần thiết phải tiếp tục đổi mới. Việc đào tạo lại và nâng cấp kỹ năng cho lực lượng lao động hiện hữu cần được thực hiện rộng khắp nhằm tăng khả năng thích ứng với yêu cầu của nền kinh tế số và công nghiệp 4.0.

Trong bối cảnh phát triển của đất nước, giáo dục đại học giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là trung tâm đào tạo nhân lực, vừa là trung tâm nghiên cứu - đổi mới sáng tạo, đồng thời là chủ thể kết nối trong hệ sinh thái sáng tạo quốc gia. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Hoàn cho rằng, bên cạnh trách nhiệm và nỗ lực của mỗi cơ sở đào tạo, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng mở rộng tự chủ đại học thực chất và đổi mới cơ chế tài chính sẽ giúp các trường phát huy tốt vai trò của mình.

Khẳng định vai trò trung tâm của văn hóa và con người

Thạc sĩ Nguyễn Hiếu Tín, Phó Trưởng bộ môn, phụ trách Bộ môn Du lịch, Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn (Trường Đại học Tôn Đức Thắng) cho rằng, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định rõ vai trò trung tâm của văn hóa và con người trong chiến lược phát triển đất nước. Điều này cho thấy nhận thức ngày càng toàn diện, sâu sắc về vị trí của văn hóa trong tiến trình phát triển quốc gia. Sự phát triển của một đất nước không thể chỉ được đo bằng tăng trưởng kinh tế hay mở rộng hạ tầng vật chất, mà còn là quá trình củng cố và tái cấu trúc nền tảng giá trị xã hội. Việc coi văn hóa là "sức mạnh nội sinh" và "nguồn lực phát triển" thể hiện tư duy phát triển bền vững - xem văn hóa là chiều sâu chi phối toàn bộ quá trình phát triển và là sức mạnh mềm của quốc gia.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Hiếu Tín, trong bối cảnh toàn cầu hóa, kinh tế thị trường và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, văn hóa với tư cách là sức mạnh nội sinh có vai trò tạo dựng sự đồng thuận xã hội, củng cố bản sắc, nâng cao năng lực tự điều chỉnh của cộng đồng và gia tăng sức đề kháng trước những lệch chuẩn giá trị. Qua đó, văn hóa góp phần giúp phát triển kinh tế có chiều sâu, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng và tiến bộ xã hội. Đặc biệt, yêu cầu xây dựng và thực hiện đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thể hiện cách tiếp cận mang tính hệ thống và khoa học. Các hệ giá trị này có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau, tạo thành nền tảng cho sự phát triển bền vững của xã hội. Một quốc gia khó phát triển bền vững nếu gia đình suy yếu; văn hóa khó phát huy nếu con người thiếu chuẩn mực và con người khó phát triển toàn diện nếu không được nuôi dưỡng trong môi trường văn hóa lành mạnh.

"Khi các giá trị văn hóa được "sống" trong gia đình, nhà trường, cộng đồng và các thiết chế xã hội, văn hóa mới thực sự trở thành động lực phát triển, góp phần xây dựng đất nước không chỉ giàu mạnh về kinh tế, mà còn sâu sắc về bản sắc, nhân văn về con người và bền vững về tương lai", Thạc sĩ Nguyễn Hiếu Tín chia sẻ.

Ông Bùi Anh Tấn, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Thành phố bày tỏ tin tưởng những định hướng lớn được Đại hội đề ra sẽ mở ra một "kỷ nguyên mới" cho đất nước. Các quyết sách mang tính đột phá về tổ chức bộ máy, quản trị quốc gia sẽ tạo động lực cho phát triển nhanh và bền vững. Các chủ trương, định hướng đó không chỉ góp phần nâng cao đời sống vật chất, mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn để người dân được thụ hưởng các giá trị văn hóa, tinh thần.

Theo ông Bùi Anh Tấn, quan điểm coi trọng văn hóa tiếp tục được khẳng định và cụ thể hóa bằng những chủ trương, chính sách mới; trong đó có việc Tổng Bí thư ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về "phát triển văn hóa Việt Nam" thống nhất chọn ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam. Đây là dấu mốc có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với lĩnh vực văn hóa trong giai đoạn phát triển mới.

