Đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung quy định về AI trong Luật xuất bản

Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản tại phiên họp Tổ, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, nhiều đại biểu quan tâm đến vấn đề về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực xuất bản.

Theo các đại biểu, tại Điều 7 dự thảo Luật đã đề cập chính sách đầu tư cho ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xuất bản. Tuy nhiên, các đại biểu cho rằng, quy định mới dừng ở chính sách khuyến khích, chưa giải quyết trách nhiệm pháp lý, đồng thời đề xuất đưa việc sử dụng AI trong xuất bản vào luật vì đây là xu hướng không tránh khỏi.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung, Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh nói: "Trong 5 - 10 năm tới, AI có thể tham gia gần như toàn bộ chuỗi từ bản thảo, dịch thuật, biên tập, minh họa, thiết kế sách nói, marketing đến phân phối. Do đó, tôi đề xuất nên đưa một nguyên tắc vào luật như sau: Việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản không làm thay đổi trách nhiệm của nhà xuất bản, tổng biên tập, biên tập viên và các chủ thể có liên quan đối với nội dung xuất bản phẩm theo quy định của pháp luật".

Đề xuất bổ sung vào dự thảo những quy định xác định nội dung do AI tạo ra để bảo vệ bản quyền và chống giả mạo, đại biểu Nguyễn Vũ Trung , Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, AI hỗ trợ xuất bản, nhưng AI không phải là chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý mà con người mới là chủ thể chịu trách nhiệm.

Theo đại biểu Nguyễn Vũ Trung, Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, "nên giao cho Chính phủ quy định việc xác định nội dung do AI tạo ra hoặc hỗ trợ tạo ra trong trường hợp cần thiết, nhằm bảo vệ quyền tác giả, phòng chống giả mạo, sử dụng hình ảnh, giọng nói tổng hợp và truy xuất nguồn gốc nội dung số. Như vậy, điểm cốt lõi là AI được phép hỗ trợ xuất bản, nhưng AI không phải là chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý".

Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy, Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất bổ sung các quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản; ứng dụng AI trong khai thác, sử dụng dữ liệu số; đào tạo nguồn nhân lực và phát triển hệ sinh thái dữ liệu phục vụ hoạt động xuất bản.

Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy, Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, "trong việc sử dụng dữ liệu để huấn luyện AI, hiện nay khi các doanh nghiệp phát triển các công cụ huấn luyện cho trợ lý ảo, họ phải sử dụng dữ liệu từ nhiều nguồn, từ các nhà xuất bản hoặc các tác giả có liên quan. Tuy nhiên, vấn đề quy định về quyền sở hữu tác giả trong nhóm nội dung này hiện vẫn chưa được quy định cụ thể. Do đó, tôi đề xuất luật cần nghiên cứu và bổ sung các vấn đề thực tiễn này vào dự thảo".

Các đại biểu nhận định, dự thảo Luật hiện hành mới chỉ tiếp cận theo phương thức quản lý, quản trị xuất bản truyền thống. Theo các đại biểu, trong kỷ nguyên số, rất cần đưa vào dự thảo những quy định về ứng dụng AI và việc sử dụng dữ liệu số để đào tạo AI, để theo kịp sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ hiện đại cũng như yêu cầu đầu tư phát triển không gian văn hóa đọc; đồng thời khuyến khích công nghiệp xuất bản, thị trường bản quyền, các doanh nghiệp công nghệ cung cấp giải pháp xuất bản số./.