Ngày 20/11, khi Lễ khai mạc Đại hội TDTT toàn quốc lần X-2026 diễn ra bên sông Sài Gòn, hơn 12.000 HLV, VĐV của 34 tỉnh, thành và 2 ngành Quân đội, CAND sẽ cùng bước vào cuộc tranh tài 973 nội dung.
Đại hội TDTT toàn quốc (Đại hội) vẫn được duy trì vì một lý do giản dị: Thể thao đỉnh cao Việt Nam về cơ bản vẫn sống bằng ngân sách Nhà nước, trong đó vai trò của địa phương và ngành vẫn không khác nhiều về bản chất so với trước đây. Vì vậy, Đại hội là nơi các địa phương "chấm điểm" khoản đầu tư của mình và Nhà nước kiểm đếm các phần việc thuộc kế hoạch phát triển dài hạn.
Nói cách khác, sự cần thiết của Đại hội không phải là vấn đề để bàn luận, điều đáng nói là sự cần thiết của Đại hội vẫn chưa được khai thác trọn vẹn các giá trị. Lâu nay, câu chuyện vẫn xoay quanh các yếu tố chuyên môn, vốn không thể nào mang tính thực tế bằng các giải vô địch quốc gia hàng năm.
Đó cũng là lý do mà Đại hội lần này do TP.HCM đăng cai được kỳ vọng sẽ mang đến một vị thế mới. Kỳ Đại hội đầu tiên sau khi sáp nhập tỉnh - thành khiến số lượng các đoàn tham gia giảm nhưng lại tăng khả năng có sự thay đổi trong bảng xếp hạng khi một số đoàn sẽ mạnh hơn trước sau sáp nhập; hoặc như đoàn CAND đang nổi lên như một trung tâm huấn luyện hàng đầu với sự đầu tư theo hướng đa môn chuyên nghiệp.
Khi số lượng các đoàn giảm, thì đó là cơ hội để ngành thể thao quy hoạch lại bản đồ đầu tư cho thể thao đỉnh cao nhờ yếu tố gần gũi về địa lý của các địa phương sau sáp nhập. Kết quả thi đấu tại Đại hội sẽ làm cho bản quy hoạch trở nên rõ ràng hơn. Ví dụ như TP.HCM sau khi trở thành một siêu đô thị thì nên dồn trọng tâm cho các môn có tính nhà nghề cao. Khánh Hòa sau khi sáp nhập với Ninh Thuận thì có thể là trung tâm của thể thao biển và điền kinh...
Đây chính là sự cần thiết của Đại hội. Một bảng tổng kết nội lực của các địa phương, không phải là số lượng huy chương mà ở khả năng đầu tư cho các môn trọng điểm. Cuộc đua huy chương chưa bao giờ là điểm nhấn của Đại hội, khi các đoàn như Hà Nội, Quân đội hay TP.HCM vốn đã chiếm ưu thế nhờ là nơi cung cấp các tuyển thủ quốc gia. Vì vậy, sau khi Đại hội lần thứ X khép lại, bảng tổng kết sẽ trở nên thiết thực nếu mỗi địa phương có được sự chọn lựa của riêng mình.
Đại hội TDTT toàn quốc được tổ chức 4 năm/lần phải thực sự là ngày hội thể thao đỉnh cao của nước nhà. Ảnh: TTXVN
Một kỳ vọng khác từ Đại hội, là cơ cấu môn thi. Kỳ này, thể thao điện tử và pickleball lần đầu góp mặt, và chương trình có cả MMA. Đây là những tín hiệu cho thấy Đại hội muốn bắt nhịp với đấu trường khu vực. Nhưng thêm môn mới chỉ là nửa bài toán. Nửa còn lại khó hơn: Dám bỏ bớt. Trước đây, do số lượng đoàn tham gia nhiều, thì việc cố gắng phình to số lượng môn thi đấu, kể cả những môn không theo tiêu chuẩn quốc tế, cũng là để cho một số địa phương có chút lợi thế tham gia.
Nhưng nay, câu chuyện có lẽ nên bàn về hướng làm sao để Đại hội tiếp cận gần nhất với các sự kiện như SEA Games, ASIAD. Như đã nói, không nên lo các đoàn dự Đại hội không có huy chương, mà quan trọng là sự phân bổ, quy hoạch để mỗi đoàn đều có thế mạnh vượt trội, ở các môn có lợi thế của địa phương.
Cuối cùng, là yếu tố điều hành. Tại Trung Quốc, nơi vẫn duy trì Đại hội thể thao toàn quốc như ở ta, thì mỗi kỳ tổ chức đều mang một quy mô không kém gì việc đăng cai ASIAD. Từng địa phương tại Trung Quốc cũng tổ chức Đại hội riêng ở tầm mức rất cao. Việc nâng quy mô của sự kiện sẽ giúp cho ý nghĩa của Đại hội trở nên thiết thực hơn.
Đó chính là câu chuyện của TP.HCM và Đại hội lần thứ X. Từ quy mô tổ chức đến năng lực chuyển đổi số, áp dụng công nghệ, hy vọng TP.HCM truyền tải được thông điệp mới mẻ, tạo niềm cảm hứng cho các địa phương có thêm tự tin, năng lực và tầm nhìn để tự mình có thể đủ sức đăng cai những kỳ sau.