Nhắc lại tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất cách đây 80 năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi", ông Bùi Anh Tấn cho rằng, việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam đúng vào mốc lịch sử này cho thấy tư tưởng lớn ấy tiếp tục được kế thừa và cụ thể hóa bằng những chủ trương, chính sách rõ ràng. Bên cạnh mục tiêu phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, xã hội cần dành sự quan tâm tương xứng cho việc bồi đắp các giá trị văn hóa, đạo đức và đời sống tinh thần của nhân dân.

Từ góc nhìn của người cầm bút, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh cũng bày tỏ những trăn trở trước một số biểu hiện đáng lo ngại về đạo đức xã hội thời gian qua và cho rằng đó là lời cảnh báo đặt ra yêu cầu phải phát huy hơn nữa vai trò của văn hóa trong việc giáo dục con người và xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc cho xã hội. Trên tinh thần đó, hưởng ứng thành công của Đại hội XIV của Đảng, Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh đang tích cực chuẩn bị tổ chức Ngày Thơ Việt Nam với nội dung được lồng ghép hài hòa giữa yếu tố chính trị, thời sự và hơi thở đương đại; xem đây là một hoạt động văn hóa cụ thể nhằm lan tỏa tinh thần đổi mới và trách nhiệm xã hội của văn học, nghệ thuật trong đời sống Thành phố.

Đóng góp thiết thực cho sự phát triển chung

Ông Phùng Thái Quang, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, với tinh thần xuyên suốt của Đại hội XIV là Đoàn kết - dân chủ - kỷ cương - đột phá - phát triển, đội ngũ công nhân và tổ chức Công đoàn Thành phố nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mình trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Trong bối cảnh hiện nay, Công đoàn Thành phố không chỉ là đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người lao động, mà còn tập hợp, dẫn dắt và tổ chức phong trào thi đua lao động, để mỗi đoàn viên, người lao động trở thành một lực lượng "tinh nhuệ" tích cực trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Công đoàn Thành phố tiếp tục đổi mới tổ chức, nội dung và phương thức hoạt động theo hướng sát cơ sở, gần công nhân; lắng nghe và giải quyết kịp thời kiến nghị chính đáng của công nhân, đồng thời cổ vũ lối làm việc "nói đi đôi với làm", "nói ít - làm nhiều - làm đến cùng", chống hình thức, chống trì trệ và né tránh trách nhiệm.

Theo Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh, dù đời sống của một bộ phận công nhân Thành phố còn nhiều khó khăn, thu nhập chưa thật sự ổn định, áp lực công việc lớn, chi phí sinh hoạt, nhà ở, học hành, chăm sóc y tế còn không ít thách thức, song đội ngũ công nhân Thành phố vẫn luôn thể hiện bản lĩnh, tinh thần vượt khó, vươn lên và niềm tin son sắt vào đường lối lãnh đạo của Đảng. Chính từ tinh thần ấy cùng sự năng động sáng tạo, công nhân góp phần trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp, thúc đẩy động lực tăng trưởng của Thành phố; đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Công nhân, người lao động Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong nâng cao năng suất lao động, chất lượng, hiệu quả trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chất lượng lao động. Mỗi người lao động tiếp tục không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, rèn luyện kỹ năng số, chủ động thích ứng với công nghệ mới; tích cực phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong sản xuất và đời sống.

Theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng, công nhân, người lao động và tổ chức Công đoàn Thành phố Hồ Chí Minh quyết tâm biến chủ trương thành hành động cụ thể "rõ việc, rõ người, rõ thời hạn, rõ kết quả"; thể hiện trách nhiệm cá nhân với sản phẩm, dịch vụ. Với ý chí tự lực, tự cường, tinh thần đoàn kết, sáng tạo và khát vọng vươn lên, đội ngũ công nhân và tổ chức Công đoàn Thành phố sẽ cùng cả nước tạo chuyển biến thực chất sau Đại hội; góp phần xây dựng đất nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.