Đại hội thể thao biển châu Á 2026 (ABG) vừa mới tổ chức họp báo quốc tế. Sự kiện này diễn ra vào tháng 4 tới ở thành phố Tam Á, nằm trên đảo Hải Nam (Trung Quốc), không xa Đà Nẵng, nơi từng đăng cai ABG lần cuối cùng hồi năm 2016. Tưởng chừng sự kiện thể thao bãi biển lớn nhất châu lục đã "chết yểu" sau 5 kỳ Đại hội, nhưng đã được khôi phục.
Để có sự trở lại sau gần 1 thập niên "biến mất", hẳn nhiên ABG phải có những lợi ích nhất định bên ngoài các yếu tố thể thao. Nói cách khác, mục đích cốt lõi của sự kiện này vẫn còn đó: thi đấu, tranh tài chỉ là chuyện phụ, cái chính vẫn để thúc đẩy, quảng bá du lịch và hình ảnh thương mại của nơi đăng cai. Thực tế thì ABG 2026 chỉ có 15 môn và phân môn, với khoảng 4.000 VĐV tham gia, không nhiều hơn hồi Đà Nẵng tổ chức.
Nhưng cách mà Tam Á lên kế hoạch thực hiện ABG 2026 thì khác rất nhiều so với ABG 2016. Đầu tiên là gần như 100% môn sẽ thi đấu trên bãi biển, đúng tính chất của sự kiện. Trong khi đó, hồi ABG 2016, phần lớn các môn lại diễn ra ở trong nhà. Đó là lý do mà ở Đà Nẵng 2016, có những môn như Pencak Silat, thể hình, võ cổ truyền, đá cầu, cầu mây ... Sự khác biệt nằm ở chỗ: chúng ta tổ chức vẫn theo kiểu 1 mũi tên trúng 2 đích, kiểu gì cũng phải lấy thành tích bằng các môn thế mạnh. Ngược lại, với Tam Á 2026, mục tiêu duy nhất là thúc đẩy du lịch và cả quảng bá cho mô hình Cảng thương mại tự do mà thành phố này theo đuổi.
Vì thế mà nhân ABG 2026, Tam Á sẽ miễn thị thực cho khách từ 86 quốc gia, đồng thời tổ chức đội ngũ đến 5.000 tình nguyện viên. Con số này chắc chắn là không chỉ để phục vụ thể thao. Họ cũng chỉ tổ chức 14 môn chính thức nhưng "chất", trong đó có 3 môn phối hợp, leo núi thể thao, Teqball… Tóm lại, họ tối ưu hóa hoạt động trên các bãi biển, gần như không bỏ tiền xây dựng mới cái gì, lại còn phù hợp với xu hướng "thể thao xanh bền vững".
Còn nhớ, năm 2016, Đà Nẵng tổ chức ABG trong hoàn cảnh khó khăn. Vận động tài trợ chỉ đạt 5% so với số tiền bỏ ra, trong khi ngân sách từ trung ương chỉ giới hạn chưa đến 40%. Cuối cùng thì chúng ta cũng "tổ chức thành công" khi Việt Nam đứng đầu bảng xếp hạng huy chương với 56 HCV, dù kỳ Đại hội trước đó diễn ra ở Phuket (Thái Lan) chỉ có 8 HCV. Vấn đề là chỉ nói về thể thao, không thấy ai nhắc đến nguồn thu du lịch hay đơn giản hơn, là lợi ích về hình ảnh của Đà Nẵng.
Đại hội thể thao biển châu Á 2026 (ABG) sẽ diễn ra vào tháng 4 tới ở thành phố Tam Á (Trung Quốc). Ảnh: en.sanya2026.cn
Tuy nhiên, câu chuyện không dừng ở đó. Sau ABG 2016, thể thao biển Việt Nam dường như chìm vào im lặng. Các sự kiện thể thao có kết nối với du lịch biển, lại càng trầm lắng hơn. Thực tế thì môn thể thao biển mà Việt Nam hiện mạnh nhất là bóng ném trên cát (vô địch châu Á nhiều lần), nhưng "lạ" ở chỗ, chưa từng thấy môn này tổ chức thi đấu trực tiếp trên các bãi biển tuyệt đẹp ở nước ta. Phần lớn thời gian hoạt động của đội tuyển bóng ném, là ở bãi cát nhỏ tại trung tâm Phú Thọ (TP.HCM).
Các bãi biển đẹp như Phú Quốc, Nha Trang hay Đà Nẵng, Quy Nhơn vẫn giữ sức hút tự nhiên, nhưng thiếu những sự kiện thể thao lớn thường xuyên để "kích hoạt" du lịch. Phát triển manh mún, thiếu chiến lược kết nối, khiến thể thao chưa thực sự trở thành "nam châm" hút khách. Chúng ta từng nghĩ đến việc đăng cai một sự kiện tầm cỡ châu lục để thúc đẩy kinh tế du lịch, nhưng gần như không hề có một chiến lược nào dành cho nó, ngoài yếu tố thành tích.
Hãy chuyển cảnh sang Thái Lan, nơi mà thể thao và hoạt động kinh tế, thương mại đặc biệt là nguồn thu thông qua du lịch, luôn song hành để tạo nên những câu chuyện thành công rực rỡ. Không có gì ngạc nhiên khi sau giải vô địch bóng chuyền nữ thế giới hay SEA Games 33, các cơ quan chính phủ dễ dàng đưa ra những thống kê về nguồn thu, thậm chí là "có lãi" dù chưa tính đến lợi ích từ quảng bá, tiếp thị hình ảnh.
Khi lợi ích kinh tế được cụ thể bằng con số tăng trưởng GDP địa phương, tạo việc làm, tiết kiệm chi phí tiếp thị, thì Thái Lan không ngại đầu tư vào các sự kiện thường niên như marathon Bangkok, golf quốc tế, hay các festival thể thao biển tại Pattaya. Sự kiện "nuôi" sự kiện.
Thể thao kích thích doanh thu du lịch và ở chiều ngược lại, chính những giá trị đó mới tạo sức bật cho thể thao Việt Nam, nhất là các môn đầy tiềm năng như golf, đua thuyền…
